Özgün Analiz
Olay Özeti: İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi, iflasta sıra cetveline yönelik kayıt kabul davasında, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 321. maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin Anayasa’nın 50. maddesine aykırı olduğu kanısıyla itiraz yoluna başvurdu. Kural, zorunlu hâllerde yalnız hüküm özetiyle tefhim edilen kararın gerekçesinin en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkarılmasını öngörmektedir. Başvuru tutanağı ve gerekçeli karar yalnızca mahkeme başkanının imzasıyla düzenlenmişti.
Hukuki İlke: Mahkeme, itiraz yoluyla başvuru yetkisinin davaya bakmakla görevli mahkemenin kendisine ait olduğunu vurgulamıştır. 5235 sayılı Kanun’un 5. maddesine göre iflas, konkordato ve yeniden yapılandırmadan kaynaklanan işler asliye ticaret mahkemesinde dava değerine bakılmaksızın heyetçe karara bağlanır. Sıra cetveline yönelik kayıt kabul davası da bu kapsamdadır. Heyetin göreceği bir davada Anayasa’ya aykırılık iddiasının, bir başkan ve iki üyeden oluşan heyet kararıyla ileri sürülmesi gerekir; yalnız başkanın imzaladığı başvuru, yetkili olmayan merciden gelmiş sayılır.
Uygulama Sonucu: İtiraz başvurusu, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir; kuralın Anayasa’ya uygunluğu esastan incelenmemiştir.
Dava Strateji Notu: Asliye ticaret mahkemesinde heyetle görülen iflas, konkordato veya kayıt kabul davasında bir kuralın Anayasa’ya aykırılığını ileri süren avukat, mahkemeyi itiraz yoluna ikna ettiğinde başvuru tutanağının ve gerekçeli başvuru kararının başkan ve iki üyeden oluşan heyetçe düzenlenip imzalandığını dosya üzerinden kontrol etmelidir. Tek imzalı başvuru, iddia ne kadar güçlü olursa olsun yetkisizlikten reddedilmekte ve davayı bekletme amacı boşa çıkmaktadır.
Karar Metni
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI
Esas Sayısı : 2024/238
Karar Sayısı : 2025/2
Karar Tarihi : 16/1/2025
R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi.
İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 321. maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin Anayasa’nın 50. maddesine aykırılığı ileri sürülerek iptaline karar verilmesi talebidir.
OLAY: İflasta sıra cetveline yönelik kayıt kabul davasında itiraz konusu kuralın Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptali için başvurmuştur.
I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKMÜ
Kanun’un itiraz konusu kuralın da yer aldığı 321. maddesi şöyledir:
“Hüküm
MADDE 321- (1) Tahkikatın tamamlanmasından sonra, mahkeme tarafların son beyanlarını alır ve yargılamanın sona erdiğini bildirerek kararını tefhim eder. Taraflara beyanda bulunabilmeleri için ayrıca süre verilmez.
(2) Kararın tefhimi, mahkemece hükme ilişkin tüm hususların gerekçesi ile birlikte açıklanması ile gerçekleşir. Ancak zorunlu hâllerde, hâkim bu durumun sebebini de tutanağa geçirmek suretiyle, sadece hüküm özetini tutanağa yazdırarak kararı tefhim edebilir. Bu durumda gerekçeli kararın en geç bir ay içinde yazılarak tebliğe çıkartılması gerekir.”
II. İLK İNCELEME
1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Mehmet AKTEPE tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükmü okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, o dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve görev alanına giren bir davanın bulunması gerekir.
3. 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 5. maddesinin üçüncü fıkrasında asliye ticaret mahkemesinde bir başkan ile yeteri kadar üyenin bulunacağı, iflas, iflasın kaldırılması, iflasın kapatılması, konkordato ve yeniden yapılandırmadan kaynaklanan iş ve davaların dava değerine bakılmaksızın heyetçe karara bağlanacağı düzenlenmiştir.
4. Bakılmakta olan dava, iflas tasfiyesinde düzenlenen sıra cetveline yönelik kayıt kabulü talebine ilişkindir. Anılan madde gereğince bakılmakta olan davanın tüm yargılama safhalarının heyetçe yürütülecek ve sonuçlandırılacak dava ve işler kapsamında olduğu açıktır. Buna karşın yapılan incelemede itiraz yoluna başvuran mahkemenin gönderdiği belgeler arasında heyet tarafından düzenlenen başvuru tutanağı ve gerekçeli başvuru kararının bulunmadığı tespit edilmiştir.
5. Bu itibarla asliye ticaret mahkemesinin heyetçe karar vereceği davalarda bir kuralın Anayasa’ya aykırılığının ileri sürülebilmesi için bir başkan ve iki üyenin katılımıyla oluşan mahkeme heyeti tarafından karar verilmesi gerektiği hâlde somut başvuruda mahkeme başkanının imzasıyla başvuru tutanağı ve gerekçeli başvuru kararının düzenlenerek itiraz yoluna başvurulduğu anlaşılmaktadır.
6. Açıklanan nedenle başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir.
III. HÜKÜM
12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 321. maddesinin (2) numaralı fıkrasının üçüncü cümlesinin iptaline karar verilmesi talebiyle yapılan itiraz başvurusunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 16/1/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan
Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili
Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili
Basri BAĞCI
Üye
Engin YILDIRIM
Üye
Rıdvan GÜLEÇ
Üye
Recai AKYEL
Üye
Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye
Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye
Selahaddin MENTEŞ
Üye
İrfan FİDAN
Üye
Kenan YAŞAR
Üye
Muhterem İNCE
Üye
Yılmaz AKÇİL
Üye
Ömer ÇINAR
Üye
Metin KIRATLI
Anayasa Mahkemesi, E. 2024/238, K. 2025/2, 16 Ocak 2025 tarihli karar · Kaynak: AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası