Danıştay 10. Daire E.2025/32 K.2025/4560

2- ... 3- ... 4- ... VEKİLLERİ : Av. ...

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA

VEKİLİ

Hukuk Müşaviri ...

İSTEMLERİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacılar tarafından, hakkında koruma kararı olan yakınları ...'ın, 29/09/2020 tarihinde eşi ... tarafından öldürüldüğünden bahisle, olayda idarenin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek uğradıkları iddia edilen zararlarına karşılık müteveffanın iki çocuğu ile anne ve babası için toplam 4.000,00 TL (miktar artırımı ile 1.677.223,58 TL) maddi tazminat ile iki çocuğu, anne-babası ve bir kardeşi için de toplam 520.000,00 TL (miktar artırımı ile 1.050,00,00 TL) manevi tazminatın 29/09/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; maktul ...'ın tehdit, hakaret ve şiddet olayları nedeniyle bir çok kez adli mercilere ve kolluk birimlerine şikayet başvurusunda bulunması, aleyhine koruma kararı alınan ... tarafından koruma kararlarına muhalefet edilmesi ve zorlama hapislerinin öngörülmesi ve bu hâli ile ...'ın gerek maktul ...'a gerekse müşterek çocuklarına karşı şiddete yönelik eylemlerinin kararlılık ve süreklilik kazandığının anlaşılması karşısında, AİHM kararı (ve emsal kararlar) doğrultusunda, idarenin,

...'ın yaşamının ...'ın suç fiilleri nedeniyle gerçek ve yakın bir tehdit altında bulunduğunu bilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, yetkileri dahilinde söz konusu tehlikeyi bertaraf etmek için kuşkuya yer bırakmayacak şekilde önlem almayan idarenin hizmet kusurunun bulunduğunun kabulü ile davacıların maddi ve manevi zararlarının davalı idarece tazmini gerektiği gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne, kısmen reddine, toplam 777.280,98 TL maddi tazminat ile 260.000,00 TL manevi tazminatın davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davalı idare tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davacılar tarafından yapılan istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, kısmen reddine, kabul edilen kısımlar yönünden idare mahkemesi kararının kaldırılmasına, toplam 941.925,50 TL maddi tazminat ile 520.000,00 TL manevi tazminatın başvuru dilekçesinin idareye tebliğ tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; davacılardan ...'in %49 oranında zihinsel engelli olduğu, engelli raporu kabul edilmeden maddi ve manevi tazminat hesaplanmasının hatalı olduğu, hükmedilen manevi tazminat miktarlarının çok düşük olduğu ileri sürülmektedir. Davalı idare tarafından; kanun ile idarelerine yüklenen sorumluluğun yerine getirildiği, üçüncü kişilerin kusurlarının, zarar ile idareleri arasındaki illiyet bağını kestiği, idarenin tazmin sorumluluğunun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN_SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, davacıların temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davacılar tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ..

DÜŞÜNCESİ

Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen gerekçeli olarak onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

A) Temyize Konu Kararın Maddi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen kararın maddi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

B) Temyize Konu Kararın Manevi Tazminata İlişkin Kısmının İncelenmesi:

Manevi tazminatın patrimuanda meydana gelen bir eksilmeyi karşılamaya yönelik bir tazmin aracı olmayıp manevi tatmin aracı olduğu, başka türlü giderim yollarının bulunmayışı veya yetersiz kalışının manevi tazminatın parasal olarak belirlenmesini zorunlu hale getirdiği, manevi tazminata hükmedilmesi için kişinin fizik yapısını zedeleyen, yaşama ve kazanma gücünün azalması sonucunu doğuran olayların meydana gelmesi ve idarenin hukuka aykırı bir işlem veya eylemi sonucunda ağır bir elem ve üzüntünün duyulmuş olması veya şeref ve haysiyetinin rencide edilmiş bulunması gerektiği yargısal içtihatlar ile sabittir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 16. maddesinin 4. fıkrasına, 30/04/2013 tarihinde yürürlüğe giren 6459 sayılı Kanun'un 4. maddesi ile ''Ancak, tam yargı davalarında dava dilekçesinde belirtilen miktar, süre veya diğer usul kuralları gözetilmeksizin nihai karar verilinceye kadar, harcı ödenmek suretiyle bir defaya mahsus olmak üzere artırılabilir ve miktarın artırılmasına ilişkin dilekçe otuz gün içinde cevap verilmek üzere karşı tarafa tebliğ edilir.'' cümlesi, aynı Kanun'un 5. maddesi ile de 2577 sayılı Kanun'a Geçici 7. madde olarak ''Bu maddeyi ihdas eden Kanunla, bu Kanunun 16 ncı maddesinin dördüncü fıkrasına eklenen hüküm, kanun yolu aşaması dâhil, yürürlük tarihinde derdest olan davalarda da uygulanır:" cümlesi eklenmiştir.

Miktar artırım müessesesi, davanın görülmesi sırasında tarafların kusurlarında, zararı doğuran nedenlerin ve olayların tespitinde ve uğranılan zararın miktarında bir değişiklik olması durumunda maddi tazminat için işletileceği gibi; zararı doğuran olaydan sonra yeni ortaya çıkan bulgu ve tespitler sonucu, kişilerin manevi yönden çok daha fazla etkilendiğinin saptanması halinde manevi tazminat için de uygulanabilir. Ancak bu durumun istisnai bir durum olduğu ve manevi zararın sonradan gerçekten artmış olduğunun tespiti halinde işletilebileceği kuşkusuzdur.

Bölge İdare Mahkemesince, davacıların manevi tazminat istemlerinin dava dilekçesi ile talep edilen miktarlar üzerinden değil miktar artırımı dilekçesi ile talep edilen 1.050.000,00 TL üzerinden değerlendirerek manevi tazminat istemlerinin toplam 520.000,00 TL'lik kısmının kabulüne, 530.000,00 TL'lik kısmının reddine karar verildiği, her ne kadar kararın gerekçesinde herhangi bir açıklamada bulunulmamışsa da 530.000,00 TL'lik kısmın reddine karar verilmek suretiyle manevi tazminata ilişkin miktar artırımı talebinin kabul edildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre; uyuşmazlıkta, davacılar açısından sonradan oluşan veya öğrenilen yeni bir olgu bulunmadığından miktar artırımı yoluyla manevi tazminat tutarının artırılmasına olanak bulunmamakta olup, davacıların manevi zarara ilişkin taleplerinin dava dilekçesinde talep edilen miktar üzerinden değerlendirilmesi gerekmektedir.

Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesi kararında davacıların dava dilekçesinde talep ettikleri toplam 520.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesi yerinde olduğundan temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının manevi tazminatın kabulüne ilişkin kısmında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.

C) Temyize Konu Kararın Manevi Tazminatın Kısmen Reddine ve Manevi Tazminata Yönelik Yargılama Gideri ile Vekalet Ücretine İlişkin Kısımlarının İncelenmesi:

Bölge İdare Mahkemesince; dava dilekçesinde talep edilen toplam 520.000,00 TL manevi tazminat isteminin miktar artırımı dilekçesi ile 1.050.000,00 TL'ye yükseltildiği dikkate alınarak 520.000,00 TL manevi tazminatın kabulü, 530.000,00 TL manevi tazminatın reddine karar verildiği ve buna göre haklılık durumu göz önüne alınarak yargılama giderine hükmedildiği, ayrıca manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine göre vekalet ücretine hükmedildiği anlaşılmaktadır.

Oysa, yukarıda da izah edildiği üzere davacıların manevi zarara ilişkin taleplerinin dava dilekçesinde talep edilen miktar üzerinden değerlendirilmesi gerektiğinden yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin de buna göre tespit edilmesi gerekmektedir.

Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince, dava dilekçesinde talep edilen manevi tazminat istemlerinin tamamına hükmedildiği dikkate alındığında manevi tazminat isteminin kabulüne karar verilmiş olduğundan yargılama giderlerine de buna göre karar verilmesi ve ayrıca davacılar aleyhine manevi tazminat yönünden vekalet ücretine hükmedilmemesi gerektiğinden temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararının manevi tazminatın kısmen reddine ve manevi tazminat yönünden hükmedilen yargılama gideri ile reddedilen manevi tazminat yönünden davalı idare lehine hükmedilen vekalet ücretine ilişkin kısımlarında hukuki isabet bulunmamaktadır.