Danıştay 12. Daire E.2021/5951 K.2025/2555

Dava konusu istem: Bursa İl Jandarma Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, kendisinden istifade edilemediğinden bahisle sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle uğradığı maddi zararın yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla. Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesinde, kendisinden istifade edilememe hallerinin tahdidi olarak sayıldığı ve bu hallerin somut olayda gerçekleşmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemde sebep unsuru yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı;

ayrıca, ceza kovuşturması derdest olan davacıya uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri devam ederken sözleşmesinin feshedilemeyeceği, ancak otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkum olması halinde bunun mümkün olacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, davacının yoksun kaldığı parasal hakkının tazmini isteminin kabulüne, yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 28/08/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; davacının hakkında yürütülen adli ve idari tahkikatlar sonucunda elde edilen bilgilere dayalı olarak, takdir yetkisinin sona eren sözleşmenin uzatılmaması yönünde kullanılması suretiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf isteminin kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Ceza davasından beraat ettiği, dava konusu işlemin hukuka, hakkaniyete aykırı olarak ve lekelenmeme hakkı gözetilmeden tesis edildiği, takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılmadığı belirtilerek, temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacının temyiz isteminin süresinde olmadığı ve süre yönünden reddi gerektiği; esas yönünden ise temyize konu kararın onanması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bursa İl Jandarma Komutanlığında uzman erbaş olarak görev yapan davacının, Isparta Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve ... soruşturma nolu dosyası kapsamında gözaltına alınması ve 18/04/2019 tarihinde adli kontrol şartıyla serbest bırakılması üzerine, Bursa Valiliğinin 22/04/2019 tarihli işlemiyle görevden uzaklaştırılmasına karar verilmiş; ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılama sürecinin ve görevden uzaklaştırma tedbirinin devam etmesi nedeniyle kendisinden istifade edilemediğinden bahisle, Uzman Erbaş Kanunu'nun 12. maddesi, Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin 13. maddesi ve Uzman Erbaş Yönergesi'nin 6. Bölümünün 4. maddesi uyarınca sözleşmesinin yenilenmemesine karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

Öte yandan; davacının, "Silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla beraatine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge Adliye Mahkemesi ... Ceza Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve 22/03/2023 tarihinde bu kararın kesinleştiği anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun, işlem tarihinde yürürlükte bulunan 12. maddesinin ikinci fıkrasında, “Görevde başarısız olanlarla, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan veya kendilerinden istifade edilemeyeceği anlaşılan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar, yedekte er kaynağına alınırlar.” hükmü öngörülmüştür.

20/09/2005 tarih ve 25942 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uzman Erbaş Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte bulunan "Sözleşmenin uzatılmasında uygulanacak esaslar" başlıklı 12. maddesinde; "Uzman erbaşlar, sözleşme süresinin bitiminde terhis edilirler. Bunlardan sözleşmelerinin yenilenmesini isteyenlerin istekleri, müteakip sözleşme süreleri bir yıldan az, beş yıldan fazla olmamak kaydıyla, aşağıdaki şartlar altında kabul edilir:

a) Taahhüt ettiği sürenin bitimine en az üç ay kala (yurt dışı geçici göreve gidecek uzman erbaşlar için altı ay kala) hizmet süresini uzatmak istediğine dair bir dilekçe ile müracaat etmiş olmak,

b) Almış oldukları son sicil notu, sicil tam notunun yüzde altmış (%60) ve daha yukarısında olmak,

c) Fiilî kadroda münhal bulunmak,

ç) İstihdam edildikleri veya edilecekleri kadronun görev özelliklerine göre sınıf ve branşları ile ilgili 8/10/1986 tarihli ve 86/11092 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliğinde belirtilen sağlık niteliklerine sahip olmak." koşulları aranmış, "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilmeme halleri ve sözleşmenin feshedilmesi sebepleri" başlıklı 13. maddesinde de;

Görevde başarısız olanlar ile kendisinden istifade edilemeyeceği (atış, spor, eğitim, operasyon ve istihdam edildikleri kadro görev yerlerinde ve davranışlarında askerlik mesleği değerlerini sergilemede, ikazlara rağmen istenen düzeye ulaşamayan ve aşırı derecede borçlananlardan bu durumu rapor, tutanak ve her türlü belge ile kanıtlananlar, mazeretsiz olarak bir sözleşme yılı içerisinde yedi gün ve daha uzun süre ile göreve gelmeyenler) anlaşılan, atandıkları kadro görev yerleri ile ilgili olarak üç ay ve daha uzun süreli bir kurs veya eğitime gönderilenlerden kurs veya eğitimde başarısız olan uzman erbaşların, barışta sözleşme sürelerine bakılmaksızın Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Bunlar yedekte er kaynağına alınır.

Ayrıca;

b) Verilen ceza, ertelense, seçenek yaptırımlara çevrilse, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilse ve affa uğrasa dahi.

1) Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlar ile basit ve nitelikli zimmet, irtikâp, iftira, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, cürüm tasnii, ırza geçmek, sarkıntılık, kız, kadın veya erkek kaçırmak, fuhşiyata tahrik, gayri tabiî mukarenet, dolanlı iflâs gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçlar ile istimal ve istihlâk kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmî ihale ve alım ve satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, firar, amir veya üste fiilen taarruz, emre itaatsizlikte ısrar, üste hakaret, mukavemet, fesat,

isyan suçlarından dolayı mahkûm olanların, 2) 1632 sayılı Kanunun 148 inci maddesinde yazılı suçlardan mahkûm olanların,

ç) Taksirli suçlar hariç olmak üzere diğer suçlardan adlî veya askerî mahkemeler tarafından otuz günden daha fazla süreli hürriyeti bağlayıcı bir ceza ile mahkûm olanların,

Tugay, bağımsız tugay, tümen, bölge (ve eşidi) komutanlarınca veya eşidi kurum amirlerince; ordu, kolorduya (ve eşidi) doğrudan bağlı birlikleri ile eşidi kurum amirleri için kurmay başkanlarınca; kuvvet komutanlıkları, Jandarma Genel Komutanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ile Millî Savunma Bakanlığına doğrudan bağlı birlikler için personel başkanlarınca veya yetki verilen komutanlıklarca; Sahil Güvenlik Komutanlığında ise Sahil Güvenlik Komutanlığınca sözleşmeleri feshedilmek suretiyle Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişikleri kesilir.

Uzman erbaş olarak göreve başlamış olup da, daha sonra bu Yönetmelikte belirtilen şartlara sahip olmadığı anlaşılanlar hakkında da fesih işlemi yapılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözleşme süresi sonunda, sözleşmenin yenilenip yenilenmemesi konusunda idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri kapsamında takdir yetkisi bulunduğu gibi, haklı nedenlerin bulunması durumunda sözleşmeli personelin sözleşme süresi dolmadan sözleşmelerinin feshedilebileceği; bunun için asli ve sürekli nitelikte kamu hizmeti ifa eden sözleşmeli personelin içinde bulunduğu kamu hukuku bağlantılı, esasları idare tarafından önceden düzenlenmiş, güvenceli durum sebebiyle yenilememenin veya feshin haklı sebeplere dayanması ve bu sebeplerin davalı idare tarafından yargı denetimine imkân verecek şekilde somut olarak ortaya konulması gerektiği açıktır.

Dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile UYAP üzerinden yapılan araştırma sonucunda; davacının sözleşmesinin yenilenmemesinin gerekçesinin; "Silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan hakkında dava açılmış olması ve davacının görevden uzaklaştırılması ve bu nedenle de kendisinden istifade edilememesi olduğunun belirtildiği görülmekle birlikte, davacının, "Silahlı terör örgütüne üye olma" suçundan ...Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; toplanan deliller ile savunması dikkate alındığında üzerine atılı suçu işlediğine dair her türlü şüpheden uzak mahkumiyetine yeterli vicdani kanaat hasıl olmadığı gerekçesiyle beraat ettiği ve anılan kararın kesinleştiği görülmüştür.

Bu durumda, davacının yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve dava sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali, davacının yoksun kaldığı parasal hakkının tazmini isteminin kabulü, yoksun kaldığı parasal hakların dava açma tarihi olan 28/08/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi birlikte davacıya ödenmesi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Dava, davacının sözleşmesinin yenilenmemesi işleminin iptali istemiyle açılmıştır.

Bu kapsamda, ceza mahkemesinden bağımsız idarenin takdir yetkisine istinaden değerlendirme yapılması gerekmekte olup bu hususta idarenin kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif işlem tesis edildiğinin tespit edilemediği görülmektedir.

Bu durumda, hakkında görevden uzaklaştırma tedbiri uygulanan davacının sözleşmesinin bu sırada sona ermesi nedeniyle yenilenmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, dava konusu işlemin iptaline, yoksun kaldığı parasal hakkının tazmini isteminin kabulüne, parasal haklarının dava açma tarihi olan 28/08/2020 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi birlikte davacıya ödenmesine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı hukuka ve usule uygun olduğundan onanması gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki Daire kararına katılmıyorum.