Danıştay 10. Daire E.1982/4325 K.1984/1804

BAĞIMSIZ KÖY KURULMASI İSTEMLERİNİN, YETKİLİ KURULLARCA, AYNI DOĞRULTULDA GÖRÜŞ BELİRTİLMEKLE BİRLİKTE, YETERLİ İNCELEME YAPILMADIĞININSAPTANMASI HALİNDE, MERKEZ KURULLARINCA İNCELEME YAPILIP KARARA BAĞLANMASI GEREKTİĞİ HK.<

Dava, mahallenin ana köyden ayrılarak bağımsız köy olma yolundaki isteminin reddine ilişkin davalı idare İller İdaresi Genel Müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Bilimsel araştırmalar ve bu arada plan çalışmaları dağınık yapıda olan köylerimizin, bu nitelikleri itibariyle kamu hizmetlerinden yararlanamadıklarını, bu nedenle yerleşim merkezlerinin birleştirilmesinin gereğini ifade etmektedir. Temel kural bu olmakla beraber coğrafi, idari ve sosya-ekonomik nedenlerin bu genel kurala istisna teşkil edebilecek

nitelikte olması halinde konunun bu yönlerden de incelenmesi zorunlu hale gelmektedir.

Bu incelemenin ne şekilde yapılacağı 5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 2.maddesi ile Sınır, Mülki Ayrılma-Birleşme ve Köy Kurulması-Kaldırılmasına İlİşkin Yönetmelikte belirtilmiştir.

Sözü edilen yönetmeliğin 54.maddesi "5442 sayılı İl İdaresi Kanununun 2.maddesi kapsamına giren sınır anlaşmazlıkları, mülki birleşme ve ayrılmalar ve köy kuruluşu işlemleri ile ilgili olarak Bakanlığa gelen dosyalardan;

A- İl veya iller yetkili kurul mütalaa kararları arasında görüş ayrılığı bulunan;

B- Yetkili kurul mütalaa kararlarının dayanağı olan incelemenin yetersizliği nedeniyle Bakanlıkça yeniden incelenmesi zorunlu görülen; ... dosyalar, Bakanlıkça merkez kurullarına verilir" hükmünü taşımakta, 60.maddesinde de bu kurulların yeniden köy kurulması ile ilgili görevleri "Merkez kurullar, yerinde yaptıkları incelemede karma kurul raporları ile yetkili kurul kararlarının geçerlilik ve uygunluk derecesini araştırır ve bu yönetmeliğin 44.maddesinde sözü edilen Bakanlık ilke kararındaki bağımsız köy kurulmasında aranılan ölçütleri de gözönünde bulundurarak, yönetmeliğin 46.maddesindeki esaslara göre hazırlıyacağı iki örnek raporunu Bakanlığa verir" hükmü ile belirlenmiştir.

Getirtilen işlem dosyasının incelenmesinden; her ne kadar ayrılıp yeni köy kurulması yolundaki isteme ilişkin olarak yapılan inceleme sonunda yönetmelikte belirlenen yetkili kurullar (Karma Kurul, İl İdare Kurulu ve İl Genel Meclisi) ve valilik olumsuz görüş belirtmişlerse de, bu görüşlerin gerekçelerinin yönetmeliğin 43.maddesi 2.fıkrası gereğince dosya içinde bulunan ilçe kaymakamının yeni köy kurulmasının uygun olacağı şeklindeki olumlu görüşünde belirttiği gerekçeleri çürütemediği ve karşılıyamadığı görüldüğünden, yetkili kurulların olumsuz görüşlerinin dayanağı incelemenin yeterli olmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, yetkili kurul görüşlerinin yetersiz bir incelemeye dayalı bulunması nedeniyle yönetmeliğin aktarılan 54.maddesi (B) fıkrasının verdiği yetkiye dayanılarak dosyanın, 60.madde gereğince işlem yapılmak üzere merkez kurullarına verilerek daha kapsamlı bir araştırmaya gidilmesi gerekirken, istemin, doğrudan doğruya yetkili kurulların ve valiliğin olumsuz görüşüne dayanılarak reddedilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.