Danıştay 10. Daire E.2020/5186 K.2024/3341

Dava konusu istem: Davacılar tarafından; ...'ın ... ili, ... ilçesi, ... köyü kırsal alanında koyun otlatmaktayken arazide bulduğu cismin elinde patlaması sonucu sağ elinin kesilmesi suretiyle yaralandığından bahisle, olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ...'ın iş gücü kaybı için 5.000,00 TL (miktar artırımı ile 442.285,50 TL), bakıcı gideri için 5.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, annesi... ve babası ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL, kardeşleri ..., ..., ..., ..., ... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; vatandaşların hayvan otlatmak maksadıyla kullandığı, köy halkının serbestçe girip çıktığı, kamuya açık bir yer niteliğindeki olay mahallinde mühimmat patlaması neticesinde meydana gelen yaralanma olayında, ülkenin genel güvenliğinin sağlanmasından sorumlu olan davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, olayda davalı idarenin hizmet kusuru yanında davacılardan küçük çocukları için bakım yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmeyen ... ve...'ın da aynı oranda (yüzde elli) müterafik kusurlarının olduğu dikkate alınarak,

davacılar tarafından talep edilen maddi zararları davalı idarenin kusuru oranında karşılaması gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, 222.142,75 TL maddi tazminatın, 5.000,00 TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 18/06/2014 tarihinden itibaren, kalan 217.142,75 TL'sinin ise miktar artırım dilekçesinin mahkeme kaydına girdiği 07/02/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, 1.760,09 TL bakıcı giderleri karşılığı zararın, 880,05 TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 18/06/2014 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davacı ...'a ödenmesine,... için 50.000,00 TL,

anne ... ve baba ...için ayrı ayrı 25.000,00 TL, kardeşler ... için ayrı ayrı 2.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 18/06/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ...

Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; olayda davalı idarenin hizmet kusuru yanında davacılardan küçük çocukları için bakım yükümlülüğünü tam olarak yerine getirmeyen ... ve ...'ın da %25 müterafik kusurlarının olduğunun dikkate alınması gerektiği, TRH 2010 tablosu esas alınarak düzenlenen 22/08/2019 tarihli ek bilirkişi raporunda, hesaplanan 608.374,74 TL maddi tazminatın, müterafik kusur oranında (%25) indirim yapıldıktan sonra 456.281,06 TL kaldığı, ancak taleple bağlı kalınması gerektiği gerekçesiyle davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kısmen kaldırılmasına,

davalı idarenin, kabul edilen maddi (efor) tazminata ve de manevi tazminatın mahkemece kabul edilen bölümüne yönelik istinaf başvurusunun reddine, bakıcı giderine ilişkin istinaf başvurusunun kabulüne, davacının maddi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 442.285,50 TL maddi tazminatın, 5.000,00 TL'sinin idareye başvuru tarihi olan 18/06/2014 tarihinden itibaren, kalan 437.285,50 TL'sinin ise miktar artırım dilekçesinin idareye tebliği tarihi olan 13/03/2018 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davacılara ödenmesine,

bakıcı giderine ilişkin tazminat talebinin reddine, ... için 75.000,00 TL, ... ve ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL, kardeşleri... için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminatın idareye başvuru tarihi olan 18/06/2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI:Davacılar tarafından; olayın meydana gelmesinde kusurlarının bulunmadığı, manevi tazminatın düşük hükmedildiği, davalı idare lehine hükmedilen vekalet ücretinin, hükmedilen tazminat meblağını esaslı derecede azaltacak oranda olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; dava konusu olayda sorumluluğunun bulunmadığı, davacıların kusurunun bulunduğu, hükmedilen manevi tazminatın yüksek olduğu ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacılardan ...'ın, 20/01/2014 tarihinde ... ili, ... ilçesi, ... köyü kırsal alanında koyun otlatmaktayken ... 5'nci Mot.

P.Tabur Kom.'lığının güvenlik tel örgüsüne yaklaşık 300 metre mesafede bulduğu mühimmat kalıntısı ile oynadığı sırada cismin elinde patlaması sonucu sağ elinin kesilmesi suretiyle yaralandığından bahisle, olayda idarenin hizmet kusuru bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık ...ın iş gücü kaybı için 5.000,00 TL (miktar artırımı ile 442.285,50 TL), bakıcı gideri için 5.000,00 TL maddi ve 200.000,00 TL manevi, annesi ... ve babası ... için ayrı ayrı 100.000,00 TL,

kardeşleri... için ayrı ayrı 20.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.

İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

İdarenin yürütmekle görevli olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 4. fıkrasında, "Bölge idare mahkemesi, ilk derece mahkemesi kararını hukuka uygun bulmadığı takdirde istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verir. Bu hâlde bölge idare mahkemesi işin esası hakkında yeniden bir karar verir. İnceleme sırasında ihtiyaç duyulması hâlinde kararı veren mahkeme veya başka bir yer idare ya da vergi mahkemesi istinabe olunabilir. İstinabe olunan mahkeme gerekli işlemleri öncelikle ve ivedilikle yerine getirir." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1- Bölge İdare Mahkemesince, davacıların istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kısmen kaldırılmasına, davalı idarenin, kabul edilen maddi (efor) tazminata ve manevi tazminatın mahkemece kabul edilen bölümüne yönelik istinaf başvurusunun reddine karar verilmesine rağmen İdare Mahkemesince kabulüne karar verilen maddi ve manevi tazminat tutarları dikkate alınmaksızın maddi ve manevi tazminatın tamamı yönünden yeniden hüküm kurulmuştur.

Bu durumda, ilk derece mahkemesi kararı ile istinaf mahkemesi kararı arasında mükerrer ödemeye sebebiyet verebilecek şekilde hüküm kurulduğu anlaşıldığından İdare Mahkemesi kararının tamamının kaldırılarak yeniden maddi ve manevi tazminat yönünden hüküm kurulması gerekmektedir.

2- Manevi tazminat istemleri yönünden; Bölge İdare Mahkemesince, kararın gerekçe kısmında ... için 75.000,00 TL, anne ... ve baba ... için ayrı ayrı 40.000,00 TL, kardeşleri ... için ayrı ayrı 5.000,00 TL manevi tazminata, hüküm fıkrasında ise toplam 245.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği belirtilmişse de gerekçe kısmında davacılar için takdir edilen manevi tazminat miktarları toplandığında 195.000,00 TL manevi tazminata hükmedildiği anlaşılmaktadır. Gerekçe kısmında davacılar için tek tek belirlenen tazminat miktarları yerinde olup, gerekçe ile hüküm fıkrası arasında çelişki oluştuğundan söz konusu maddi hata giderilerek karar verilmesi gerekmektedir.

3- Maddi tazminat istemi yönünden; İdare Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda, davacı...'ın 15 yaşından itibaren gelir elde edeceği belirtilerek bu tarihten itibaren tazminat hesabı yapılmış, Bölge İdare Mahkemesince alınan ek bilirkişi raporunda ise, mahkemenin ara kararı gereğince 18 yaşını doldurunca çalışmaya başlayacağı dikkate alınmak suretiyle hesaplama yapılmış olup olay/zarar tarihinden 18 yaşını ikmal ettiği tarihe kadar olan dönem için -bir çalışmanın karşılığı olmaması/günlük yaşamsal faaliyetlerin karşılığı olması nedeniyle- AGİ hariç net asgari ücrete sakatlık oranının uygulanması suretiyle bu dönem için de tazminat hesabı yapılmalıdır.

Bu itibarla; yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınarak maddi ve manevi tazminat istemleri yönünden yeniden karar verilmesi gerektiğinden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Öte yandan, işbu bozma kararı üzerine, Bölge İdare Mahkemesince davacıların maddi ve manevi tazminat istemleri yönünden yeniden verilecek kararda, davacı ... hakkında hükmedilecek maddi tazminat tutarının miktar artırımıyla artırılan kısmı için de idareye başvuru tarihinden itibaren faiz işletilmesine karar verileceği açıktır.