AYM Norm Denetimi E.2018/105 K.2019/71

KÜNYE

Mercii: Anayasa Mahkemesi
Karar tarihi: 19 Eylül 2019
Esas Sayısı: 2018/105
Karar Sayısı: 2019/71
R.G. Tarih – Sayı: 13/11/2019

Karar metni, AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası kaynağından olduğu gibi aktarılmıştır; metne müdahale edilmemiştir. Kişisel veriler maskelenmiştir. Bu karar için özgün analiz henüz yazılmamıştır.

Karar Metni

9.079 kelime·45 dk okuma·29 bölüm

– 30947

İPTAL DAVASINI AÇAN: Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri Engin ALTAY, Özgür ÖZEL, Engin ÖZKOÇ ile birlikte 126 milletvekili

İPTAL DAVASININ KONUSU

9/5/2018 tarihli ve 7141 sayılı Kanun’un;

A. 5. maddesiyle

4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesinin,

B. 7. maddesiyle

28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen;

1. Ek 179. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Selçuk Üniversitesine bağlı Mühendislik Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı Mimarlık Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık ve Tasarım Fakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

2. Ek 180. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Kütahya Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) bendinin “Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

3. Ek 181. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile Ziraat Fakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) ve (c) bentlerinin,

4. Ek 182. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi…” bölümünün,

b. (b) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu, Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu…” bölümünün,

c. (c) bendinin “İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü, Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü…” bölümünün,

5. Ek 183. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin,

b. (b) bendinin “Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

6. Ek 184. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Spor Bilimleri ile Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji Fakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

c. (c) bendinin

“Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar Turizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya

Meslek Yüksekokulunun adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan

Sapanca Turizm Meslek Yüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya

Üniversitesine bağlı Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek

Yüksekokulunun birleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe

bağlanan Geyve Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken

bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu,

Arifiye Meslek Yüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu,

Karasu Meslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu,

Pamukova Meslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek

Yüksekokulu…” bölümünün,

7. Ek 185. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “...Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,” bölümünün,

b. (b) bendinin,

8. Ek 187. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Teknoloji Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknoloji Fakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,…” bölümünün,

b. (b) ve (c) bentlerinin,

9. Ek 188. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi, Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim Fakültesi, Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi…” bölümünün,

b. (b), (c) ve (ç) bentlerinin,

10. Ek 189. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı Bilimler Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Fakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin “Erciyes Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi Hüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu, Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan Meslek Yüksekokulu…” bölümünün,

11. Ek 190. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi,…” bölümünün,

b. (b) bendinin,

12. Ek 193. maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerinin,

13. Ek 194. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı Ziraat Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji Fakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden…” bölümünün,

b. (b) bendinin “Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu…” bölümünün,

c. (c) bendinin,

14. Ek 195. maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin,

Anayasa’nın 2., 10., 27. ve 130. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine ve yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talebidir.

I. İPTALİ İSTENEN

KANUN HÜKÜMLERİ

Kanun’un iptali talep edilen kuralların da yer aldığı,

1. 5. maddesiyle 2547 sayılı Kanun’a eklenen geçici 77. madde şöyledir:

“Geçici Madde 77- (Ek: 9/5/2018-7141/5 md.)

Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılır. Bu eğitimin usul ve esasları ile her yıl tahsis edilecek kontenjanlar Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenir.”

2. 7. maddesiyle 2809 sayılı Kanun’a eklenen;

a. Ek 179. madde şöyledir:

“Konya Teknik Üniversitesi

Ek Madde 179- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Konya’da Konya Teknik Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Selçuk Üniversitesine bağlı Mühendislik Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesinden, Selçuk Üniversitesine bağlı Mimarlık Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi ile Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden,

b) Selçuk Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

b. Ek 180. madde şöyledir:

“Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Ek Madde 180- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Kütahya’da Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Kütahya Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesinden,

b) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gediz Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Simav Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Meslek Yüksekokulu ile Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,

c) Kütahya Dumlupınar Üniversitesine bağlı Sağlık Bilimleri Enstitüsünün adı ve bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

c. Ek 181. madde şöyledir:

“Malatya Turgut Özal Üniversitesi

Ek Madde 181- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Malatya’da Malatya Turgut Özal Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile Ziraat Fakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi, İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi ile Mimarlık ve Tasarım Fakültesinden,

b) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sivil Havacılık Yüksekokulundan,

c) İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Arapgir Meslek Yüksekokulu, Akçadağ Meslek Yüksekokulu, Battalgazi Meslek Yüksekokulu, Darende Bekir Ilıcak Meslek Yüksekokulu, Doğanşehir Vahap Küçük Meslek Yüksekokulu, Kale Turizm ve Otel İşletmeciliği Meslek Yüksekokulu, Hekimhan Mehmet Emin Sungur Meslek Yüksekokulu ile Yeşilyurt Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

ç. Ek 182. madde şöyledir:

“İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa

Ek Madde 182- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

İstanbul’da İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi, Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi, Orman Fakültesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Fakültesi, Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi ile Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Diş Hekimliği Fakültesi, İktisat Fakültesi, İşletme Fakültesi ile Eczacılık Fakültesinden,

b) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Ormancılık Meslek Yüksekokulu, Veteriner Fakültesi Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Veterinerlik Meslek Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ile yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan,

c) İstanbul Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adli Tıp Enstitüsü, Kardiyoloji Enstitüsü, Nörolojik Bilimler Enstitüsü, Akciğer Hastalıkları ve Tüberküloz Enstitüsü ve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

d. Ek 183. madde şöyledir:

“Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi

Ek Madde 183- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Ankara’da Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Güzel Sanatlar Fakültesi, Edebiyat Fakültesi, Hukuk Fakültesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İletişim Fakültesi, Polatlı Fen-Edebiyat Fakültesi, Polatlı İlahiyat Fakültesi, Sanat ve Tasarım Fakültesi ile Turizm Fakültesinden,

b) Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu, Tapu Kadastro Yüksekokulu, Türk Müziği Devlet Konservatuvarı ile Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan,

c) Gazi Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adalet Meslek Yüksekokulu, Polatlı Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu ve Polatlı Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

e. Ek 184. madde şöyledir:

“Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

Ek Madde 184- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Sakarya’da Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Sakarya Üniversitesine bağlı Spor Bilimleri ile Teknoloji fakültelerinin adları ve bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Söğütlü’de Spor Bilimleri Fakültesi ve Arifiye’de Teknoloji Fakültesinden, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca’da Turizm Fakültesinden ve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Ferizli’de Ulaştırma ve Lojistik Fakültesi, Ali Fuat Paşa Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi, Akyazı’da Sağlık Bilimleri Fakültesi ve Batı Karadeniz Deniz Bilimleri Fakültesinden,

b) Sakarya Üniversitesine bağlı Yabancı Diller Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Adapazarı’nda Yabancı Diller Yüksekokulu, Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Kaynarca’da Uygulamalı Bilimler Yüksekokulundan,

c) Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar Turizm

Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları ve bağlantıları

değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm Meslek Yüksekokulu ile

Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı Ali Fuat Cebesoy

Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulunun birleştirilerek

bağlantısının değiştirilmesiye Rektörlüğe bağlanan Geyve Meslek

Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantıları değiştirilerek

Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye Meslek Yüksekokulu,

Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, Karasu Meslek

Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, Pamukova Meslek

Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu ile

Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Karapürçek Meslek Yüksekokulu, Söğütlü

Meslek Yüksekokulu ve Taraklı Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

f. Ek 185. madde şöyledir:

“Samsun Üniversitesi

Ek Madde 185- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Samsun’da Samsun Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mühendislik Fakültesi, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi ve Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,

b) Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sivil Havacılık Yüksekokulu ile Kavak Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

g. Ek 187. madde şöyledir:

“Tarsus Üniversitesi

Ek Madde 187- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Tarsus’da Tarsus Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Teknoloji Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Teknoloji Fakültesinden, Mersin Üniversitesine bağlı Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinin bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi ile İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesinden,

b) Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Teknoloji ve İşletmecilik Yüksekokulundan,

c) Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Meslek Yüksekokulu ile Mersin Üniversitesine bağlı Tarsus Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

ğ. Ek 188. madde şöyledir:

“Trabzon Üniversitesi

Ek Madde 188- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Trabzon Akçaabat’da, Trabzon Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fatih Eğitim Fakültesi, Hukuk Fakültesi, Güzel Sanatlar Fakültesi, İlahiyat Fakültesi, İletişim Fakültesi, Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Spor Bilimleri Fakültesi ile Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesinden,

b) Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu ile Devlet Konservatuvarından,

c) Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Beşikdüzü Meslek Yüksekokulu, Şalpazarı Meslek Yüksekokulu, Turizm ve Otelcilik Meslek Yüksekokulu, Tonya Meslek Yüksekokulu ile Vakfıkebir Meslek Yüksekokulundan,

ç) Karadeniz Teknik Üniversitesine bağlı Eğitim Bilimleri Enstitüsünün adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

h. Ek 189. madde şöyledir:

“Kayseri Üniversitesi

Ek Madde 189- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Kayseri’de Kayseri Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Erciyes Üniversitesine bağlı Uygulamalı Bilimler Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Uygulamalı Bilimler Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Develi Sosyal ve Beşeri Bilimler Fakültesi ile Mühendislik, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi ile Develi İslami İlimler Fakültesinden,

b) Erciyes Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Bünyan Meslek Yüksekokulu, Develi Hüseyin Şahin Meslek Yüksekokulu, Mustafa Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Pınarbaşı Meslek Yüksekokulu, Safiye Çıkrıkçıoğlu Meslek Yüksekokulu, Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu, Tomarza Mustafa Akıncıoğlu Meslek Yüksekokulu, Yahyalı Meslek Yüksekokulu ile Erciyes Üniversitesine bağlı Kayseri Meslek Yüksekokulunun adı ve bağlantısı değiştirilerek oluşturulan Meslek Yüksekokulu ve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Yeşilhisar Meslek Yüksekokulu ile İncesu Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

ı. Ek 190. madde şöyledir:

“Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi

Ek Madde 190- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Kahramanmaraş’ta Kahramanmaraş İstiklal Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı Elbistan Teknoloji Fakültesinin adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturularak Rektörlüğe bağlanan Elbistan Mühendislik Fakültesi, Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Mimarlık, Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi ile Sağlık Bilimleri Fakültesinden,

b) Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Elbistan Meslek Yüksekokulu ve Elbistan Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

i. Ek 193. madde şöyledir:

“Eskişehir Teknik Üniversitesi

Ek Madde 193- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Eskişehir’de Eskişehir Teknik Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Anadolu Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fen Fakültesi, Mühendislik Fakültesi, Mimarlık ve Tasarım Fakültesi, Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi ile Spor Bilimleri Fakültesinden,

b) Anadolu Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Porsuk Meslek Yüksekokulu ile Ulaştırma Meslek Yüksekokulundan,

c) Anadolu Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Fen Bilimleri Enstitüsü, Yer ve Uzay Bilimleri Enstitüsü ile Ulaştırma Bilimleri Enstitüsünden,

oluşur.”

j. Ek 194. madde şöyledir:

“Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi

Ek Madde 194- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Isparta’da Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı Ziraat Fakültesinin adı ve bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Tarım Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesinden, Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Orman Fakültesi, Teknoloji Fakültesi, Eğirdir Su Ürünleri Fakültesinden ve Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan İşletme Fakültesinden,

b) Süleyman Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Eğirdir Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Yalvaç Büyükkutlu Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu ve Rektörlüğe bağlı yeni kurulan Yabancı Diller Yüksekokulundan,

c) Süleyman

Demirel Üniversitesine bağlı iken bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe

bağlanan Aksu Mehmet Süreyya Demiraslan Meslek Yüksekokulu, Atabey Meslek

Yüksekokulu, Eğirdir Meslek Yüksekokulu, Gelendost Meslek Yüksekokulu, Gönen

Meslek Yüksekokulu, Isparta Meslek Yüksekokulu, Keçiborlu Meslek Yüksekokulu,

Senirkent Meslek Yüksekokulu, Sütçüler Prof. Dr. Hasan Gürbüz Meslek

Yüksekokulu, Şarkikaraağaç Meslek Yüksekokulu, Şarkikaraağaç Turizm Meslek

Yüksekokulu, Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu, Uluborlu Selahattin Karasoy

Meslek Yüksekokulu, Uzaktan Eğitim Meslek Yüksekokulu, Yalvaç Meslek

Yüksekokulu, Yalvaç Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu ile Yenişarbademli

Meslek Yüksekokulundan,

ç) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

k. Ek 195. madde şöyledir:

“Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi

Ek Madde 195- (Ek: 9/5/2018-7141/7 md.)

Afyonkarahisar’da Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi adıyla yeni bir üniversite kurulmuştur.

Bu Üniversite;

a) Afyon Kocatepe Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Diş Hekimliği Fakültesi, Eczacılık Fakültesi ile Tıp Fakültesinden, Afyon Kocatepe Üniversitesine bağlı Afyon Sağlık Yüksekokulunun fakülteye dönüştürülmesi ve adı ile bağlantısının değiştirilmesi ile oluşturulan ve Rektörlüğe bağlanan Sağlık Bilimleri Fakültesinden,

b) Afyon Kocatepe Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Atatürk Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu, Bolvadin Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu ile Şuhut Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulundan,

c) Rektörlüğe bağlı olarak yeni kurulan Lisansüstü Eğitim Enstitüsünden,

oluşur.”

II. İLK İNCELEME

1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca Zühtü ARSLAN, Burhan ÜSTÜN, Engin YILDIRIM, Serruh KALELİ, Osman Alifeyyaz PAKSÜT, Hicabi DURSUN, Celal Mümtaz AKINCI, Muammer TOPAL, M. Emin KUZ, Hasan Tahsin GÖKCAN, Kadir ÖZKAYA, Rıdvan GÜLEÇ, Recai AKYEL ve Yusuf Şevki HAKYEMEZ’in katılımlarıyla 5/7/2018 tarihinde yapılan ilk inceleme toplantısında dosyada eksiklik bulunmadığından işin esasının incelenmesine, yürürlüğü durdurma talebinin esas inceleme aşamasında karara bağlanmasına OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

III. ESASIN İNCELENMESİ

2. Dava dilekçesi ve ekleri, Raportör Berrak YILMAZ tarafından hazırlanan işin esasına ilişkin rapor, dava konusu kanun hükümleri, dayanılan Anayasa kuralları ve bunların gerekçeleri ile diğer yasama belgeleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:

A. Genel Açıklama

3. Dava konusu kuralların yer aldığı 7141 sayılı Kanun’la, 2547 sayılı ve 2809 sayılı Kanunlarda değişiklikler yapılmıştır. Bu bağlamda 7141 sayılı Kanun’la esas itibarıyla yeni üniversiteler kurulmuş, bu üniversitelerin akademik ve idari kadroları ihdas edilmiştir.

4. Ayrıca gerekçesinde ifade

edildiği üzere 7141 sayılı Kanun’la, 2809 sayılı Kanun’a geçici maddeler eklenmek suretiyle

geçiş hükümleri düzenlenmiştir. Buna göre mevcut üniversitelerin, adları ve

bağlantıları değiştirilmek suretiyle yeni kurulan üniversitelere bağlanan

birimlerinin teşkilatı, mevcut kadroları ve pozisyonları ile birlikte

personeli, bu birimlerle ilgili yılı bütçe ödenekleri, bütçedeki ödenekleri

tahakkuka bağlama yetkisi, her türlü araç, gereç, malzeme, döşeme, demirbaş ve

taşıtlarıyla birlikte tüm taşınır malları başkaca bir işleme gerek kalmaksızın

yeni kurulan üniversitelere devredilmiş sayılacaktır. Yine mülkiyeti Hazineye

ait veya devletin hüküm ve tasarrufu altında olan taşınmazlardan mevcut

üniversitelerden yeni kurulan üniversitelere adı değiştirilerek veya değiştirilmeyerek

bağlanan birimlere Maliye Bakanlığınca tahsis edilmiş olanlar veya fiilen

bunların kullanımında bulunanlar hiçbir işleme gerek kalmaksızın ve tahsis

amacı doğrultusunda kullanılmak üzere, yeni kurulan üniversitelere tahsis

edilmiş sayılacaktır.

5. Öte yandan

7141 sayılı Kanun’da hâlihazırda var olan fakültelerde öğrenim gören öğrenciler

ile bu fakültelerin ana bilim dallarında öğrenim gören lisansüstü öğrencilerin,

bu Kanun’la kurulan yeni üniversitelere ve üniversitelerin lisansüstü eğitim

enstitülerine 2017-2018 eğitim-öğretim dönemi sonundan geçerli olmak üzere

aktarılması öngörülmüştür. Yine bu bağlamda, mevcut üniversitelere bağlı iken

adı değiştirilerek veya değiştirilmeyerek Kanun’la yeni kurulan üniversitelere

bağlanan birimlerin 2017-2018 eğitim-öğretim yılının sonunda devredilmesi ve bu

birimler için ilan edilmiş öğretim elemanı alımlarının yeni üniversiteler

tarafından tamamlanması hükme bağlanmıştır. Kanun’un yürürlüğe girdiği tarihte

var olan üniversitelere bağlı iken bağlantısı veya adı ve bağlantısı

değiştirilerek yeni üniversitelere bağlanan birimlerde kayıtlı bulunan

öğrencilere verilecek mezuniyet belgeleri ile diplomaların öğrencilerin

istemesi hâlinde kayıt tarihlerinde bağlı bulundukları üniversitenin adıyla o

üniversite tarafından verilmesi ve bu konuda çıkabilecek ihtilaflar ile

bağlantısı değiştirilen birimlerde uygulamayla ilgili olarak ortaya çıkabilecek

sorunların Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından çözülmesi Kanun’la düzenlenen

diğer hususlardandır.

6. Dava konusu kurallarla ise ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılması ile bazı üniversitedeki fakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarların bağlantıları veya ad ve bağlantıları değiştirilmek suretiyle yeni kurulan üniversitelere bağlanması hüküm altına alınmıştır.

B. Kanun’un 5. Maddesiyle 2547 Sayılı

Kanun’a Eklenen Geçici 77. Maddenin Birinci Cümlesinin İncelenmesi

1. İptal Talebinin Gerekçesi

7. Başvuru kararında özetle; dava konusu

kuralla sadece ilahiyat önlisans programlarından mezun olanlara ilahiyat ve

aynı programı uygulayan fakültelerde lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağının

hükme bağlandığı, bu itibarla yalnızca ilahiyat önlisans mezunlarına yönelik

olan kuralın eşitlik ve sosyal hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu, kişisel

nitelikleri ve durumları özdeş olanlar arasında kanunlarda öngörülen kurallarla

değişik uygulamalar yapılamayacağı, lisans programları olan önlisans programlarının

tamamının aynı durumda bulunduğu, ilahiyat önlisans mezunları dışındaki

önlisans mezunlarının lisans tamamlamak için sınava girerken ilahiyat önlisans

mezunlarına hiçbir şart aranmaksızın lisans tamamlama hakkı verilmesinin

ayrıcalıklı bir durum yarattığı, ilahiyat önlisans mezunlarının lisans

programlarına geçişleriyle ilgili hükümlerin kanunda tam olarak açıklanmaması

nedeniyle kuralın belirsiz olduğu, belirli ve öngörülebilir kurallara

bağlanmaksızın verilen yetkilerin hukuki güvenlik ilkesini zedeleyeceği,

kanunların devlet faaliyetlerinin düzenle sürdürülebilmesi için gerekli olan

hukuksal altyapıyı oluşturmak, kamu yararını gerçekleştirmek ve uygulanmak

amacıyla çıkarılması gerektiği, devlet faaliyetlerinin düzenle sürdürülmesine

engel olan, kamu yararı amacı taşımayan, kamu hizmetinin nitelikleriyle, hak,

hukuk ve adalet anlayışıyla bağdaşmayan, makul olmayan ve uygulanabilirliği

bulunmayan düzenlemenin hukuk devleti ve eşitlik ilkelerini ihlal ettiği

belirtilerek kuralın Anayasa’nın 2. ve 10. maddelerine aykırı olduğu ileri

sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

8. Dava konusu kuralla 2547 sayılı Kanun’un geçici 77. maddesinin yürürlüğe girdiği tarih olan 18/5/2018 tarihi itibarıyla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağı hüküm altına alınmaktadır.

9. Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devleti eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adil bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuk kurallarıyla kendini bağlı sayan ve yargı denetimine açık olan devlettir.

10. Hukuk devletinde kanunların kamu yararı gözetilerek çıkarılması zorunludur. Kanunların kamu yararının sağlanması amacına yönelik olması, genel, objektif, adil kurallar içermesi ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereğidir. Bu nedenle kanun koyucunun hukuki düzenlemelerde kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini gözönünde tutarak kullanması gerekir.

11. 2547 sayılı Kanun’un 3. maddesinde önlisans “Orta öğretim yeterliliklerine dayalı, en az iki yıllık bir programı kapsayan nitelikli insan gücü yetiştirmeyi amaçlayan veya lisans öğretiminin ilk kademesini teşkil eden bir yüksek öğretim” şeklinde tanımlanmışken lisans, “Ortaöğretime dayalı, en az sekiz yarı yıllık bir programı kapsayan bir yükseköğretim” olarak tanımlanmıştır.

12. Yükseköğretim kurumlarından

olan fakültelere giriş ve yerleştirme esasları 2547 sayılı Kanun’un 45.

maddesinde ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. Buna göre yükseköğretim

kurumlarına giriş ve yerleştirme işlemlerinin, YÖK tarafından imkân ve fırsat

eşitliğini sağlayacak tedbirleri almak kaydıyla belirlenen usul ve esaslara

göre yapılması gerekmektedir. Yükseköğretim kurumlarına, esasları YÖK

tarafından belirlenen merkezî sınavlarla girilebilmektedir. Önlisans

programlarında okuyan öğrencilere ancak ilişkili lisans programlarında

belirlenmiş kontenjanın yüzde onunu geçmeyecek şekilde YÖK kararı ile her yıl

dikey geçiş kontenjanı ayrılabilmekte ve bunlardan sadece yapılan sınavda

başarılı olanlara lisans programlarına geçiş imkânı tanınmaktadır.

13. Dava konusu kuralla ilahiyat önlisans programından mezun olanlara ilahiyat fakültesi ve aynı programı uygulayan fakültelerde, eşdeğer alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağı öngörülmek suretiyle bunlar hakkında diğer önlisans mezunlarından farklı bir düzenleme getirilmektedir. Bu bağlamda diğer önlisans mezunlarının ilgili lisans programlarında lisans tamamlama eğitimi yapmaları bakımından Kanun’da öngörülen şart ve sınırlamalar, kural uyarınca ilahiyat önlisans mezunları hakkında uygulanmayacaktır.

14. Kuralın gerekçesinde ilahiyat önlisans mezunlarının bilimsel seviyelerinin yükseltilerek topluma hizmet sunma kapasitelerinin daha üst düzeye çıkarılmasının ve bunlardan kamuda çalışanların özlük haklarının iyileştirilerek, moral ve motivasyonlarının artırılıp din hizmetlerinin daha iyi şekilde ifa edilmesinin sağlanması amacı ile söz konusu düzenlemenin getirildiği ifade edilmiştir.

15. Lisans programlarına yerleştirme konusunda kurallar belirlenirken meslekî alanlar arasında sadece birinin seçilerek buna yönelik bazı istisnalar öngörülmesi ancak bunu gerektiren makul bir nedenin bulunması hâlinde adalet ve hakkaniyet ilkelerini ihlal etmez. Ülkemizde lisans eğitimlerini tamamlamak suretiyle bilimsel seviyeleri ve topluma hizmet sunma kapasiteleri arttırılabilecek, yine bu yolla özlük hakları iyileştirilerek moral ve motivasyonları yükseltilebilecek çok sayıda meslek alanı bulunmaktadır. Bu nedenle anılan gerekçenin bir meslek alanı ile ilgili olarak farklı kural getirilmesinin makul bir nedeni olarak görülmesi mümkün değildir.

16. Öte yandan ülkemizde her yıl

çok sayıda öğrenci bir lisans programına yerleşmek üzere Ölçme, Seçme ve

Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan sınavlara girmekte ve bunların sadece

belli bir kısmı anılan sınavı başararak lisans programlarına

yerleşebilmektedir. Önlisans programlarına yerleşmek için de kural olarak sınav

şartı aranmakla birlikte, bu sınavlar lisans programı sınavlarına nazaran

başarılması daha kolay sınavlar olup genellikle lisans programlarına

yerleşemeyen öğrenciler bu programlara yönelmektedir. İlahiyat önlisans

mezunları dışındakiler yönünden lisans programlarına yerleşmek için çok sayıda

öğrenci ile yarışarak sınavda başarılı olma koşulu aranmaktayken, sadece

ilahiyat önlisans mezunları bakımından aynı programa sınavsız ve kontenjan

sınırlaması olmaksızın giriş istisnası tanıyan kural bu yönüyle de adalet ve

hakkaniyet ilkeleriyle bağdaşmamaktadır.

17. Açıklanan nedenlerle kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırıdır. İptali gerekir.

Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Muammer TOPAL ve Recai AKYEL bu görüşe katılmamışlardır.

Kural Anayasa’nın 2. maddesine aykırı görülerek iptal edildiğinden ayrıca Anayasa’nın 10. maddesi yönünden incelenmemiştir.

C. İptal Davasının Konusu

Bölümünün (B) Maddesi Başlığı Altında Belirtilen Kuralların İncelenmesi

1. İptal Taleplerinin Gerekçesi

18. Başvuru kararında özetle; dava konusu kurallarla,

mevcut üniversitelere bağlı bazı fakülte, yüksekokul, enstitü ve

konservatuvarların yeni kurulan üniversitelere bağlandığı, bir üniversitenin

bölümlerinin ayrılarak başka bir üniversite oluşturulmasının bilim özgürlüğüne

doğrudan bir müdahale niteliğinde olduğu, sistematik yorum gereği bilim

özgürlüğü eğitim özgürlüğüne ve üniversitelere dair düzenlemelerle birlikte

yorumlandığında bu özgürlüğe getirilecek sınırlamaların Anayasa’da güvence

altına alınan temel hak ve özgürlüklerin sınırlanma rejimine göre

değerlendirilmesi gerektiği, bu bağlamda Anayasa’da bilimsel araştırma ve

yayında bulunma hakkına getirilen tek sınırlamanın 27. maddenin ikinci

fıkrasında yer alan bilim ve sanatı yayma hakkının Anayasa’nın 1., 2. ve 3.

maddeleri hükümlerinin değiştirilmesini sağlamak amacıyla kullanılamayacağına

ilişkin hüküm olduğu, üniversitelerin bu niteliği taşıyabilmesinin ancak

bilimsel özerkliğe sahip olmasıyla mümkün olduğu, Anayasa’nın 130. maddesinin

birinci fıkrasında üniversitelerin taşıması gereken zorunlu niteliklerin

değişik birimlerden oluşmak, kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip

olmak, devlet tarafından ve kanunla kurulmak şeklinde belirlendiği, bir yapının

kanun ile kurulup adına üniversite denmesiyle o yapının üniversite niteliği taşımayacağı,

dava konusu kurallarla üniversitelerin bölünerek, diğer bir ifadeyle

nitelikleri değiştirilerek sahip olduğu köklü üniversite özelliklerinin yok

edildiği, ülkenin bilimsel, teknik, ekonomik, sosyal, kültürel ve hukuki

gelişmesine katkıda bulunan üniversitelerin yok edilmesinde kamu yararının

bulunmadığı, Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) tarafından

belirlenen ilkeler de gözetildiğinde üniversitelerin kanunla kurulması

hakkındaki ilkenin aynı zamanda yasama organının istediği üniversiteyi istediği

zaman kapatabileceği ya da üniversitenin bazı fakülte, bölüm ve enstitülerini

tüm öğretim üyeleri, personeli ve öğrencileriyle birlikte başka üniversitelere

nakledebileceği anlamına gelmediği, bu tür müdahalelerin üniversite özerkliğini

ortadan kaldırdığı belirtilerek kuralların Anayasa’nın 27. ve 130. maddelerine

aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

2. Anayasa’ya Aykırılık Sorunu

19. Dava konusu kuralların yer aldığı 7141 sayılı Kanun’la yeni üniversiteler kurulmuş ve bu yeni üniversitelerin hangi fakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarlardan oluşacağı belirlenmiştir. Dava konusu kurallarla ise hâlihazırda var olan bazı üniversitelerin bünyelerinde bulunan fakülte, yüksekokul, enstitü ve konservatuvarların bağlantıları veya ad ve bağlantıları değiştirilmek suretiyle, yeni kurulan üniversitelere bağlanması öngörülmektedir.

20. Anayasa’nın 27. maddesinin birinci fıkrasında “Herkes, bilim ve sanatı serbestçe öğrenme ve öğretme, açıklama, yayma ve bu alanlarda her türlü araştırma hakkına sahiptir” denilmek suretiyle bilim ve sanat özgürlüğü güvenceye bağlanmıştır. Bu kapsamda akademik personelin de her türlü bilimsel çalışma yaparak bunları serbestçe öğrenme, öğretme, açıklayıp yayabilme ve her türlü araştırmayı yapabilme hakkına sahip olduğunda kuşku yoktur.

21. Anayasa’nın yükseköğretim kurumlarını düzenleyen 130.

maddesinin birinci fıkrasında “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir

düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek

amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel

araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere

çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip

üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.”; üçüncü fıkrasında “Kanun,

üniversitelerin ülke sathına dengeli bir biçimde yayılmasını gözetir.”;

dördüncü fıkrasında “Üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcıları

serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilirler. Ancak, bu

yetki, Devletin varlığı ve bağımsızlığı ve milletin ve ülkenin bütünlüğü ve

bölünmezliği aleyhinde faaliyette bulunma serbestliği vermez.”; dokuzuncu

fıkrasında “Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri

ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde

Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, … öğrenimin ve öğretimin

hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre

yürütülmesi, … kanunla düzenlenir.” hükümleri yer almakta ve madde

gerekçesinde kanuna bırakılan konuların bilimsel özerklik ilkesi

gözönünde bulundurularak düzenlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

22. Bilimsel özerklik, bilimsel

çalışmaların üniversite ortamında yürütülebilmesinin olmazsa olmaz koşulu olup

üniversite mensuplarının ekonomik ve siyasi yönden nüfuz sahibi bulunan kişi ve

kurumların baskısı, yönlendirmesi olmadan ve toplumda hâkim olan düşünce ve

kabuller doğrultusunda sonuçlara varmak gibi bir zorunluluk hissetmeden sadece

bilimsel ölçütler ve etik kurallar çerçevesinde eğitim, öğretim, araştırma ve

yayın yapabilme imkânlarına sahip bulunmalarını ifade etmektedir (AYM,

E.2017/33, K.2019/20, 10/4/2019, § 70). Bu bağlamda bilimsel özerklik, akademide görev

yapanların bilim özgürlüğü şeklinde ifade edilen akademik özgürlük kavramını da

kapsayan ve akademik personelin her türlü bilimsel çalışma yaparak bunları

yayabildiği özgür bir ortamda bulunmasını ifade eden daha geniş bir kavram

şeklinde anlaşılmaktadır (AYM, E.2017/156, K.2019/37, 15/5/2019, § 24). Üniversitelerin bilimsel özerkliği; üniversitelerde

yürütülen eğitim, araştırma, yayın ve benzeri etkinliklerin planlanması,

düzenlenmesi ve icra edilmesi aşamalarında yönetim yetkisinin serbestçe

kullanılabilmesini, belirtilen faaliyetlerle ilgili üniversite kaynaklarının

kullanımına yönelik kararların üniversite yönetim organlarınca serbestçe

alınabilmesini gerektirmektedir (AYM, E.2015/61, K.2016/172, 2/11/2016,

§ 43).

23. 1961 Anayasası’nın 120. maddesinde üniversitelerin bilimsel ve idari özerkliğinden söz edilmesine karşılık 1982 Anayasası’nın 130. maddesinde üniversitelerin sadece bilimsel özerkliğe sahip olduğu belirtilmiş ise de bilimsel özerkliğin idari özerkliği de gerektirdiği ve bu iki ilkenin birbirini tamamladığı açıktır. Nitekim Anayasa’nın 130. maddesinde üniversitelerin bilimsel özerkliğinin vurgulanmasının yanında üniversitelerin idari özerkliğini sağlamaya yönelik bazı güvencelere de yer verilmiştir.

24. Anayasa’nın 130. maddesinin birinci fıkrasında, üniversitelerin bilimsel özerkliğe sahip kamu tüzelkişileri olarak tanımlanması ve bunların ancak devlet tarafından kanunla kurulabileceklerinin hükme bağlanması ile güdülen amacın siyasal çevrelerin ve değişik baskı gruplarının üniversite çalışmaları ile eğitim ve öğretimi etki altında tutabilme yolunu kapatmak ve bu çalışmaların bilimsel gerekler ve gereksinmelerden başka herhangi bir dış etkiden uzak kalacak bir ortamda sürdürülmesini sağlamak olduğunda kuşku bulunmamaktadır.

25. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

akademik özgürlüğü açıkça düzenlememekle birlikte Avrupa İnsan Hakları

Mahkemesi (AİHM), önüne gelen başvurular bağlamında bu özgürlüğü Sözleşme’nin

ifade hürriyetini düzenleyen 10. maddesi bağlamında değerlendirmektedir. AİHM Mustafa

Erdoğan ve diğerleri/Türkiye kararında açık bir şekilde ayrı bir akademik

özgürlük alanının var olduğunu ifade etmektedir. Anılan kararda AİHM, akademik

özgürlüğün ve akademik çalışmaların önemini vurgulamış; araştırma ve eğitimde

akademik özgürlüğün ifade ve eylem özgürlüğünü, bilgi yayma özgürlüğünü,

araştırma yapma ve kısıtlama olmaksızın bilgi ve gerçeği kitlelere iletme

özgürlüğünü güvence altına alması gerektiğini, ancak bu özgürlüğün akademik

veya bilimsel araştırmayla sınırlı olmayıp aynı zamanda akademisyenlerin

araştırma, meslekî uzmanlık ve yeterlilik alanlarındaki görüş ve fikirlerini

-söz konusu görüş ve fikirler tartışmalı olsa veya rağbet görmese dahi- ifade

etme özgürlüğünü de kapsadığını, söz konusu özgürlüğün belirli bir siyasi

sistem içindeki kamu kurumlarının incelenmesini ve eleştirilmesini içerdiğini

belirtmiştir (Mustafa Erdoğan ve diğerleri/Türkiye, B. No: 346/04,

39779/04, 27/5/2014, § 40).

26. Dava konusu kuralların yer aldığı

7141 sayılı Kanun’un kabulü sürecindeki yasama belgelerinde, son yıllarda

üniversitelerin görevinin farklılaşarak bölgesel kalkınma odaklı bir rol

üstlendiği ve bunun yanında araştırma üniversitesi olarak bilimsel açıdan belli

konularda uzmanlaşmanın sağlandığı bir modelin geliştirildiği, bu tür

üniversitelerin Kalkınma Bakanlığı tarafından desteklendiği, bu çerçevede

bilimsel açıdan rekabetçi, daha kapsamlı, nitelikli, belli bir akademik alanda

ihtisaslaşmış üniversitelerin kurulmasının amaçlandığı belirtilmektedir. Bu belgelerde ayrıca üniversitenin

yapısının küçüldükçe üretkenliğinin, bilime, ülke stratejisine ve ekonomisine

katkısının arttığı, üniversitelerin büyüklüğünün belli bir seviyede

tutulmasının iletişimin kopmaması, bilimsel çalışmalardaki grup dinamiği ile

sosyal paylaşımların devam etmesi bakımından önemli olduğu, köklü

üniversitelerin yeni kurulan üniversitelere tecrübe, donanım ve kadro

konularında katkıda bulunduğu, bu anlayışın küresel rekabete açık, ihtiyaca

cevap verebilecek tematik üniversiteler kurulmasında da devam etmesi gerektiği

ifade edilmiştir. Kanun koyucunun bu amaçları gerçekleştirmeye yönelik

olarak 7141 sayılı Kanun’la yeni üniversiteler kurduğu ve hâlihazırda büyüklüğü

belli bir seviyeye ulaşmış üniversitelerdeki fakülte, yüksekokul, enstitü ve

konservatuvarların bağlantılarını veya ad ve bağlantılarını değiştirmek

suretiyle yeni kurulan üniversitelere bağladığı anlaşılmaktadır.

27. Kanun koyucunun yükseköğretimin

Anayasa’da belirtilen ilkeler doğrultusunda geliştirilmesi bağlamında

yükseköğretim hayatına etkinlik kazandırmak ve eğitim sorunlarına çözüm bulmak

amacıyla, öğrenci sayısı, öğretim üyesi sayısı ve bölgesel ihtiyaçları da

dikkate alarak takdir yetkisi kapsamında düzenlediği dava konusu kuralların

üniversitelerin bilimsel verileri yaymak, ulusal alanda gelişime ve kalkınmaya

destek olmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek gibi görevlerini yerine

getirmesini engellediği söylenemeyeceği gibi üniversitelerin bilimsel özerkliği

kapsamında üniversitelerde yürütülen eğitim, araştırma, yayın ve benzeri

etkinliklerin planlanması, düzenlenmesi ve icra edilmesi aşamalarında yönetim

yetkisinin serbestçe kullanılabilmesini, belirtilen faaliyetlerle ilgili

üniversite kaynaklarının kullanımına yönelik kararların üniversite yönetim

organlarınca serbestçe alınabilmesini engellediği de ileri sürülemez. Ayrıca

kuralların üniversitelerin bilimsel özerkliği kapsamında üniversite

mensuplarının ekonomik ve siyasi yönden nüfuz sahibi bulunan kişi ve kurumların

baskısı, yönlendirmesi olmadan ve toplumda hâkim olan düşünce ve kabuller

doğrultusunda sonuçlara varmak gibi bir zorunluluk hissetmeden sadece bilimsel

ölçütler ve etik kurallar çerçevesinde eğitim, öğretim, araştırma ve yayın

yapabilme imkânlarını kısıtladığından da söz edilemez.

28. Öte yandan kurallarla yasama belgelerinde ifade edildiği gibi aynı nitelikteki eğitim birimleri olan mimarlık, mühendislik ve teknik bilimler meslek yüksekokulları bir araya toplanarak teknik üniversiteler; tıp, diş hekimliği, sağlık hizmetleriyle ilgili meslek yüksekokulları bir araya getirilerek sağlık bilimleri üniversiteleri; spor bilimleri, teknoloji bilimleri ve turizm fakülteleri bir araya toplanarak uygulamalı bilimler üniversitelerinin oluşturulmaya çalışıldığı anlaşılmaktadır. Bu itibarla bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınmak suretiyle belli bir alanda üniversitelerin uzmanlaşmasını sağlamaya yönelik kuralların bu yönüyle de bilimsel özerkliği ihlal ettiği söylenemez.

29. Ayrıca üniversitelerde öğretim elemanlarının gerek

bilginin üretimi gerekse dağıtımı aşamasında bilim özgürlüğü ve bilimsel

özerklik kapsamında koruma alanına sahip olması gerekir. Dava konusu kurallarla

fakülte ve yüksekokullarda görev yapmakta olan öğretim elemanlarının görev

yapmakta olduğu fakülte ve yüksekokulların yeni kurulan üniversitelere

bağlanması durumunda bu yeni üniversitelerde bilim özgürlüğü ve bilimsel

özerklik kapsamında koruma alanına sahip olmaya devam edeceğinde kuşku yoktur.

Bu bağlamda kurallar; öğretim elemanlarının yeni kurulan üniversitelerde, bilim

özgürlüğü ve bilimsel özerklik kapsamında kanunlarda belirtilen amaç ve

ilkelere uygun biçimde önlisans, lisans ve lisansüstü düzeylerde eğitim-öğretim

ve uygulamalı çalışmalar yapma, proje hazırlıklarını ve seminerleri yönetme,

bilimsel araştırmalar ve yayınlar yapma, öğrenci yetiştirme, öğrencilere rehberlik

etme şeklindeki faaliyetlere devam etmesine engel olmamaktadır. Dolayısıyla kanun koyucunun takdir yetkisi

kapsamındaki kuralların bilim özgürlüğü ve bilimsel özerkliğe aykırı bir yönü bulunmamaktadır.

30. Açıklanan nedenlerle kurallar Anayasa’nın 27. ve 130. maddelerine aykırı değildir. İptal talebinin reddi gerekir.

IV. YÜRÜRLÜĞÜN DURDURULMASI TALEBİ

31. Dava dilekçesinde özetle, dava konusu kuralların Anayasa’ya açıkça aykırı olduğu ve uygulanması hâlinde hukuk devleti yönünden giderilmesi olanaksız durum ve zararların ortaya çıkacağı belirtilerek yürürlüklerinin durdurulmasına karar verilmesi talep edilmiştir.

9/5/2018 tarihli ve 7141 sayılı Kanun’un;

A. 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı

Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesine yönelik yürürlüğün durdurulması talebinin, koşulları oluşmadığından REDDİNE,

B. 7. maddesiyle 28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı

Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu’na eklenen;

1. Ek 179. maddenin ikinci fıkrasının;

b. (b) bendine,

2. Ek 180. maddenin ikinci fıkrasının;

c. (c) bendine,

3. Ek 181. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “İnönü Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Su Ürünleri Fakültesi ile Ziraat Fakültesinden,…” bölümüne,

b. (b) ve (c) bentlerine,

4. Ek 182. maddenin ikinci fıkrasının;

5. Ek 183. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendine,

c. (c) bendine,

6. Ek 184. maddenin ikinci fıkrasının;

b. (b) bendine,

c. (c) bendinin “Sakarya Üniversitesine bağlı Kırkpınar

Turizm Meslek Yüksekokulu ile Sakarya Meslek Yüksekokulunun adları ve

bağlantıları değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Sapanca Turizm Meslek

Yüksekokulu ile Adapazarı Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı

Ali Fuat Cebesoy Meslek Yüksekokulu ile Geyve Meslek Yüksekokulunun

birleştirilerek bağlantısının değiştirilmesiyle Rektörlüğe bağlanan Geyve

Meslek Yüksekokulundan; Sakarya Üniversitesine bağlı iken bağlantıları

değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Akyazı Meslek Yüksekokulu, Arifiye Meslek

Yüksekokulu, Ferizli Meslek Yüksekokulu, Hendek Meslek Yüksekokulu, Karasu

Meslek Yüksekokulu, Kaynarca Seyfettin Selim Meslek Yüksekokulu, Pamukova

Meslek Yüksekokulu, Sapanca Meslek Yüksekokulu ve Kocaali Meslek Yüksekokulu…”

bölümüne,

7. Ek 185. maddenin ikinci fıkrasının;

a. (a) bendinin “…Ondokuz Mayıs Üniversitesine bağlı iken bağlantısı değiştirilerek Rektörlüğe bağlanan Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi ile Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesinden,” bölümüne,

b. (b) bendine,

8. Ek 187. maddenin ikinci fıkrasının;

b. (b) ve (c) bentlerine,

9. Ek 188. maddenin ikinci fıkrasının;

b. (b), (c) ve (ç) bentlerine,

10. Ek 189. maddenin ikinci fıkrasının;

11. Ek 190. maddenin ikinci fıkrasının;

b. (b) bendine,

12. Ek 193. maddenin ikinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerine,

13. Ek 194. maddenin ikinci fıkrasının;

c. (c) bendine,

14. Ek 195. maddenin ikinci fıkrasının (a) ve (b) betlerine,

yönelik iptal talepleri 19/9/2019 tarihli ve E.2018/105, K.2019/71 sayılı kararla reddedildiğinden, bu bentlere ve bölümlere ilişkin yürürlüğün durdurulması taleplerinin REDDİNE,

19/9/2019 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verilmiştir.

A. 5. maddesiyle 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı

Yükseköğretim Kanunu’na eklenen geçici 77. maddenin birinci cümlesinin Anayasa’ya aykırı olduğuna ve İPTALİNE, Serdar ÖZGÜLDÜR, Burhan ÜSTÜN, Muammer TOPAL ile Recai AKYEL’in karşıoyları ve OYÇOKLUĞUYLA,