AYM Norm Denetimi E.2009/4 K.2011/15

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

20.8.2008 günlü 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun, geçici 5. maddesinin Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

Vakıf şerhinin terkini için açılan davada itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.

III- İPTALİ İSTENEN YASA KURALI

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

5737 sayılı Kanun'un iptali istenen Geçici 5. maddesi şöyledir.

'GEÇİCİ MADDE 5- Vakıf şerhleri ile ilgili devam etmekte olan davalarda; diğer kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin hükümler bu Kanun açısından uygulanmaz.'

B- Dayanılan Anayasa Kuralı

Başvuru kararında Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi gereğince Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Ahmet AKYALÇIN, Mehmet ERTEN, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılımlarıyla 29.1.2009 gününde yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği düşünüldü:

Başvuru kararında, 5737 sayılı Kanun'un Geçici 5. maddesinde, kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin hükümlerin vakıf şerhlerinin terkini ile ilgili davalarda uygulanmayacağı belirtildiğinden, diğer kişiler ile vakıflar arasında ayrım yapılmak suretiyle eşitsizlik oluşturulduğu, bu nedenle kuralın Anayasa'nın 10. maddesinde yer alan eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Vakıf, bir mülkün menfaatlerinin sosyal ve kültürel hizmetlere tahsis edilmek üzere özel mülkiyetten çıkarılarak temlik ve temellükten yasaklanmak suretiyle kamu yararına özgülenmesidir. Vakıflar sahip oldukları bu özellikler nedeniyle hukukumuzda diğer kurumlardan farklı düzenlemelere bağlı tutulmuşlardır.

Gerek Türk Medeni Kanununda gerekse Vakıflar Kanunu ve diğer

kanunlarda, vakıflara ait taşınmazların kazandırıcı zamanaşımı yoluyla

kazanılmasının mümkün olmadığı belirtilmiştir. Türk Medeni Kanunu'nun 117.

maddesinde 'Vakıfların malları üzerinde zilyetlik yoluyla kazanma hükümleri

uygulanmaz' kuralı yer almaktadır. Aynı hüküm 5737 sayılı Kanun'un 23. maddesinde

de yer almıştır. Ayrıca aynı Kanun'un 15. maddesinde 'Vakıfların hayrat

taşınmazları haczedilemez, rehnedilemez, bu taşınmazlarda mülkiyet ve irtifak

hakkı için kazandırıcı zamanaşımı işlemez' kuralı, 18. maddesinin son

fıkrasında ise 'Vakıf şerhleri ile ilgili olarak, diğer kanunlarda yer alan

zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin hükümler uygulanmaz' kuralı yer

almaktadır. Tüm bu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere yürürlükteki kanunlar

uyarınca vakıf mallarının zilyetlik yoluyla kazanılması mümkün değildir. Ancak

Türk Medeni Kanunu hükümlerine tabi olmayan eski vakıfların icareteyn ve

mukataaya bağlanmış olan taşınmazlarının tasfiyesi amacıyla bu taşınmazlara ait

taviz bedellerinin ödenmesi koşuluyla özel mülke konu olabileceği belirtilmiş ve

buna ilişkin düzenlemelere 2762 sayılı eski ve 5737 sayılı yeni Vakıflar

Kanununda yer verilmiştir. Yasakoyucu her iki kanunda da bu taşınmazların

tasfiyesini taviz bedelinin ödenmesi koşuluna bağlamıştır. Dolayısıyla üzerinde

vakıf şerhi bulunan bir taşınmazın, kullanıcısının mülkiyetine geçirilmesi ve

vakıf şerhinin silinmesi, Kanunda belirtilen taviz bedelinin ödenmesi koşuluyla

mümkün kılınmıştır.

5737 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre tapu kayıtlarında, icareteyn ve mukataalı vakıf şerhi bulunan gerçek ve tüzel kişilerin mülkiyetinde veya tasarrufundaki taşınmazlar, işlem tarihindeki emlak vergisi değerinin yüzde onu oranında taviz bedeli alınarak serbest tasarrufa terk edilir. Bu kanun hükümleri gereğince taviz bedelinin tamamı ilgili vakıf adına ödenmedikçe, taşınmaz üzerindeki temliki tasarruflar tapu dairelerince tescil olunmaz.

Yukarıdaki düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere tasfiye edilen

vakıflara ait mallardan hayrat niteliğinde bulunmayanların mülkiyetinin

tasarruf edene geçmesi için getirilen taviz bedeli, bir anlamda taşınmazın

takdiri kıymeti niteliğinde olup taşınmazı kullanan tarafından ödenmesi

öngörülmüştür. İtiraz konusu kuralda ise Yasakoyucu, vakıfların hak ve

menfaatlerini korumak amacıyla vakıf şerhleri ile ilgili devam etmekte olan

davalarda diğer kanunlarda yer alan zamanaşımı ve hak düşürücü sürelere ilişkin

hükümlerin vakıflar hakkında uygulanmayacağını belirtmiştir. Dava konusu

kuralın gerekçesi incelendiğinde kuralın daha çok taviz bedelinin tahsili

amacıyla getirildiği anlaşılmaktadır. Çünkü madde gerekçesinde düzenlemenin

açıkça taviz bedellerine ilişkin olduğu ve vakıfların hak ve menfaatlerinin

korunmasının amaçlandığı belirtilmiştir.

Anayasa'nın 10. maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi ile eylemli değil hukuksal eşitlik öngörülmektedir. Eşitlik ilkesinin amacı, aynı durumda bulunan kişilerin yasalarca aynı işleme bağlı tutulmalarını sağlamak ve kişilere yasalar karşısında ayırım yapılmasını ve ayrıcalık tanınmasını önlemektir. Bu ilkeyle, aynı durumda bulunan kimi kişi ve topluluklara ayrı kurallar uygulanarak yasa karşısında eşitliğin ihlâli yasaklanmıştır. Durum ve konumlardaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları gerekli kılabilir. Aynı hukuksal durumlar aynı, ayrı hukuksal durumlar farklı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlâl edilmiş olmaz.

Vakıfların özellikleri dikkate alındığında bu kurumların diğer gerçek veya tüzel kişilerle aynı hukuksal durumda bulunmadıkları açıktır. Farklı hukuksal durumda bulunanların ayrı kurallara tabi tutulması Anayasada yer alan eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmaz.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural, Anayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir.

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Alparslan

ALTAN

Üye

Burhan

ÜSTÜN

Üye

Engin

YILDIRIM

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Hicabi

DURSUN

Üye Celal · Mümtaz AKINCI