Danıştay 12. Daire E.2020/2058 K.2023/5678

Dava konusu istem : Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumunda veznedar olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin MKE Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı işleminin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacının veznedar olarak görev yaptığı dönemde, 2015 yılı Temmuz ayından 19/12/2016 tarihine kadar bir başka veznedarla birlikte vezne kasasında bulunan 4.000.000-TL'yi aşan tutarda nakit parayı vezneden alarak kendileri de dahil olmak üzere çeşitli kişilere, bu kişilerin kendilerine yahut yakınlarına ait kredi kartlarından vezne pos cihazlarında yapılan aynı tutardaki çekimler karşılığında elden teslim ettiği,

esas itibariyle veznedar unvanıyla görevli olduğu veznede bulunan nakdi korumak ve gözetmekle yükümlü olup kasa mevcudunu gün sonunda ana veznede bulunan kasaya tevdi etmekle görevli olduğu; ancak, kendisine devredilen nakit para üzerinde zilyetliğini meşru kılan sıfatla bağdaşmayacak şekilde tasarrufta bulunduğu, bankalar ile davalı idare arasında yapılan mutabakatlara göre kredi kartı kullanılmak suretiyle gerçekleştirilen işlemler sonucunda işlem tutarlarının belirlenen bloke süresi dolduktan sonra davalı idarenin banka hesabına aktarıldığı,

bu itibarla kredi kartından yapılan tahsilatların nakit tahsilatlara göre sonraki bir tarihte davalı idare kasasına girdiği, davacı hakkında yürütülen soruşturma sonucunda … tarih ve …-SR sayılı soruşturma raporunun düzenlendiği, … tarih ve … sayılı yazı ile savunması istenen davacının 16/08/2017 tarihinde sunduğu savunması yeterli görülmeyerek dava konusu işlemin tesis edildiği,

davacı hakkında söz konusu fiil ile ilgili olarak Ankara Cumhuriyet Başsavcılığının … sayılı soruşturmasının devam ettiği, ceza yargılaması ile disiplin soruşturması süreçlerinin birbirinden ayrı olarak yürümesi sebebiyle davacının disiplin yönünden cezalandırılabilmesi için ceza yargılamasının kesinlik kazanmasının gerekli olmadığı göz önünde bulundurulduğunda; sübut bulan fiiline uyan disiplin cezası ile cezalandırılmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: .. Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Kurum tarafından doğrudan zimmete para geçirme iddiasının bulunmadığı, zarar ve menfaat saiki olmaksızın zaman zaman nakit olarak yaptığı satışlarda tahsilatı kredi kartından yaptığı, satışı yapılan silahın karşılığı olan paranın da kurumun hesabına aynı gün eksiksiz olarak geçtiği, cezalandırmaya yönelik işlemlerin sübjektiflikten uzak somut gerekçelerle tesis edilmesi gerektiği, kendisinden önce görev yapan veznedarlarca da aynı işlemler yapılmasına rağmen onlar hakkında Devlet memurluğundan çıkarma cezası tesis edilmediği, aynı eylemler nedeniyle farklı muamele görmenin hukuki anlamda eşitlik ilkesine aykırı olduğu, Mahkemece idari işlemin unsurlarının eksik ve hatalı değerlendirildiği, işlemin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 30/06/2021 tarih ve 7330 sayılı Kanun'un Geçici 2. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, "Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü" yerine "Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş." hasım mevkiine alınarak işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı, Makina ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'de (Makina ve Kimya Endüstrisi Genel Müdürlüğünde) veznedar olarak görev yapmaktadır.

Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Silah Satış ve Poligon Şubesi Müdürlüğünde bulunan veznede görevli personelin, silah ve mermi satışlarında üçüncü kişilerin kredi kartını kullandıklarına dair yapılan ihbar üzerine başlatılan disiplin soruşturması sonucunda; veznedar olarak görev yapan davacının, 2015 yılı Temmuz ayından 19/12/2016 tarihine kadar aralıksız olarak 36.200,00-TL tutarındaki nakit parayı, kendisine ait kredi kartlarından vezne pos cihazlarında yapılan aynı tutardaki çekimler karşılığında vezne kasasından aldığı,

558.820,77-TL tutarındaki nakit parayı başka bir çalışana ait kredi kartlarından vezne pos cihazlarında yapılan aynı tutardaki çekimler karşılığında başka bir veznedarla birlikte o çalışana elden teslim ettiği, 3.686.790,22-TL tutarındaki nakit parayı fiile iştirak eden ve kamu görevlisi olmayan başka kişilere ait kredi kartlarından vezne pos cihazlarında yapılan aynı tutardaki çekimler karşılığında başka bir veznedarla birlikte bu kişilere elden teslim ettiğinden bahisle yürütülen soruşturma sonucunda.

Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Yüksek Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine, temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde, “Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; aynı Kanun'un 131. maddesinde de, "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanunun anılan hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda Ceza Kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden suç, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek ceza mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce ceza mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlıkta, davacıya isnat edilen ve disiplin soruşturmasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi nedeniyle davacı hakkında kamu davası açıldığı; ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, davacının zimmet suçundan 2 yıl 1 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına; görevi kötüye kullanma ve 5464 sayılı Kanun'un 36. maddesine muhalefet suçlarından ise beraatine karar verildiği, dosyanın istinaf aşamasında … Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinde (E:…) derdest olduğu ve kararın henüz kesinleşmediği anlaşılmıştır.

Bu durumda; söz konusu ceza davasının sonucunun araştırılması ve davacı hakkındaki ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.