Danıştay 10. Daire E.2025/2722 K.2025/5202

Davanın_özeti

Davacı şirket tarafından, Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım Sistemleri Merkezi Başkanlığının 10/07/2024 tarihinde yürürlüğe giren Hizmet Bedeli Tarifesi ile Gümrüklerde İthal Araç İnceleme Talimatının ve 21/03/2025 tarihinde bu düzenlemelerin düzeltilmesine yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım Sistemleri Merkezi Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istenilmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlenildikten sonra dosyadaki belgeler incelenerek gereği görüşüldü: Dava; davacı şirket tarafından, Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım Sistemleri Merkezi Başkanlığının ... tarihinde yürürlüğe giren Hizmet Bedeli Tarifesi ile Gümrüklerde İthal Araç İnceleme Talimatının ve ... tarihinde bu düzenlemelerin düzeltilmesine yönelik yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım Sistemleri Merkezi Başkanlığı işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında, dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; anılan maddenin 4. fıkrasında, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği, düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olmasının bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmayacağı.

8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı. 11. maddesinin 1. fıkrasında, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı.

2. fıkrasında, otuz gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı. 3. fıkrasında, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı. 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin ilk inceleme esnasında süre aşımı yönünden de inceleneceği.

15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, yasal süresi içerisinde açılmayan davaların reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine göre, ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayan dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen düzenleyici işlemlerin, bu tarihten sonra davaya konu edilebilmeleri için, ilgili hakkında uygulama işlemi tesis edilmiş olması, bu işlemin ise dava konusu edilen düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde bulunması gerekmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinde sözü edilen "uygulama işlemi" kavramı, kural koyucu nitelikteki düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan bireysel nitelikteki işlemleri ifade etmektedir.

İlgililerin, altmış günlük dava açma süresi içerisinde doğrudan dava açmak yerine işlemi tesis eden idarenin hiyerarşik olarak üstü olan makama veya üst makam yoksa işlemi tesis eden makama başvurarak işlemin düzeltilmesini isteme hakkına sahip oldukları açık olup; kanun koyucu tarafından, 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca yapılacak başvuruya konu edilebilecek işlemin niteliği bakımından düzenleyici ya da bireysel işlem gibi bir ayrıma gidilmemiş, 11. maddenin kapsamı salt bireysel işlemlerle sınırlandırılmamıştır.

Dolayısıyla, düzenleyici işlemlerin ilan edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlayan altmış günlük dava açma süresi içerisinde idareye yapılan başvurunun reddi üzerine, düzenleyici işlemin ilan edildiği tarih ile 11. madde kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmadığının; öte yandan, altmış günlük dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi,

kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan ve bu nedenle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuruların, cevap verilmek suretiyle ya da zımnen reddi yolundaki işlemlerin, uygulama işlemi olarak kabulüne olanak bulunmadığından, bu işlemlerin iptali istemiyle açılan davalarda süre aşımı bulunduğunun kabulü gerekmektedir.

Dava dosyasının ve Dairemizin 01/07/2025 tarihli ara kararına taraflarca verilen cevapların incelenmesinden; davacı şirket tarafından 07/10/2024 tarihinde araç ithal edildiği ve 10/07/2024 tarihinde yürürlüğe giren Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım ve Lojistik Sistemleri Merkezi Başkanlığının Hizmet Bedeli Tarifesi ile Gümrüklerde İthal Araç İnceleme Talimatı uyarınca, Türk Standartları Enstitüsüne münferit ithal edilen aracın incelenmesi için toplam 185.760,00 TL ödendiği,

daha sonra piyasa ve sektörde haricen yapıldığı belirtilen araştırmalar neticesinde, yetkili temsilcilik (distribütör) sözleşmesi bulunması halinde aynı aracın ithali için Türk Standartları Enstitüsüne 8.640,00 TL ödenmesi gerektiğinin öğrenildiği bildirilerek,

... tarihinde yürürlüğe giren Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım ve Lojistik Sistemleri Merkezi Başkanlığının Hizmet Bedeli Tarifesinin ve Gümrüklerde İthal Araç İnceleme Talimatının düzeltilmesi talebiyle ... tarihinde Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım Sistemleri Merkezi Başkanlığına başvurulduğu ve bu başvurunun anılan Başkanlığın ... tarih ve E-... sayılı işlemiyle gümrüklerde ithal araç incelemesi faaliyetinin Ticaret Bakanlığınca yayımlanan Karayolu Taşıt Araçlarının İthalat Denetimi Tebliği kapsamında gerçekleştirildiği, münferit ya da seri ithalat kapsamında olan başvuruların inceleme ve fiziki kontrollerinin farklı olduğu,

bu yüzden alınan ücretlerin de birbirinden farklı olduğu, ücretlerin Yönetim Kurulu tarafından belirlendiği gerekçesiyle reddedildiği, bunun üzerine, ... tarihinde ... İdare Mahkemesinde bakılmakta olan davanın açıldığı, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın görev yönünden reddine karar verilerek dosyanın Danıştaya gönderildiği görülmekte olup.

Dairemizde esas alan dosyada davanın süresinde açılıp açılmadığının tespitine yönelik ara kararına taraflarca verilen cevaplar incelendiğinde ise, davacı Şirketin 07/10/2024 tarihinden sonra başka bir araç ithal etmediği ve yetkili temsilcilik (distribütör) sözleşmesi bulunması halinde aynı otomobilin ithali için Türk Standartları Enstitüsüne 8.640,00 TL ödenmesi gerektiğini ne şekilde öğrendiğini somut bilgi ve belgelerle ortaya koyamadığı,

davaya konu düzenleyici işlemlerin davalı idarenin internet sitesinde yayımlandığı ve araç ithal ile ödeme başvurularında da başvurucuların bilgisine sunulduğu ve her başvuruda bu düzenlemelerin kabul edildiğine yönelik beyan başvurucularca onaylanarak başvuruların tamamlandığı,

ayrıca Türk Standartları Enstitüsü Araç Tadil, İnceleme, Onay Muayene Gözetim Usul ve Esaslarının (Türk Standartları Enstitüsü Ulaşım ve Lojistik Sistemleri Merkezi Başkanlığı Araç Tadil, İnceleme, Onay ve Belgelendirme Yönergesi) 27. maddesinde de, bu yönerge ve diğer belgelendirme kriterlerinde yapılacak her türlü değişikliğin TSE resmi internet sitesinde yayınlanmasının tebligat hükmünde olduğunun ve TSE'nin bu bakımdan yükümlülüklerini yerine getirmiş sayılacağının düzenlendiği,

davacı şirket tarafından da ... tarihinde bu düzenlemelerin kabul edildiği belirtilmek suretiyle münferit araç ithali için gümrüklerde ithal araç incelemesi başvurusunda bulunulduğu ve ithal edilen aracın incelenmesi için Türk Standartları Enstitüsüne ... tarihinde toplam 185.760,00 TL ödendiği anlaşılmaktadır.

Buna göre, davacı Şirketin münferit araç ithalinin incelenmesi için Türk Standartları Enstitüsüne 07/10/2024 tarihinde toplamda 185.760,00 TL ödeme yapmasının dava konusu edilen düzenleyici işlemlerin uygulanması niteliğinde; davacı Şirket tarafından 21/03/2025 tarihinde yapılan başvurunun ise, dava konusu edilen düzenlemelerin dava açma süresi içinde olmak şartıyla kaldırılması, geri alınması,

değiştirilmesi veya yeni bir işlem (düzenleme) yapılmasına yönelik olarak 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru niteliğinde olduğunun kabulü gerekmekte olup, ödemenin yapıldığı 07/10/2024 tarihinden itibaren 60 günlük yasal dava açma süresi içinde dava konusu düzenleyici işlemlerin iptali için dava açabileceği ya da bu düzenlemelerin düzeltilmesi talebiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulabileceği ve kalan süre içerisinde dava açılabileceği,

60 günlük yasal dava açma süresi geçirildikten sonra 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılan 21/03/2025 tarihli başvurunun reddi üzerine ise, dava konusu düzenleyici işlemlerin iptal davasına konu edilebileceğinin kabulünün, kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucunu doğuracağı ve bu nedenle de dava açma süresini ihya etmeyeceği açıktır.

Bu durumda, yasal dava açma süresi içinde açılmayan işbu davanın süresinde olmadığı sonucuna varılmış ve esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamıştır.