AYM Norm Denetimi E.2009/64 K.2011/34

Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ekli I SAYILI CETVEL'in 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı Kanun'un 3. maddesiyle değiştirilen 'IV-EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünün (a) bendinde yer alan 'İlköğretim müfettişleri' ibaresinin, Anayasa'nın 10. maddesine aykırılığı savıyla iptali istemidir.

I- OLAY

İlköğretim müfettişi olan davacının, 3600 ek gösterge rakamının esas alınarak aylığının ödenmesi için yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, itiraz konusu kuralın Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme iptali için başvurmuştur.

III- YASA METİNLERİ

A- İtiraz Konusu Yasa Kuralı

İtiraz konusu ibarenin yer aldığı 14.7.1965 günlü, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ekli I Sayılı Cetvelin 3.4.1998 günlü, 4359 sayılı Yasa ile değiştirilen ve başvuru tarihinde yürürlükte olan 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümü şöyledir:

B- Dayanılan Anayasa Kuralı

Başvuru kararında, Anayasa'nın 10. maddesine dayanılmıştır.

IV- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 8. maddesi uyarınca, Haşim KILIÇ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Sacit ADALI, Fulya KANTARCIOĞLU, Mehmet ERTEN, Cafer ŞAT, A. Necmi ÖZLER, Serdar ÖZGÜLDÜR, Şevket APALAK, Serruh KALELİ ve Zehra Ayla PERKTAŞ'ın katılmalarıyla 9.9.2009 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

V- ESASIN İNCELENMESİ

Başvuru kararı ve ekleri, işin esasına ilişkin rapor, itiraz konusu yasa kuralı, dayanılan Anayasa kuralı ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Başvuru kararında, ilköğretim müfettişliğinin

diğer kurum ve kuruluş müfettişlikleri gibi kariyer bir meslek olduğu, en az

dört yıl yüksek öğrenim görenler arasından yazılı ve sözlü sınavda başarı

göstererek ilköğretim müfettiş yardımcısı olarak mesleğe girenlerin üç yıl

süreli yetişme dönemi sonrasında girdikleri yeterlik sınavında başarılı

olanların ilköğretim müfettişliğine atandıkları, ilköğretim müfettişlerinin

teftiş, değerlendirme, inceleme ve soruşturma yetkilerine sahip olduğu,

ilköğretim müfettişleri ile aynı unvan, görev, yetki ve sorumluluğa sahip olan

657 sayılı Yasa'nın (I) sayılı cetvelinin 'Genel İdare Hizmetleri Sınıfı'nın (g)

bölümünde belirtilen kurum ve kuruluşların müfettişlerine ilköğretim

müfettişlerinden daha yüksek ek gösterge rakamlarının uygulandığı, diğer

müfettişlerin aylıklarının hesabında esas alınan ek gösterge rakamlarının

ilköğretim müfettişlerine uygulanan rakamlardan yüksek olmasının ve ilköğretim

müfettişlerine Genel İdare Hizmetleri Sınıfında değil de Eğitim ve Öğretim

Hizmetleri Sınıfında yer verilmesinin haklı, kamu yararına ve eşitlik ilkesine

uygun bir gerekçesinin bulunmadığı, itiraz konusu kuralın Anayasanın 10.

maddesine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun başvuru tarihinde

yürürlükte bulunan 36. maddesinin 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI'

başlıklı bölümünde bu sınıfın, bu Yasa kapsamına giren eğitim ve öğretim

vazifesiyle görevlendirilen öğretmenleri, ilköğretim müfettişlerini ve

yardımcılarını kapsadığı belirtilmiş ve Devlet memurlarının hizmet sınıfları

itibariyle ek göstergelerinin düzenlendiği 657 sayılı Yasa'ya ekli I Sayılı

Cetvelin 'IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünde de

kadroları bu sınıfa dahil olanlara uygulanacak ek gösterge rakamları

belirlenmiştir. Bu kapsamda, başvuru tarihinde yürürlükte bulunan itiraz konusu

ibare ile ilköğretim müfettişlerinin ek göstergeleri, I Sayılı Cetvelin 'IV-

EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI' başlıklı bölümünde gösterilmiştir.

Anayasa'nın 10. maddesindeki eşitlik ilkesi, birbiriyle aynı durumda olanlara ayrı kuralların uygulanmasını ve ayrıcalıklı kişi veya toplulukların yaratılmasını engellemektedir. Durum ve konumlarındaki özellikler, kimi kişiler ya da topluluklar için değişik kuralları ve değişik uygulamaları gerekli kılabilir. Aynı durumda olanlar için ayrı düzenleme aykırılık oluşturur. Anayasa'nın amaçladığı eşitlik, eylemli değil hukuksal eşitliktir. Aynı hukuksal durumların aynı, ayrı hukuksal durumların ayrı kurallara bağlı tutulursa Anayasa'nın öngördüğü eşitlik ilkesi ihlal edilmiş olmaz.

3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri

Hakkında Kanun'un başvuru tarihinde yürürlükte bulunan 53. maddesinin üçüncü

fıkrasında, ilköğretim müfettişlerinin en az dört yıl süreli yüksek öğrenimli

öğretmenler arasından yarışma sınavı ile yardımcı olarak mesleğe alınacakları

ve bu görevde üç yıllık yetişme dönemini takiben yapılacak yeterlik sınavını

başaranların ilköğretim müfettişi kadrolarına atanacakları belirtilmiştir.

İlköğretim müfettişlerinin görev ve yetkilerine ise Milli Eğitim Bakanlığı

İlköğretim Müfettişleri Başkanlıkları Yönetmeliğinde yer verilmiş ve rehberlik ve

iş başında yetiştirme, teftiş ve değerlendirme, inceleme, soruşturma ve

araştırma konu başlıkları altında ilköğretim müfettişlerinin görev ve yetkileri

ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Yasakoyucu, 'rehberlik ve iş başında yetiştirme' görevi başta olmak üzere ilköğretim müfettişlerinin yürüttükleri görevlerin eğitim ve öğretim hizmetleriyle ilişkisini göz önünde bulundurarak, ilköğretim müfettişlerini Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı kapsamında kabul etmiş ve ilköğretim müfettişi kadrolarına yalnızca öğretmenler arasından atama yapılmasını öngörmüştür.

İlköğretim müfettişlerinin yürüttükleri görevin niteliği ve

kapsamı, ilköğretim müfettişlerini Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan

müfettişlerden farklı kılmaktadır. Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan

müfettişlerin tâbi oldukları kurallar yönünden bir yeknesaklık bulunmamakla

birlikte bu müfettişlik sınavlarına Devlet memuru olmayan kişilerin de

girebilmesi, bu müfettişler ile ilköğretim müfettişleri arasındaki bir diğer

farkı oluşturmaktadır. Bir başka deyişle, müfettişliğe giriş koşulları ile

müfettişlerin görev ve yetkileri bakımından ilköğretim müfettişleri ile Genel

İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan müfettişler farklı hukuki konumda

bulunmaktadırlar. Bu nedenle, memurlara uygulanacak ek göstergelerin

belirlendiği 657 sayılı Yasa'ya ekli I sayılı cetvelde, ilköğretim müfettişleri

ile Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan müfettişlerin aynı hizmet

sınıfında yer almaları zorunluluğundan söz edilemez.

Diğer müfettişlikler gibi kariyer meslek olan ilköğretim müfettişliklerinin yukarıda belirtilen özellikli konumunun gözetilerek ilköğretim müfettişlerinin ek göstergelerinin Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfı başlığı altında düzenlenmesi, yasa koyucunun takdir yetkisi kapsamında bulunmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa'nın 10. maddesine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

IV- EĞİTİM VE ÖĞRETİM HİZMETLERİ SINIFI

Kadroları bu sınıfa dahil olanlardan;

a) İlköğretim müfettişleri

b) Öğretmen ve diğer personel

1

2

3

4

5

6

7

8

1

2

3

4

5

6

7

8

3000

2200

1600

1300

1150

950

850

750

3000

2200

1600

1100

900

800

500

450

Başkan

Haşim

KILIÇ

Başkanvekili

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Fulya

KANTARCIOĞLU

Üye

Ahmet

AKYALÇIN

Üye

Mehmet

ERTEN

Üye

Fettah

OTO

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh

KALELİ

Üye

Zehra Ayla PERKTAŞ

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Alparslan

ALTAN

Üye

Burhan

ÜSTÜN

Üye

Engin

YILDIRIM

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Hicabi

DURSUN

Üye

Celal Mümtaz AKINCI

Üye

Erdal

TERCAN