Danıştay 12. Daire E.2022/4925 K.2025/3415

Dava konusu istem: Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkezi Komutanlığında sözleşmeli piyade er olarak görev yapan davacının, istirahat ve hava değişimi süreleri toplamının istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçtiğinden bahisle, 6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ve bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta; dava konusu işleme dayanak teşkil eden raporlara konu olan rahatsızlığın görevin icrası veya görevi dolayısıyla meydana geldiğine dair dosya kapsamında bir bulguya rastlanmadığı, istirahat raporuna konu olan hastalıkların "retinal bozlukluk" ve "dorsalji" olduğu gözetildiğinde.

Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrasının (b) bendinde sayılan hastalıklar kapsamında olmadığı, davacının son bir yıl içinde geriye doğru aldığı istirahat raporu süresi toplamının 95 gün olduğu, davacının, son aldığı istirahat raporuda dahil olmak üzere geriye doğru son bir yıl içerisinde üç aydan fazla istirahat raporu aldığı görüldüğünden, Sözleşmeli Er ve Erbaş Kanunu ve Yönetmeliği uyarınca sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Tedavi amacıyla alınan raporların istirahat raporuymuş gibi hesaba dahil edildiği, retinal bozukluk sebebiyle gözünden ameliyat olduğu, istirahat raporlarının tedavi maksadıyla verildiği, sözleşmesinin feshedilmesine dair işlemin mevzuata ve hukuka aykırı olduğu belirtilerek, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin, işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Isparta Terörizmle Mücadele Eğitim ve Tatbikat Merkezi Komutanlığında sözleşmeli piyade er olarak görev yapan davacının, istirahat ve hava değişimi süreleri toplamının istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçtiğinden bahisle, Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun 6. maddesinin sekizinci fıkrası uyarınca, ... tarih ve ... sayılı işlem ile sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu'nun "Sözleşmenin idarece feshi" başlıklı 6. maddesinin sekizinci fıkrasında, "Sözleşmenin yapılmasını müteakip; a) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar, b) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar, hariç olmak üzere,

sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süreci hariç) üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dahil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." hükmüne yer verilmiştir.

08/06/2011 tarih ve 27958 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sözleşmeli Erbaş ve Er Yönetmeliği'nin "Görevde başarısız olma, kendilerinden istifade edilememe halleri ve sözleşmenin feshedilme sebepleri" başlıklı 17. maddesinin dördüncü fıkrasında, "Sözleşmenin yapılmasını müteakip;

a) Barışta ve savaşta, görevini icra ederken veya görevi dolayısıyla bir saldırıya, kazaya uğrayan ya da bir meslek hastalığına yakalananlar, b) Kanser, tüberküloz, kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananlardan, toplam olarak ve fiilen üç yılı geçmemek şartıyla tedavi, istirahat veya hava değişimine tabi tutulanlar, hariç olmak üzere, sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat süresinin toplamı,

istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde (yatarak tedavi olma süresi hariç) üç ayı geçemez. Sürenin hesaplanmasına en son alınan hava değişimi ve istirahat süresi dâhil edilir. Hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin sözleşmeleri feshedilerek Türk Silâhlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda açık metinlerine yer verilen mevzuat hükümleri bir bütün halinde değerlendirildiğinde; sözleşmeli erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahat sürelerinin toplamının, yatarak tedavi süresi hariç olmak üzere, istirahat ve hava değişiminin başladığı tarihten geriye doğru son bir yıl içerisinde üç ayı geçemeyeceği, hava değişimi ve istirahat süresi üç ayı geçenlerin, Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişiklerinin kesileceği kabul edilmekle beraber görev dolayısıyla veya görevin icrası sırasında uğranılan kaza veya meslek hastalığı ya da saldırı sebebiyle verilen hava değişimi ve istirahat raporlarının ve kanser, tüberküloz,

kronik böbrek yetmezliği ile ruh ve sinir hastalıkları gibi sağlık kurulları raporlarında uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösterdiği belirtilen bir hastalığa yakalananların ise bu düzenlemede istisna tutulduğu, Kanun hükmünden de anlaşılacağı üzere tedavi amacıyla verilecek olan hava değişimi ve istirahat sürelerinin üç aylık süreninin hesabına dahil edilmeyeceği, aksi yöndeki bir kabulün, meslekleri gereği her an yaralanma, hastalanma riski altında görev yapan sözleşmeli er ve erbaşları, tedavi amacıyla verilen raporlar neticesinde sözleşmelerinin feshedilmesi durumuyla karşı karşıya bırakacağı anlaşılmaktadır.

Bakılan uyuşmazlıkta, davacının, 19/04/2021 tarihinde birliğinde eğitimde iken göz kararması şikayetiyle birinci basamak muayene merkezine başvurması sonrasında Isparta Süleyman Demirel Üniversitesi Araştırma ve Uygulama Hastanesine sevkinin yapıldığı, anılan Hastane tarafından da, "Retina Dekolmanları" tanısı ve ileri tetkik ve tedavi amacıyla Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesine sevkinin yapıldığı, anılan hastanede davacının, birden fazla kere "Retinal Bozukluk" tanısıyla yatarak tedavi gördüğü anlaşılmıştır.

Bu durumda, davacının göz rahatsızlığına dair tedavi sürecine ilişkin bilgiler ile davacının sözleşmeli askeri personel olmadan önce aldığı sağlık raporları birlikte değerlendirildiğinde; davacının askerlik görevine başlamadan önce sözleşmeli er/erbaş olup olamayacağına ilişkin Kırıkkale Yüksek İhtisas Hastanesinden alınan... tarih ve ... sayılı sağlık kurulu raporunda bütün branşlarda sağlam olduğu ve sözleşmeli er/erbaş olabileceğinin belirtildiği,

ancak davacının son bir yıl içerisinde aldığı ve toplam süresi üç ayı geçen sağlık raporlarını almasına neden olan rahatsızlıklarının genel olarak "Retinal bozukluk" tanılarına ilişkin olduğu ve davacının anılan şikayetler nedeniyle operasyon geçirdiği, askerlik öncesi alınan sağlık kurulu raporunda davacının göz rahatsızlığının olmadığı hususları dikkate alındığında, davacının istirahat raporu almasına neden olan hastalıkların davacının yürüttüğü görev, katıldığı operasyonlar ve eğitimler sonucu oluşup oluşmadığının açıklığa kavuşturulması,

sözleşmenin feshi ile ilgili idari tasarrufun ilgili düzenlemelere uygun olup olmadığının belirlenmesi bakımından önem arz ettiği, bu itibarla, davacının sağlık raporları almasını gerektiren rahatsızlıklarının görevden kaynaklanıp kaynaklanmadığının belirlenebilmesi için davalı idarece tahkikat yapılması ve davacının yeterli bir sağlık kuruluşuna sevk edilmesi suretiyle ortaya çıkacak duruma göre bir karar verilmesi gerektiği açık olup, davalı idarece davacı hakkında tesis edilen işlemin yeterli inceleme, araştırma ve sevk işlemleri yapılmaksızın tesis edildiği anlaşıldığından,

belirtilen bu hususlar açıklığa kavuşturulmadan, istirahat ve hava değişimi süresinin son bir yıl içerisinde üç ayı geçtiğinden bahisle sözleşmesinin feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Konya Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.