Danıştay 12. Daire E.2021/4196 K.2023/1447

Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü'nde kimya mühendisi olarak görev yapan davacı tarafından,

1- 2020 yılına ilişkin üretimi teşvik primi dağıtımında, tarafının "diğer personel" kategorisinde değerlendirilerek (0,85) puanı yerine; ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager, veteriner hekimlerin yararlandırıldığı (0,95) puanının esas alınması istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile;

2- Bu işlemin dayanağı olan 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/05/2015 tarihinde yürürlüğe giren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Prim hesaplama esasları” başlıklı 43. maddesinin (c) bendinin 2 numaralı alt bendinde yer alan taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü Tablosunun” iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

Davalı idarede mühendis kadrosunda kimya mühendisi olarak görev yapmasına karşın, üretime yapmış olduğu katkı nedeniyle tarafına ödenecek üretimi teşvik priminin, 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/05/2015 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren, Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliğinin 43. maddesinin,"Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü” başlıklı (c) bendinin 2 numaralı alt bendinde;

taşra döner sermaye işletmelerinde belirlenen prim hasabında uygulanacak usullere göre “İşletme Bünyesinde İşletmelerin Faaliyet Alanlarında Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü” tablosunda yer alan “diğer personel” kadrosunda değerlendirilerek (0,85) puanı uygulanmak suretiyle hesaplandığı, ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager, veteriner hekimlerin yararlandırıldığı (0,95) puanı esas alınmak suretiyle hesaplanma yapılması istemiyle 2020 yılı üretimi teşvik primi askı listesine yasal süresi içerisinde yaptığı başvurunun, davalı idarenin İtiraz Komisyonunca 29/03/2021 tarihli işlemle reddedildiği,

söz konusu uygulamanın, iptal istemine konu Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’nin, "Prim hesaplama esasları" başlıklı 43. maddesinin birinci fıkrasının; (c-2) alt bendinde yer alan; taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü" başlıklı tablo gerekçe gösterilerek reddedildiğini;

hukuka aykırı bu durumun Yönetmeliğin 43. maddesinin birinci fıkrasının (c) 2 alt bendinde yer alan taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü" başlıklı tabloda, üretimi teşvik priminin elde edilmesinde fiilen görev yapan kimya mühendisi unvanına yer verilmemesinden kaynaklandığı, yapılan düzenlemede, kimya mühendislerinin döner sermaye kârının elde edilmesindeki katkılarının göz ardı edildiği,

ilgili tablolarda kadro unvanına yer verilmemesi nedeniyle diğer personel için belirlenen oranlar üzerinden prim tutarının hesaplanması nedeniyle, kimya mühendislerine davalı idarede görev yapan şef, veznedar, muhasebe memurundan daha düşük oran üzerinden üretimi teşvik primi ödendiği, bu itibarla, idarece takdir yetkisinin yerinde ve isabetli bir şekilde kullanılmadığının açık olduğu,

bu bağlamda, 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un verdiği yetkiye dayanılarak hazırlanan dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde, kimya mühendislerinin de ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager ve veteriner hekimlerle aynı sırada yer alarak, aynı oran üzerinden ödeme yapılması gerektiğinin açık olduğu, halihazırdaki Yönetmelik düzenlemesinin, Anayasanın eşitlik ilkesine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usullerin; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine, Bakanlıklarınca çıkartılan Yönetmelikle belirlendiği, davacı hakkında yapılan hesaplamanın söz konusu Yönetmeliğe uygun şekilde yapıldığı, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde ve Yönetmeliğe uygun şekilde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Dava konusu düzenleyici işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlem yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : …

DÜŞÜNCESİ

Dava. Tarım ve Orman Bakanlığı, Gıda Kontrol Genel Müdürlüğü Pendik Veteriner Kontrol Enstitüsü Müdürlüğü'nde kimya mühendisi olarak görev yapan davacı tarafından, 2020 yılına ilişkin üretimi teşvik primi dağıtımında, kimya mühendislerinin "diğer personel" kategorisinde değerlendirilerek öngörülen (0,85) puanı yerine, ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager,

veteriner hekimlerin yararlandırıldığı (0,95) puanınının esas alınması italebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak 01/05/2015 tarihinde yürürlüğe giren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Prim hesaplama esasları” başlıklı 43. maddesinin (c) bendinin 2. alt bendinde taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü Tablosunun” iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

Davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.

21/12/1967 tarih ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanuna göre kurulan veya kurulacak döner sermayeli işletmelerin mali ve idari işlemleri ile elde edilen kârdan üretimi teşvik primi dağıtılmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi amacıyla hazırlanan ve 31/01/2015 tarihli ve 29253 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak,

01/05/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Prim hesaplama esasları" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (c-2) alt bendinde yer alan “Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü” başlığı altında yer verilen puan tablosunun 1. sırasında.

"İşletme Müdürü (İl Müdürü hariç), Müdür yardımcısı, Muhasebe Yetkilisi, Şube Müdürü/İlçe Müdürü/Bölüm Başkanı/Şube Şefi/Birim Sorumlusu/Gerçekleştirme Görevlisi"ne 1,00 puan, 2. sırasında. "Ziraat Mühendisi, Gıda Mühendisi ve Su Ürünleri Mühendisi, Biyolog, Kimyager, Veteriner Hekim"e 0,95 puan, 3. sırasında.

"Tekniker, Teknisyen, Laborant, Şef, Veznedar, Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi, Muhasebe Memuru"na 0,90 puan, 4. sırasında ise "Diğerleri"ne 0,85 puan verilmek suretiyle düzenleme yapılmıştır.

Anılan düzenlemede yapılan ve 11/03/2017 tarih ve 30004 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan değişiklikle, yukarıda belirtilen Tablonun 2. sırasında Kimya Mühendisi ünvanına da yer verilmiş, ancak 12/04/2018 tarih ve 30389 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelik değişikliği ile Kimya Mühendisi ünvanı Tablonun 2. sırasından çıkarılmıştır.

Dava konusu Yönetmeliğin 43. maddesinin birinci fıkrasının (c-2) alt bendinde yer alan ve taşra döner sermaye işletmesinde uygulanan "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü" başlıklı tablonun iptali istemiyle Danıştay 11. Dairesinin 2016/1830 Esas sayısında açılan ve Danıştay 12. Dairesine devredilen dava dosyasında, anılan Dairenin 29/06/2021 tarih ve E:2018/4582 K:2021/4357 sayılı kararı ile;

yapılan sıralama ve belirlenen oranların, personelin etkinliği, hizmete katkısı ve verimliliği açısından, ne şekilde tespit edildiğine ilişkin idarece herhangi bir objektif somut veri ortaya konulamadığı gibi, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde, döner sermaye ödemelerinde kadro ve unvan gibi kriterlerin gözardı edilerek, yalnızca döner sermaye gelirine katkı ve verimliliğin dikkate alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı ve anılan tabloda salt fiili çalışma esas alınmak suretiyle bir puanlama yapıldığı,

kimya mühendisi unvanı ile üst sıralarda yer alan diğer unvanlar arasında Kanun'da sayılan diğer kriterler yönüyle bir değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle düzenleyici işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu itibarla, üretimi teşvik primi ödenmesine ilişkin düzenlemeler, yargı kararı ile yukarıda anılan gerekçelerle hukuka aykırı bulunduğundan, dava konusu Tabloda "kimya mühendisi" ünvanına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerekmektedir.

Bu durumda; davacının 2020 yılı üretimi teşvik primi dağıtımında "Diğer personel" kategorisinde değerlendirilerek (0,85) puanı yerine, ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager, veteriner hekimlerin yararlandırıldığı (0,95) puanının esas alınması talebiyle yaptığı başvurunun, anılan düzenlemeler uyarınca reddine ilişkin bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/05/2015 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’nin, "Prim hesaplama esasları" başlıklı 43. maddesinin birinci fıkrasının; (c-2) alt bendinde yer alan taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü" başlıklı tabloda “kimya mühendisi” unvanına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin ve bu düzenlemeye dayanılarak tesis edilen … ve … sayılı işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak 01/05/2015 tarihi itibarıyla yürürlüğe giren, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği’nin, "Prim hesaplama esasları" başlıklı 43. maddesinin birinci fıkrasının; (c-2) alt bendinde yer alan taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü" başlıklı tabloda kadro unvanları ve uygulanacak oranlar belirlenmiştir.

Kimya mühendisi olan davacı tarafından, 2020 yılına ilişkin üretimi teşvik primi dağıtımında, anılan tabloda kadro ünvanına yer verilmemesi sebebiyle tarafının "diğer personel" kategorisinde değerlendirildiği ve (0,85) puan uygulanması nedeniyle kendisinin ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager, veteriner hekimleri kategorisine alınarak üretim teşvik primi dağıtımında (0,95) puanının esas alınması istemiyle yapılan başvuru, davalı idare itiraz komisyonunca verilen 29/03/2021 tarih ve 992824 sayılı kararla reddedilmiştir.

Bunun üzerine, dava konusu işlem ve bu işlemin dayanağı olan 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin “Pirim hesaplama esasları” başlıklı 43. maddesinin (c) 2 numaralı alt bendinde yer alan taşra döner sermaye işletmelerinde uygulanacak, "Filen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü Tablosunun” iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan mülga 03/06/2011 tarih ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Görevler" başlıklı 2. maddesinde, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görevleri; bitkisel ve hayvansal üretim ile su ürünleri üretiminin geliştirilmesi, tarım sektörünün geliştirilmesine ve tarım politikalarının oluşturulmasına yönelik araştırmalar yapılması, gıda üretimi, güvenliği ve güvenirliği, kırsal kalkınma, toprak, su kaynakları ve biyoçeşitliliğin korunması, verimli kullanılmasının sağlanması, çiftçinin örgütlenmesi ve bilinçlendirilmesi,

tarımsal desteklemelerin etkin bir şekilde yönetilmesi, tarımsal piyasaların düzenlenmesi gibi ana faaliyet konularının gerçekleştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması, gıda, tarım ve hayvancılığa yönelik genel politikaların belirlenmesi,

uygulanmasının izlenmesi ve denetlenmesi şeklinde belirlenmiş olup, 21/12/1967 tarih ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un 3. maddesinin 03/06/2011 tarih ve 639 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameyle değişik son fıkrasında da, döner sermaye işletmelerinden elde edilen kârın en fazla %80'inin, Bakanlık kadro ve pozisyonlarında bulunan personelden;

kârın elde edilmesinde emeği geçen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na ve bu Kanun'un 4/B maddesine tâbi personele katkıları oranında, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, üretimi teşvik primi olarak ödenebileceği, üretimi teşvik priminin miktarı ile ödenmesine ilişkin esas ve usûllerin; görev yapılan birimin iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin hizmet sınıfı, kadro unvanı ve çalışma süresi gibi kriterler dikkate alınarak, Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine,

davalı İdare tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği, üretimi teşvik primi dağıtımının işletme bünyesi ile sınırlı olacağı kurala bağlanmıştır.

11/06/2010 tarih ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 35. maddesinin birinci fıkrasında, Bakanlık tarafından bu Kanun kapsamında yürütülen faaliyetler ve yapılan resmî kontrollerin karşılığı olarak ücret alınabileceği, hangi faaliyetlerden ve resmî kontrollerden ne miktarda ücret alınacağının her yıl Aralık ayında Bakanlıkça belirleneceği;

ikinci fıkrasında, bu Kanun kapsamında elde edilecek gelirlerden 21/12/1967 tarih ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun ile ilgili olan faaliyet gelirlerinin, döner sermaye bütçelerine gelir olarak kaydedileceği ve bu gelirlerin öncelikli olarak bu Kanun kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesinde kullanılacağı, diğer gelirlerin ise genel bütçeye gelir kaydedileceği; altıncı fıkrasında ise, bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esasların Maliye Bakanlığının görüşü alınarak Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği öngörülmüştür.

31/01/2015 tarihli ve 29253 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak, 01/05/2015 tarihinden itibaren yürürlüğe giren, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, Yönetmeliğin amacı, 21/12/1967 tarih ve 969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanuna göre kurulan veya kurulacak döner sermayeli işletmelerin mali ve idari işlemleri ile elde edilen kârdan üretimi teşvik primi dağıtılmasına ilişkin usul ve esasların düzenlenmesi olarak belirlenmiş.

"Prim hesaplama esasları" başlıklı 43. maddesinin 1. fıkrasının (c-2) alt bendinde yer alan “Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü” başlığı altında yer verilen puan tablosunun 1. sırasında. "İşletme Müdürü (İl Müdürü hariç), Müdür yardımcısı, Muhasebe Yetkilisi, Şube Müdürü/İlçe Müdürü/Bölüm Başkanı/Şube Şefi/Birim Sorumlusu/Gerçekleştirme Görevlisi"ne 1,00 puan, 2. sırasında.

"Ziraat Mühendisi, Gıda Mühendisi ve Su Ürünleri Mühendisi, Biyolog, Kimyager, Veteriner Hekim"e 0,95 puan, 3. sırasında. "Tekniker, Teknisyen, Laborant, Şef, Veznedar, Taşınır Kayıt ve Kontrol Yetkilisi, Muhasebe Memuru"na 0,90 puan, 4. sırasında ise "Diğerleri"ne 0,85 puan verilmek suretiyle düzenleme yapılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu Yönetmeliğin 43. maddesinin birinci fıkrasının (c-2) alt bendinde yer alan ve taşra döner sermaye işletmesinde uygulanan "Fiilen Yapılan Görevin Önem ve Güçlüğü" başlıklı tabloya ilişkin.

Dairemizin 29/06/2021 tarih ve E:2018/4582, K:2021/4357 sayılı kararı ile; yapılan sıralama ve belirlenen oranların, personelin etkinliği, hizmete katkısı ve verimliliği açısından, ne şekilde tespit edildiğine ilişkin idarece herhangi bir objektif somut veri ortaya konulamadığı gibi, dava konusu Yönetmelik düzenlemesinde, döner sermaye ödemelerinde kadro ve unvan gibi kriterlerin gözardı edilerek, yalnızca döner sermaye gelirine katkı ve verimliliğin dikkate alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı ve anılan tabloda salt fiili çalışma esas alınmak suretiyle bir puanlama yapıldığı,

kimya mühendisi unvanı ile üst sıralarda yer alan diğer unvanlar arasında Kanun'da sayılan diğer kriterler yönüyle bir değerlendirme yapılmadığı gerekçesiyle düzenleyici işlemin iptaline karar verildiği bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 14/11/2022 tarih ve E:2022/2016, K:2022/3278 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği görülmektedir.

Bu itibarla, üretimi teşvik primi ödenmesinde dikkate alınan düzenlemeler yargı kararı ile hukuka aykırı bulunduğundan, davacının 2020 yılı üretimi teşvik primi dağıtımında "Diğer personel" kategorisinde değerlendirilerek (0,85) puanı yerine, ziraat mühendisi, gıda mühendisi, su ürünleri mühendisi, biyolog, kimyager, veteriner hekimlerin yararlandırıldığı (0,95) puanının esas alınması talebiyle yaptığı başvurunun, anılan düzenlemeler uyarınca reddine ilişkin bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmamaktadır.