Danıştay 10. Daire E.2020/3194 K.2024/3106

Dava konusu istem: Davacı tarafından; davalı idare ve işi ihale ettiği yüklenici şirket tarafından başlatılan yol yapım çalışmaları esnasında Hakkâri ili, Çukurca ilçesi, ... Köyü, ... Mezrasında bulunan taşınmazlara su taşıyan kadim su arkının bozulduğu ve taşınmazın susuz kaldığından bahisle 2016 yılına ilişkin ürün bedellerinden mahrum kalması sonucu uğradığı ileri sürülen zararlara karşılık 128.610,00 TL (miktar artırımıyla 181.666,00 TL) maddi tazminatın davalı idareye başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin hizmet kusuru teşkil eden eylemi nedeniyle davacının uğradığı maddi zarara karşılık davacının maliki olduğu taşınmazla ilgili 2016 yılı ürün zararının 181.666,32 TL olarak tespit edildiği, davacının miktar artırımı dilekçesi ile talep ettiği 181.660,00 TL tazminatın davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu bölgede aynı gerekçelerle açılan davaların Danıştay incelemesinde bozulduğu, dava konusu zararın tespitinde keşif yapılmaksızın dosya üzerinden raporların hazırlandığı, 2014 yılındaki keşif dayanak gösterilerek 2016 yılındaki zararın hesaplanamayacağı, dosyada yer alan bilirkişi heyetinin tarafsız olmadığı, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacı tarafından, Hakkâri ili, Çukurca ilçesi, ... köyünde yer alan ve üzerinde meyve ağaçları bulunan taşınmazlara su taşıyan kadim su arkının 2008 yılında başlatılan Hakkari-Çukurca Karayolunun yapımı nedeniyle bozulması ve 08/08/2016 tarihine kadar susuz kalması neticesinde taşınmazında bulunan ağaçların bir kısmının tümden, bir kısmının ise kısmen kuruduğu ve bu ağaçlardan ürün alamadığı belirtilerek 2016 yılı ürün kaybı nedeniyle uğradığı zararın ödenmesi istemiyle 05/08/2016 tarihinde Karayolları 11. Bölge Müdürlüğüne yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.

İdare, kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır. Bu bağlamda hizmet kusuru, özel hukuktaki anlamından uzaklaşarak nesnelleşen, anonim bir niteliğe sahip, bağımsız karekteri olan bir kusurdur. Hizmet kusurundan dolayı sorumluluk, idarenin sorumluluğunun doğrudan ve asli nedenini oluşturmaktadır.

Kamu hizmetlerinin yerine getirilmesi sırasında bu hizmetten doğan nedenlerle kişilerin uğradığı zararların hizmetin sahibi idarece karşılanması esas olmakla birlikte, tazminata hükmedilirken, olayın meydana geliş şekline göre zarara uğrayan kişilerin de kusurlu olup olmadığının, dolayısıyla olayda müterafik kusur bulunup bulunmadığının da ortaya konulması gerekmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Davalı idare ve işi ihale ettiği yüklenici şirket tarafından 2008 yılında başlatılan yol yapım çalışmaları esnasında, Hakkâri ili, Çukurca ilçesi, ... köyü, ... Mezrası'nda bulunan taşınmazlara su taşıyan kadim su arkının bozulması ve geçen süreye rağmen tahribatın giderilmemesi nedeniyle, Çimenli Mezrasında taşınmazları bulunan kişiler tarafından ağaçların kuruduğundan ve ürünlerin zarar gördüğünden bahisle tazminat davaları açıldığı, davacı tarafından da 2012-2013 ve 2014-2015 yıllarına ilişkin ürün kaybı nedeniyle uğradığı zararların tazmini istemiyle ayrı ayrı davalar açıldığı görülmektedir.

Söz konusu davalarda Danıştay Onuncu Dairesince 2020 ve 2021 yıllarında verilen bozma kararları üzerine dosyaların gönderildiği ...İdare Mahkemesi, ... İdare Mahkemesi ve...İdare Mahkemesi tarafından mahallinde keşif yapılarak bilirkişi raporları alındığı, ...İdare Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda davalı idareye %50 oranında kusur izafe edilmek suretiyle bozma kararlarında belirtilen yıllarda kuruduğu tespit edilen ağaçların değerinin ve meydana gelen ürün zararlarının söz konusu yıllara göre hesaplandığı, anılan rapor hükme esas alınarak davaların kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verildiği, bu kararlara karşı taraflarca yapılan temyiz başvurularının ise Danıştay Onuncu Dairesince reddedildiği ve kararların onandığı görülmektedir.

Bu durumda 2008 yılında başlatılan yol yapım çalışmaları esnasında, Hakkâri ili, Çukurca ilçesi, ... köyü, ... Mezrası'nda bulunan taşınmazlara su taşıyan kadim su arkının bozulması ve geçen süreye rağmen tahribatın giderilmemesi nedeniyle davacının uğradığı zararın hizmet kusuru ilkesi uyarınca ve bilirkişi raporları ile belirlenen %50 kusur oranında davalı idarece tazmin edilmesi gerektiği açıktır.

Bu nedenle, bakılan uyuşmazlıkta Mahkemece dava konusu taşınmazlarda davacının 2016 yılı için ürün kaybı nedeniyle uğradığı zarar ziyan bedelinin 181.666,32 TL olduğu yolunda tespit içeren rapor hükme esas alınarak ve davacının müterafik kusuru dikkate alınmadan olayda davalı idarenin % 100 kusurlu olduğu belirtilerek davanın kabulü yolunda verilen karara karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmaktadır.