AYM Norm Denetimi E.2013/45 K.2013/113

Büyük Millet Meclisi üyeleri M. Akif HAMZAÇEBİ ve Muharrem İNCE ile birlikte 126 milletvekili

DAVANIN KONUSU : 7.2.2013

günlü, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan ''Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır.' ibaresinin Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptaline ve yürürlüğünün durdurulmasına karar verilmesi istemidir.

II- YASA METİNLERİ

A- İptali İstenilen Yasa Kuralı

6415 sayılı Kanun'un dava konusu kuralın da yer aldığı 6. maddesinin (1) numaralı fıkrası şöyledir:

'Bir yabancı devlet hükûmeti tarafından bir kişi, kuruluş veya organizasyonun tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulmasına ilişkin olarak Türkiye'den talepte bulunulması hâlinde, Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilen talep Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır. Bu değerlendirmede karşılıklılık ilkesi gözetilir. Karar verilebilmesi için, yabancı devlet tarafından taleple birlikte gerekçelerinin de gönderilmesi gerekir.'

B- Dayanılan ve İlgili Görülen Anayasa Kuralları

Dava dilekçesinde, Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine dayanılmış, Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleri ise ilgili görülmüştür.

III- İLK İNCELEME

Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Serruh KALELİ, Alparslan ALTAN, Mehmet ERTEN, Serdar ÖZGÜLDÜR, Zehra Ayla PERKTAŞ, Recep KÖMÜRCÜ, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Nuri NECİPOĞLU, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Erdal TERCAN, Muammer TOPAL, Zühtü ARSLAN ve M. Emin KUZ'un katılımlarıyla 2.5.2013 günü yapılan ilk inceleme toplantısında, dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma isteminin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

IV- ESASIN İNCELENMESİ

Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu yasa kuralı, dayanılan ve ilgili görülen Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

Dava dilekçesinde, malvarlığının dondurulması gibi mülkiyet hakkının kullanımını engelleyen bir tasarrufun yargı kararı ile değil idari bir kararla yapılmasını öngören dava konusu kuralın Anayasa'nın 2., 10. ve 11. maddelerine aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

Dava konusu kuralla, bir yabancı devlet hükümeti tarafından, bir kişi, kuruluş veya organizasyonun tasarrufunda bulunan malvarlığının dondurulmasına ilişkin olarak Türkiye'den talepte bulunulması hâlinde, Değerlendirme Komisyonunca değerlendirilen talebin Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanacağı öngörülmektedir.

Terörizmin finansmanıyla mücadele konusunda ayrıntılı düzenlemeler

içeren ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından 9.12.1999 tarihinde kabul

edilen Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşme, Ülkemiz

tarafından 10.1.2002 günlü, 4738 sayılı Kanunla uygun bulunmuş, Resmî Gazete'de

yayımlanmak suretiyle iç hukukumuzun bir parçası hâline gelmiştir. Terör ve

terörizmin finansmanıyla etkin mücadele edilmesi kapsamında, Birleşmiş

Milletler Terörizmin Finansmanının Önlenmesine Dair Uluslararası Sözleşmenin ve

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin terör ve terörizmin finansmanıyla

mücadeleye ilişkin kararlarının uygulanması ile terörizmin finansmanı suçunun

düzenlenmesi ve malvarlığının dondurulmasına ilişkin usul ve esasların

belirlenmesi amacıyla hazırlanan 6415 sayılı Kanun, 7.2.2013 tarihinde TBMM

Genel Kurulunda kabul edilmiş ve 16.2.2013 günlü Resmi Gazete'de yayımlanarak

yürürlüğe girmiştir.

Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti, eylem ve

işlemleri hukuka uygun, insan haklarına dayanan, bu hak ve özgürlükleri koruyup

güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek

sürdüren, hukuk güvenliğini sağlayan, bütün etkinliklerinde hukuka ve

Anayasa'ya uyan, işlem ve eylemleri bağımsız yargı denetimine bağlı olan

devlettir. Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel,

objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk

devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde

kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet

ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerekir.

Malvarlığının ortadan kaldırılmasının, tüketilmesinin,

dönüştürülmesinin, transferinin, devir ve temlik edilmesinin ve sair tasarrufi

işlemlerin önlenmesi amacıyla, malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin

kaldırılması veya kısıtlanması şeklinde verilen malvarlığının dondurulmasına

ilişkin kararlar, uluslararası terörizmle mücadele çalışmaları sonunda

uygulamaya konulmuş 'akıllı yaptırımlar' (smart sanctions) kapsamında

alınan geçici nitelikli tedbir kararlarıdır. Zira, malvarlığının

dondurulması kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten itibaren bir yıl

içinde, talep eden devlet tarafından soruşturma başlatılmadığı takdirde ilgili

karar kaldırılabilmektedir. Uluslararası mevzuat

ve diğer ülke uygulamalarında yargı organları yanında 'yetkili diğer

organlar' tarafından verilebilen bu kararların,

uluslararası yükümlülükler de dikkate alınmak suretiyle Bakanlar Kurulu

tarafından gecikmeksizin alınmasını öngören dava konusu kural, söz konusu

kararın alınma sürecini hızlandıran idari bir mekanizmadır ve Anayasa'nın

125. maddesi gereğince idari yargı denetimine tabidir.

6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 43. maddesine göre, ilgisi nedeniyle dava konusu kural, Anayasa'nın 13. ve 35. maddeleri yönünden de incelenmiştir.

Kişiye başkasının hakkına zarar vermemek ve kanunların koyduğu

sınırlamalara uymak koşuluyla, sahibi olduğu şeyi dilediği gibi kullanma,

ürünlerinden yararlanma ve tasarruf olanağı veren mülkiyet hakkı, Anayasa'nın

35. maddesinde bir temel hak olarak güvence altına alınmış ve bu hakka ancak

kamu yararı nedeniyle ve kanunla sınırlama getirilebileceği belirtilmiştir.

Anayasa'nın 13. maddesine göre temel hak ve özgürlüklere yönelik sınırlamalar,

demokratik toplum düzeninin ve laik cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük

ilkesine aykırı olamayacağı gibi hak ve özgürlüklerin özlerine de

dokunamaz. Buna göre, idare tarafından kamu yararı bulunduğu durumlarda

mülkiyet hakkına kanunla yapılan sınırlamalar meşru görülmektedir. Uluslararası

terörizmle mücadele çalışmaları kapsamında terörizmin finansmanının

önlenmesinde kamu yararı olduğu açıktır. Terörü finanse eden fon

veya diğer malvarlıklarının dondurulmasına ilişkin kamu

yararı amacıyla Bakanlar Kurulu'na karar alma yetkisinin verilmesinin

ölçülü olmadığı söylenemeyeceği gibi, idari nitelikli söz konusu tedbir

kararının mutlaka yargı organları tarafından verilmesi gerektiğine yönelik

herhangi bir anayasal zorunluluk da bulunmamaktadır. Bu bağlamda, Türkiye'nin

taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden kaynaklanan, geçici nitelikli bir

tedbir kararı olan ve uluslararası mevzuat ve diğer ülke uygulamalarına göre

yargı organları yanında yetkili diğer organlar tarafından verilebilen

malvarlığının dondurulması kararlarının Bakanlar Kurulu tarafından

karşılıklılık ilkesine bağlı olarak karara bağlanacağını düzenleyen dava

konusu kuralda Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu kural Anayasa'nın 2., 13. ve 35. maddelerine aykırı değildir. İptal isteminin reddi gerekir.

Kuralın, Anayasa'nın 10. ve 11. maddeleriyle ilgisi görülmemiştir.

V- YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI İSTEMİ

7.2.2013 günlü, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun'un 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasının birinci cümlesinde yer alan '...Bakanlar Kurulu tarafından karara bağlanır.' ibaresine yönelik iptal istemi, 10.10.2013 günlü, E.2013/45, K.2013/113 sayılı kararla reddedildiğinden, bu ibareye ilişkin yürürlüğün durdurulması isteminin REDDİNE, 10.10.2013 gününde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

ALTAN

Üye

Serdar

ÖZGÜLDÜR

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Zehra Ayla

PERKTAŞ

Üye

Recep KÖMÜRCÜ

Üye

Burhan ÜSTÜN

Üye

Engin YILDIRIM

Üye

Nuri NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

Zühtü ARSLAN

Üye

M. Emin KUZ