AYM Norm Denetimi E.2016/12 K.2016/13

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Büyükçekmece 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

4.11.1983 tarihli ve 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun 22. maddesinin;

1- 24.4.2001 tarihli ve 4650 sayılı Kanun'un 13. maddesiyle değiştirilen birinci fıkrasının, 10.9.2014 tarihli ve 6552 sayılı Kanun'un 100. maddesiyle değiştirilen ikinci cümlesinin,

2- 6552 sayılı Kanun'un 100. maddesiyle eklenen üçüncü fıkrasının,

Anayasa'nın 35. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir.

OLAY

Davacıya ait taşınmaz üzerinde kamulaştırma sonucu davalı idare lehine tesis edilen irtifak hakkının tapudan terkini talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKÜMLERİ

2942 sayılı Kanun'un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 22. maddesi şöyledir:

"Vazgeçme, iade ve devir

MADDE 22- (Değişik birinci

fıkra: 24/4/2001 - 4650/13 md.) Kamulaştırmanın kesinleşmesinden

sonra taşınmaz malların kamulaştırma amacına veya kamu yararına yönelik

herhangi bir ihtiyaca tahsisi lüzumu kalmaması halinde, keyfiyet idarece mal

sahibi veya mirasçılarına 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre

duyurulur. (Değişik ikinci ve üçüncü cümleler: 10/9/2014 - 6552/100 md.). Bu

duyurma üzerine mal sahibi veya mirasçıları, kamulaştırma bedelini aldıkları

günden itibaren işleyecek kanuni faiziyle birlikte üç ay içinde ödeyerek

taşınmaz malı geri alabilir. İade işleminin kamulaştırmanın ve

bedelinin kesinleşmesinden sonra bir yıl içinde gerçekleşmesi hâlinde

kamulaştırma bedelinin faizi alınmaz. (Mülga dördüncü cümle: 10/9/2014-6552/100

md.)

(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümlerine göre taşınmaz malı geri almayı kabul etmeyen mal sahibi veya mirasçılarının 23 üncü maddeye göre geri alma hakları da düşer.

(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/100 md.) Bu madde hükümleri, kamulaştırmanın kesinleşmesi tarihinden itibaren beş yıl geçmiş olması hâlinde uygulanmaz.

Ancak, kamulaştırılan taşınmaz mala kamulaştırmayı yapan idare dışında başka bir idare, kamulaştırma yoluyla gerçekleştirebileceği bir kamu hizmeti amacıyla istekli olduğu takdirde, yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmayarak bu Kanunun 30 uncu veya 1050 sayılı Muhasebei Umumiye Kanununun 23 üncü maddesine göre işlem yapılır. "

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Cengiz ERTEN tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

2. Anayasa'nın 152. ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu

ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un 40. maddelerine göre, mahkemeler,

bakmakta oldukları davalarda uygulayacakları kanun ya da kanun hükmünde

kararname kurallarını Anayasa'ya aykırı görürler veya taraflardan birinin ileri

sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varırlarsa, o hükmün iptali

için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidirler. Ancak, bu kurallar uyarınca

bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince

açılmış ve mahkemenin görevine giren bir davanın bulunması ve iptali istenen

kuralların da o davada uygulanacak olması gerekmektedir. Uygulanacak yasa

kuralları, davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya

davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte

bulunan kurallardır.

3. Davacıya ait taşınmaz üzerinde enerji nakil hattı için kamulaştırma yoluyla davalı kurum lehine 13.5.1971 tarihinde irtifak hakkı kurulmuştur. Taşınmaz üzerindeki irtifak hakkının, enerji nakil hattının fiilen kaldırılmış olması nedeniyle, tapudan terkini için dava açılmıştır. Davacı, taşınmaz üzerindeki irtifak hakkının, öncelikle Türk Medeni Kanunu'nun 793. maddesi gereğince, bu maddenin uygulanması kabul edilmediği takdirde ise 2942 sayılı Kanun'un 22. maddesine göre tapudan terkinini talep etmiştir.

4. İtiraz konusu kuralları da içeren 2942 sayılı Kanun'un 22.

maddesinin, 6552 sayılı Kanun'un 100. maddesiyle değiştirilen birinci, ikinci

ve üçüncü fıkralarının, 6552 sayılı Kanun'un anılan maddesinin yürürlük tarihi

olan 11.9.2014 tarihinden önce gerçekleştirilen kamulaştırma işlemleri hakkında

da uygulanacağını öngören aynı Kanun'un geçici 9. maddesi hükmü, Anayasa

Mahkemesi'nin 14.5.2015 tarihli ve E.2014/177, K.2015/49 sayılı kararı ile

iptal edilmiştir. Bu karar sonucunda 11.9.2014 tarihinden önce 2942 sayılı

Kanun'un 22. maddesi uyarınca tesis edilen kamulaştırma işlemleri hakkında 6552

sayılı Kanun hükümlerinin uygulanabilmesi olanaksız hale gelmiştir. Bakılmakta

olan davada kamulaştırma işlemi 11.9.2014 tarihinden önce gerçekleştiğinden,

2942 sayılı Kanun'un 6552 sayılı Kanunla değişik 22. maddesinin birinci

fıkrasının ikinci cümlesi ve üçüncü fıkrası uygulanacak kural niteliği

taşımamaktadır.

5. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurallara ilişkin başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Alparslan

ALTAN

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ