Danıştay 10. Daire E.2020/4191 K.2024/1240

Davanın_konusu

Davacıların yakını ....'in 12/10/2015 tarihinde sokağa çıkma yasağının bulunduğu Diyarbakır ili, Sur ilçesi, ... Mahallesinde polis panzerinden çıktığı ileri sürülen kurşunla öldürüldüğü iddiasıyla idarenin hizmet kusuruna dayanılarak İçişleri Bakanlığına yapılan maddi ve manevi tazminat ödenmesi talepli 30/12/2015 tarihli başvuruya ilişkin dilekçenin ...

Valiliğine gönderilmesine yönelik ... tarih ve E.... sayılı işlemin iptali ile baba .... için 1.000,00 TL (miktar artırımıyla 97.021,70 TL) anne ... için 1.000,00 TL (miktar artırımıyla 137.649,89 TL) maddi ve baba .... için 40.000,00 TL, anne ... için 40.000,00 TL, kardeş ... için 30.000,00 TL, kardeş ... için 30.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ... tarih ve E... sayılı işlemin iptali istemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine, tazminat istemleri yönünden ise davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idarenin istinaf başvurusu ile davacıların maddi tazminata yönelik istinaf başvurularının reddine, davacıların istinaf başvurularının manevi tazminat yönünden kabulü ile Mahkeme Kararının manevi tazminatın reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, davacıların manevi tazminat taleplerinin kabulüne karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI: Davacılar tarafından; kendilerine % 15 oranında kusur atfedilerek tazminat miktarından indirim yapılmasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; % 15 müterafik kusur oranının az olduğu, manevi tazminat miktarının fazla olduğu, harçtan muaf olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMALARI: Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının düzeltilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz istemine konu kararın, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddi ile davacıların maddi tazminata yönelik istinaf başvurusunun reddine, davacıların istinaf başvurusunun manevi tazminat yönünden kabulüne ilişkin kısımlarının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, anılan kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Temyiz istemine konu kararın, İdare Mahkemesi kararının hükmedilen maddi tazminatın miktar artırımı suretiyle artırılan kısmına miktar artırımı dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 27/08/2018 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine ilişkin kısmı yönünden incelenmesi:

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Temyiz incelemesi üzerine verilecek kararlar" başlıklı 49. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, temyiz incelemesi sonunda Danıştay'ın, kararda yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmayan maddi hatalar ile düzeltilmesi mümkün eksiklik veya yanlışlıklar varsa kararı düzelterek onayacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un 13. maddesinde, idari eylemlerden hakları ihlal edilmiş olanların dava açmadan önce, bu eylemleri yazılı bildirim üzerine veya başka suretle öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl ve her halde eylem tarihinden itibaren beş yıl içinde idareye başvurarak haklarının yerine getirilmesini istemeleri gerektiği kuralı yer almakta olup, anılan maddede, idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini için idareye başvuruda bulunulmasının, dava ön şartı olarak öngörülmesi ve zararın idare tarafından en erken bu tarihte sulhen ödenebilecek olması nedeniyle yargı yerince hükmedilecek tazminat miktarına,

ön karar için idareye yapılan başvuru tarihi, görevli olmayan adli yargıda dava açılması halinde adli yargıda dava açıldığı tarih itibarıyla yasal faiz uygulanması, Danıştayın içtihatlarıyla kabul edilmiştir.

Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasına 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile, “Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.” cümlesi; aynı Kanun'un Geçici 7. maddesiyle de, “Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16. maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dahil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır.” cümlesi eklenmiştir.

Aktarılan düzenlemeyle, nihai karar verilinceye kadar harcı ödenmek ve bir defaya mahsus olmak üzere, “süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin” dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarının artırılmasına imkan verilmektedir. Böylelikle, artırılan miktar açısından da dava dilekçesinin verildiği tarihteki hukuksal koşullar geçerli bulunmaktadır.

Yapılan bu açıklamalar karşısında, miktar artırımına ilişkin dilekçenin yeni bir dava niteliğinde olmayıp mevcut davada talep edilen tazminat miktarının miktar artırımı suretiyle artırımına olanak sağlayan yasal bir hakkın kullanımına ilişkin olduğu da göz önünde bulundurulduğunda, artırılan tazminat miktarı yönünden davanın kabul edilmesi halinde, yasal faizin başlangıcının bu miktar yönünden de, idarenin uyuşmazlığın esasında ihtilafa, bir başka anlatımla temerrüde düştüğü tarih olduğu; aksi bir durumun hakkaniyete aykırı olacağı sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, artırılan tazminat miktarı bakımından da, idareye başvurunun yapıldığı tarihten itibaren faiz yürütülmesi gerektiğinden, temyizen incelenen Bölge İdare Mahkemesi kararının ...

İdare Mahkemesi kararının hüküm fıkrasında yer alan "davacılardan ...'in maddi tazminat isteminin 117.852,40 TL'lik kısmının kabulüne, maddi tazminatın 1.000,00 TL lik kısmının idareye başvuru tarihi olan 30/12/2015 tarihinden, 116.852,40 TL'lik kısmının ise miktar arttırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 27/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine,

davacılardan ...'in maddi tazminat isteminin 79.068,45 TL'lik kısmının kabulüne, maddi tazminatın 1.000,00 TL lik kısmının idareye başvuru tarihi olan 30/12/2015 tarihinden, 78.068,45 TL lik kısmının ise miktar arttırım dilekçesinin davalı idareye tebliğ edildiği 27/08/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" ibarelerinin "... davacılardan ...'in maddi tazminat isteminin 117.852,40 TL'lik kısmının kabulüne, bu tutarın idareye başvuru tarihi olan 30/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine,

davacılardan ...'in maddi tazminat isteminin 79.068,45 TL'lik kısmının kabulüne, bu tutarın idareye başvuru tarihi olan 30/12/2015 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine şeklinde düzeltilmesine..." şeklinde düzeltilmesi gerekmektedir.