Özgün Analiz
Olay Özeti: İşçilik alacağı davasına bakan Ankara 73. İş Mahkemesi, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun kısmi davayı düzenleyen 109. maddesinin başlığının, (1) numaralı fıkrasının ve (3) numaralı fıkrasındaki "…kısmi…" ibaresinin Anayasa'ya aykırılığını ileri sürmüştür. Kurallar, bölünebilir taleplerin bir kısmının dava edilebileceğini ve açık feragat yoksa kısmi davanın kalan kısımdan feragat anlamına gelmeyeceğini düzenlemektedir.
Hukuki İlke: Bakılmakta olan dava, 6100 sayılı Kanun'un 107. maddesi kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılmıştır. Anayasa Mahkemesi, kısmi davaya ilişkin düzenlemelerin belirsiz alacak davası olarak açılmış bir davada uygulanma imkânı bulunmadığını kabul etmiştir. Böylece itiraz konusu kuralın uygulanacak kural olup olmadığı, davanın hangi dava türü olarak açıldığına göre belirlenmiştir.
Uygulama Sonucu: Kuralların bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvuru, Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle oybirliğiyle reddedilmiştir.
Dava Strateji Notu: İşçilik alacağı davalarında dava dilekçesinde seçilen dava türü, ileride hangi kurallara Anayasa'ya aykırılık itirazı yöneltilebileceğini belirler. Belirsiz alacak davası olarak açılan bir davada kısmi dava hükümlerine yönelik itiraz talebi yetkisizlikle sonuçlanır; avukat itiraz talebini davanın gerçek dayanağı olan kurala yöneltmeli ve dava türünü baştan bilinçli olarak belirlemelidir.
Karar Metni
ANAYASA MAHKEMESİ KARARI Esas Sayısı : 2025/169 Karar Sayısı : 2025/157 Karar Tarihi : 22/7/2025 R.G. Tarih - Sayı : Tebliğ edildi. İTİRAZ YOLUNA BAŞVURAN: Ankara 73. İş Mahkemesi İTİRAZIN KONUSU: 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesinin; A. Başlığının, B. (1) numaralı fıkrasının, C. (3) numaralı fıkrasında yer alan “…kısmi…” ibaresinin, Anayasa’nın 2., 5., 10., 13., 35., 36., 40. ve 141. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptallerine karar verilmesi talebidir. OLAY: İşçilik alacağı davasında itiraz konusu kuralların Anayasa’ya aykırı olduğu kanısına varan Mahkeme, iptalleri için başvurmuştur. I. İPTALİ İSTENEN KANUN HÜKÜMLERİ Kanun’un itiraz konusu kuralların da yer aldığı 109. maddesi şöyledir: “Kısmi dava MADDE 109- (1) Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir. (2) (Mülga: 1/4/2015-6644/4 md.) (3) Dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılması, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmez.” II. İLK İNCELEME 1. Anayasa Mahkemesi İçtüzüğü hükümleri uyarınca yapılan ilk inceleme toplantısında başvuru kararı ve ekleri, Raportör Muhammed Nuri ÖZGÜR tarafından hazırlanan ilk inceleme raporu ve itiraz konusu kanun hükümleri okunup incelendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 2. Anayasa’nın 152. ile 30/3/2011 tarihli ve 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 40. maddelerine göre bir davaya bakmakta olan mahkeme, bu dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümlerini Anayasa’ya aykırı görmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanısına varması durumunda bu hükümlerin iptalleri için Anayasa Mahkemesine başvurmaya yetkilidir. Ancak anılan maddeler uyarınca bir mahkemenin Anayasa Mahkemesine başvurabilmesi için elinde yöntemince açılmış ve mahkemenin görev alanına giren bir davanın bulunması, iptali talep edilen kuralın da o davada uygulanacak olması gerekir. Uygulanacak kural ise bakılmakta olan davanın değişik evrelerinde ortaya çıkan sorunların çözümünde veya davayı sonuçlandırmada olumlu ya da olumsuz yönde etki yapacak nitelikte kurallardır. 3. İtiraz yoluna başvuran Mahkeme, 6100 sayılı Kanun’un 109. maddesinin başlığının, (1) numaralı fıkrasının ve (3) numaralı fıkrasında yer alan “…kısmi…” ibaresinin iptallerini talep etmiştir. 4. “Kısmi dava” başlıklı anılan maddenin itiraz konusu (1) numaralı fıkrasında talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmının da dava yoluyla ileri sürülebileceği, itiraz konusu ibarenin de yer aldığı (3) numaralı fıkrasında da dava açılırken, talep konusunun kalan kısmından açıkça feragat edilmiş olması hâli dışında, kısmi dava açılmasının, talep konusunun geri kalan kısmından feragat edildiği anlamına gelmeyeceği hükme bağlanmıştır. 5. Bakılmakta olan dava 6100 sayılı Kanun’un 107. maddesi kapsamında belirsiz alacak davası olarak açılmıştır. Bu itibarla kısmi davaya ilişkin düzenlemeler içeren itiraz konusu kuralların bakılmakta olan davada uygulanma imkânı bulunmamaktadır. 6. Açıklanan nedenle kuralların itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddi gerekir. III. HÜKÜM 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 109. maddesinin; A. Başlığının, B. (1) numaralı fıkrasının, C. (3) numaralı fıkrasında yer alan “…kısmi…” ibaresinin, itiraz başvurusunda bulunan Mahkemenin bakmakta olduğu davada uygulanma imkânı bulunmadığından başvurunun Mahkemenin yetkisizliği nedeniyle REDDİNE 22/7/2025 tarihinde OYBİRLİĞİYLE karar verildi.
Başkan Kadir ÖZKAYA
Başkanvekili Hasan Tahsin GÖKCAN
Başkanvekili Basri BAĞCI
Üye Engin YILDIRIM
Üye Rıdvan GÜLEÇ
Üye Recai AKYEL
Üye Yusuf Şevki HAKYEMEZ
Üye Yıldız SEFERİNOĞLU
Üye Selahaddin MENTEŞ
Üye İrfan FİDAN
Üye Kenan YAŞAR
Üye Muhterem İNCE
Üye Yılmaz AKÇİL
Üye Ömer ÇINAR
Üye Metin KIRATLI
Anayasa Mahkemesi, E. 2025/169, K. 2025/157, 22 Temmuz 2025 tarihli karar · Kaynak: AYM Norm Denetimi Kararlar Bilgi Bankası