AYM Norm Denetimi E.2016/23 K.2016/18

edildi.

İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN

Manavgat 1. Ağır Ceza Mahkemesi

İTİRAZIN KONUSU

4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun;

1- 141. maddesine, 18.6.2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanun'un 70. maddesiyle eklenen (3) numaralı fıkranın,

2- 142. maddesinin (2) numaralı fıkrasının,

Anayasa'ya aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.

OLAY

Manevi tazminat talebiyle açılan davada, itiraz konusu kuralların Anayasa'ya aykırılık iddiasını ciddi bulan Mahkeme iptalleri için başvurmuştur.

I- İPTALİ İSTENİLEN KANUN HÜKMÜ

5271 sayılı Kanun'un;

1- 141. maddesinin itiraz konusu (3) numaralı fıkrası şöyledir:

"Birinci fıkrada yazan hâller dışında, suç soruşturması veya kovuşturması sırasında kişisel kusur, haksız fiil veya diğer sorumluluk hâlleri de dâhil olmak üzere hâkimler ve Cumhuriyet savcılarının verdikleri kararlar veya yaptıkları işlemler nedeniyle tazminat davaları ancak Devlet aleyhine açılabilir."

2- 142. maddesinin itiraz konusu (2) numaralı fıkrası şöyledir:

"İstem, zarara uğrayanın oturduğu yer ağır ceza mahkemesinde ve eğer o yer ağır ceza mahkemesi tazminat konusu işlemle ilişkili ise ve aynı yerde başka bir ağır ceza dairesi yoksa, en yakın yer ağır ceza mahkemesinde karara bağlanır."

II- İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında, başvuru kararı ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu, itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A- Kanun'un 141. Maddesine, 6545 sayılı Kanun'un 70. Maddesiyle Eklenen (3) Numaralı Fıkranın İncelenmesi

2. 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Anayasaya aykırılığın mahkemelerce ileri sürülmesi" başlıklı 40. maddesinde Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla yapılacak başvurularda izlenecek yöntem belirtilmiştir.

3. Söz konusu maddenin (1) numaralı fıkrasında, bir davaya

bakmakta olan mahkemenin, bu davada uygulanacak bir kanun veya kanun hükmünde

kararnamenin hükümlerini Anayasa'ya aykırı görmesi hâlinde veya taraflardan

birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması

durumunda, bu fıkrada sayılan belgeleri dizi listesine bağlayarak Anayasa

Mahkemesine göndereceği kurala bağlanmış, anılan fıkranın (a) numaralı bendinde

de "İptali istenen kuralların Anayasanın hangi maddelerine aykırı

olduklarını açıklayan gerekçeli başvuru kararının aslı", dizi

listesine bağlanacak belgeler arasında sayılmıştır. Anılan maddenin (4)

numaralı fıkrasında ise açık bir şekilde dayanaktan yoksun veya yöntemine uygun

olmayan itiraz başvurularının, Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemeye

geçilmeksizin gerekçeleriyle reddedileceği hükme bağlanmıştır.

4. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde de itiraz yoluna başvuran Mahkemenin gerekçeli kararında, Anayasa'ya aykırılıkları ileri sürülen hükümlerin her birinin Anayasa'nın hangi maddelerine, hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

5. Yine İçtüzüğün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendinde de, Anayasa Mahkemesince yapılan ilk incelemede, başvuruda eksikliklerin bulunduğu tespit edilirse itiraz yoluna ilişkin işlerde esas incelemeye geçilmeksizin başvurunun reddine karar verileceği; (2) numaralı fıkrasında ise anılan (b) bendi uyarınca verilen kararın, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin eksiklikleri tamamlayarak yeniden başvurmasına engel olmadığı belirtilmiştir.

6. Yapılan incelemede, itiraz yoluna başvuran Mahkemenin, itiraz konusu kuralın Anayasa'nın hangi maddelerine hangi nedenlerle aykırı olduğunun ayrı ayrı ve gerekçeleriyle birlikte açıkça gösterilmediği anlaşılmıştır.

7. Açıklanan nedenlerle, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendi ile Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü'nün 46. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendine aykırı olduğu anlaşılan itiraz başvurusunun, 6216 sayılı Kanun'un 40. maddesinin (4) numaralı fıkrası ile İçtüzüğün 49. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (b) bendi gereğince yöntemine uygun olmadığından esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

B- Kanun'un 142. Maddesinin (2) Numaralı Fıkrasının İncelenmesi

8. Anayasa'nın "Anayasaya aykırılığın diğer mahkemelerde

ileri sürülmesi" başlığını taşıyan 152. maddesinin son fıkrasında

"Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının Resmî

Gazetede yayımlanmasından sonra on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasaya

aykırılığı iddiasıyla tekrar başvuruda bulunulamaz."; 6216 sayılı

Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun'un "Başvuruya

engel durumlar" başlığını taşıyan 41. maddesinin (1) numaralı

fıkrasında ise "Mahkemenin işin esasına girerek verdiği ret kararının

Resmî Gazetede yayımlanmasından itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün

Anayasaya aykırılığı iddiasıyla itiraz başvurusu yapılamaz."

hükümlerine yer verilmiştir.

9. 5271 sayılı Kanun'un 142. maddesinin (2) numaralı fıkrasına yönelik itiraz başvurusu, Anayasa Mahkemesinin 25.2.2010 tarihli ve E.2008/38, K.2010/39 sayılı kararıyla kuralın Anayasa'ya aykırı olmadığı gerekçesiyle esastan reddedilmiş ve bu karar 18.5.2010 tarihli ve 27585 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

10. Anayasa Mahkemesince işin esasına girilerek verilen ret kararından sonra aynı kural hakkında yeni bir başvurunun yapılabilmesi için, önceki kararın Resmî Gazete'de yayımlandığı 18.5.2010 tarihinden başlayarak geçmesi gereken on yıllık süre henüz dolmamıştır.

11. Açıklanan nedenlerle, itiraz konusu kurala ilişkin itiraz başvurusunun, Anayasa'nın 152. maddesinin son fıkrası ve 6216 sayılı Kanun'un 41. maddesinin (1) numaralı fıkrası gereğince esas incelemeye geçilmeksizin reddi gerekir.

ÖZGÜLDÜR

Üye

Serruh KALELİ

Üye

Osman Alifeyyaz PAKSÜT

Üye

Recep

KÖMÜRCÜ

Üye

Alparslan

ALTAN

Üye

Nuri

NECİPOĞLU

Üye

Hicabi DURSUN

Üye

Celal Mümtaz

AKINCI

Üye

Erdal TERCAN

Üye

Muammer TOPAL

Üye

M. Emin KUZ

Üye

Hasan Tahsin

GÖKCAN

Üye Kadir ÖZKAYA Üye Rıdvan GÜLEÇ