Danıştay 10. Daire E.2021/43 K.2025/3449

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, yakınları ...'ın Gemlik Veteriner Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığında er olarak askerlik görevini ifa etmekte iken, 07/10/2017 tarihinde nöbet esnasında nöbet yerinde olmaması ve o sırada cep telefonuyla konuştuğunun nöbetçi Vet. Ast. Kd.

Bşçvş. ... tarafından görülerek başına kompozit başlıkla vurulması üzerine beyin kanaması sonucu vefat ettiğinden bahisle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, uğranıldığı iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın babası ... için 94.640,41 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat, annesi ... için 141.593,67 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat, eşi ... için 236.129,23 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 472.363,31 TL maddi,

600.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; müteveffa ...'ın ölümüne ilişkin olayda askerlik görevinde nöbet hizmeti esnasında amiri konumundaki ... tarafından ölümü intaç eden asta müessir fiil suçunu işlediği, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Ceza Dairesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla cezalandırılması karşısında, istihdam ettiği personelinin kusuru nedeniyle olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu, bilirkişi raporuyla tespit edilen destekten yoksun kalma tazminatının tamamının davacılara ödenmesi gerektiği, olayın oluşumu, idarenin kusuru dikkate alınarak manevi tazminat ödenmesi gerektiği, Mahkemelerinin dilekçe ret kararı verilen E:2018/1066 sayılı dosyasında yapılan 03/06/2019 havale tarihli miktar artırım dilekçesinin,

maddi tazminat istemlerinin hangi kalemlerden oluştuğu ve miktarları belirli olmadığından ve manevi tazminat istemlerinin hangi davacılar için ve hangi miktarlarda talep edildiği belirli olmadığından faizin başlangıç tarihinin belirlenmesine esas alınamayacağı gerekçesiyle, maddi tazminat talebinin kabulüne, 472.363,31 TL maddi tazminatın baba ... için 94.640,41 TL, anne ... için 141.593,67 TL, eş ... için 236.129,23 TL tazminatın 10.000,00 TL'lik kısmının davacıların idareye yaptığı başvurunun davalı idareye ulaştığı 02/07/2018 tarihinden itibaren,

kalan 462.363,31 TL maddi tazminatın işbu davanın açıldığı 01/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine, manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile baba ... için 150.000,00 TL, anne ... için 150.000,00 TL ve eş ... için 50.000,00 TL olmak üzere toplamda 350.000,00 TL manevi tazminatın 10.000,00 TL'lik kısmının davacıların idareye yaptığı başvurunun davalı idareye ulaştığı 02/07/2018 tarihinden itibaren, kalan 340.000,00 TL manevi tazminatın işbu davanın açıldığı 01/11/2019 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine,

fazlaya ilişkin 250.000,00 TL manevi tazminat isteminin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI: Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu olayda idarelerine izafe edilebilecek herhangi bir hizmet kusuru bulunmadığı gibi, kusursuz sorumluluğa da gidilemeyeceği, hükmedilen manevi tazminat miktarının yüksek olduğu ve idarelerinin harçtan muaf tutulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI: Davacılar tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ:...

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dosyanın incelenmesinden; davacılar yakını ...'ın Gemlik Veteriner Okulu ve Eğitim Merkez Komutanlığında er olarak askerlik görevini ifa etmekte iken, 07/10/2017 tarihinde nöbet görevi esnasında nöbet yerinde bulunmadığı ve cep telefonuyla konuştuğunun nöbetçi Vet.Ast.Kd.Bşçvş. ... tarafından görülmesi üzerine başına kompozit başlığıyla vurulduğu, nöbet sonrası koğuşa geçtikten bir süre sonra fenalaşması üzerine bilinci kapalı olarak Gemlik Devlet Hastanesine ve oradan da Bursa Devlet Hastanesine sevkinin yapıldığı, Bursa Devlet Hastanesinde epidural kanama tanısıyla acil ameliyata alındığı,

54 gün süren tedavinin ardından 29/11/2017 tarihinde vefat ettiği, müteveffanın kesin ölüm nedeninin İstanbul Adli Tıp Kurumu Başkanlığı 1. Adli Tıp İhtisas Kurulu raporunda, künt kafa travmasına bağlı kafatası kemik kırığıyla birlikte beyin kanaması ve gelişen komplikasyonlar (akciğer enfeksiyonu) olduğunun tespit edildiği, davacıların 02/07/2018 tarihinde davalı idare kayıtlarına giren dilekçe ile maddi ve manevi tazminat talebinde bulundukları, davalı idarece bu dilekçeye yasal süresi içerisinde cevap verilmemesi üzerine, olayda davalı idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek,

uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın babası ... için 94.640,41 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat, annesi ... için 141.593,67 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat, eşi ... için 236.129,23 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 472.363,31 TL maddi, 600.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasanın 125. maddesinde, idarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolunun açık olduğu belirtildikten sonra, son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır. İdare, kural olarak yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

A) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın, İdare Mahkemesi kararının maddi tazminat istemlerinin kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, İdare Mahkemesi kararının manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulüne ilişkin kısmına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesi:

Manevi tazminatın patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı olmayıp manevi tatmin aracı olduğu, başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışının manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirdiği, manevi tazminata hükmedilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi ve idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve haysiyetinin rencide edilmiş bulunması gerektiği yargısal içtihatlar ile sabittir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 16. maddesinin 4. fıkrasına, 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile ''Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.'' cümlesi, aynı Kanun'un 5. maddesi ile de 2577 sayılı Kanun'a Geçici 7. madde olarak ''Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dâhil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır:" cümlesi eklenmiştir.

Miktar artırım müessesesi, davanın görülmesi sırasında tarafların kusurlarında, zararı doğuran nedenlerin ve olayların tespitinde ve uğranılan zararın miktarında bir değişiklik olması durumunda maddi tazminat için işletileceği gibi; zararı doğuran olaydan sonra yeni ortaya çıkan bulgu ve tespitler sonucu, kişilerin manevi yönden çok daha fazla etkilendiğinin saptanması halinde manevi tazminat için de uygulanabilir. Ancak bu durumun istisnai bir durum olduğu ve manevi zararın sonradan gerçekten artmış olduğunun tespiti halinde işletilebileceği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu olaya ilişkin olarak davacılar tarafından fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000,00 TL maddi, 10.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle ...

İdare Mahkemesinin E:... esasına kayıtlı davanın açıldığı, Mahkemece alınan bilirkişi raporunun tebliği üzerine davacılar tarafından, 03/06/2019 tarihinde mahkeme kayıtlarına giren miktar artırım dilekçesi ile 10.000,00 TL maddi tazminat isteminin 472.363,31 TL'ye, 10.000,00 TL manevi tazminat isteminin ise 600.000,00 TL'ye yükseltildiği, ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, hangi davacı için ne miktarda maddi ve manevi tazminat istenildiğinin belirsiz olduğu, miktar artırım dilekçesi ile yalnızca tazminat miktarının artırılabileceği, söz konusu eksikliğin miktar artırım dilekçesi ile giderilemeyeceği gerekçesiyle dilekçe ret kararı verildiği,

dilekçe ret kararı üzerine davacılar tarafından 01/11/2019 tarihinde verilen yenileme dilekçesi ile müteveffanın babası ... için 94.640,41 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat, annesi ... için 141.593,67 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat, eşi ... için 236.129,23 TL destekten yoksun kalma tazminatı ile 200.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 472.363,31 TL maddi, 600.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminde bulunulduğu,

Mahkemece, söz konusu yenileme dilekçesinde talep edilen manevi tazminat tutarları dikkate alınarak karar verildiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, davacılar açısından sonradan oluşan veya öğrenilen yeni bir olgu bulunmadığından miktar artırım yoluyla manevi tazminat tutarının artırılmasına olanak bulunmamakta olup, Mahkemece verilen dilekçe ret kararı üzerine davacılar tarafından verilen yenileme dilekçesi ile talep edilen manevi tazminat miktarının artırılmasının ise davayı genişletme yasağı kapsamında olduğu dikkate alındığında, davacıların manevi zarara ilişkin taleplerinin ilk dava dilekçesinde talep edilen miktar üzerinden değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, Mahkemece, davacıların ilk dava dilekçesinde talep ettikleri manevi tazminat miktarları esas alınmak suretiyle karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

Bu itibarla, miktar artırım talebi sonrası, dilekçe ret kararı üzerine verilen yenileme dilekçesi ile artırılan manevi tazminat tutarları esas alınarak manevi tazminat istemlerinin kısmen kabulü yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.