Danıştay 12. Daire E.2023/1646 K.2023/3279

Dava konusu istem: İstanbul İli Beylikdüzü İlçesi, … Camii İmam Hatibi olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince, Danıştay Onikinci Dairesinin 14/04/2022 tarih ve E:2021/358, K:2022/2037 sayılı bozma kararına uyulmak suretiyle; davacıya tebliğ edilen … tarih … sayılı yazı ile 10 gün süre verilerek savunmasının istendiği, ilgilinin 15/07/2015 tarihinde savunmasını verdiği, ancak savunma süresi dolmadan … tarih … sayılı işlemle hakkında dava konusu disiplin cezasının tesis edildiği, dolayısıyla davacının disiplin hukuku usul ve yöntemine uygun biçimde savunmasının alınmadığı, diğer bir ifadeyle 657 sayılı Kanun hükümlerine göre usulüne uygun bir disiplin soruşturması yapılmadığından,

dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle iptaline; öte yandan, Anayasa'nın 125. maddesi gereği, idare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğundan, hukuka aykırı olduğu saptanan işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı parasal haklarının davanın açıldığı 11/08/2015 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin 657 sayılı Kanun çerçevesinde tesis edilen bir disiplin işlemi olmadığı, davacının nitelik kaybı nedeniyle görevine son verilmesine ilişkin işlemin, savunmasının usulüne uygun alınmadığından bahisle iptal edilmesinin hukuka aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı dava konusu işlemin iptaline yönelik kararına karşı davalı idare tarafından temyiz isteminde bulunulmadığı, iptale ilişkin kısmın temyiz isteminde bulunulmaması üzerine kesinleştiği, davacının parasal hak talebine ilişkin inceleme yapılmadığı gerekçesiyle Dairemizce verilen 14/04/2022 tarih ve E:2021/358, K:2022/2037 sayılı bozma kararı üzerine İdare Mahkemesince parasal hak talebine ilişkin olarak hüküm kurulması gerekmekte iken, kesinleşen kısım yönünden de hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmadığı, Mahkeme kararının bu gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul İli Beylikdüzü İlçesi, … Camii İmam Hatibi olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98. maddesinin (b) bendi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin … tarih ve E… sayılı işlemin iptali ile yoksun kaldığı parasal hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin (B) bendinin (2) numaralı alt bendinde, memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "Kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" koşuluna yer verilmiş; 98. maddesinin (b) bendinde, memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hali, Devlet memurluğunu sonra erdiren haller arasında sayılmıştır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde ise, "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" koşuluna, Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, Diyanet İşleri Başkanlığında atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda görev yapan personelin; 657 sayılı Kanun'un 48. maddesinin (B) bendinin 2. alt bendi ile 98. maddesinin (b) bendi uyarınca, Yönetmelik'te aranılan "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu'' şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verme işleminin tesisi için ''İslam törelerine uygun olmayan bir eylemin bulunması'' ve ''bu eylemin çevresinde bilinir olması" şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir.

Öte yandan; Diyanet İşleri Başkanlığında dini öğrenim şartı esas alınan görevlerde bulunanların, bu görevleri için aranan ortak nitelik şartını kaybettiğinden bahisle görevine son verilmesi yolunda tesis edilen işlemler, disiplin cezası niteliğinde olmayıp, atanmasında dini öğrenim şartı esas alınan kadrolar için ortak nitelik şartını taşıyıp taşımadığının tespitine yönelik idari işlemler olduğundan, idare tarafından bu konuda işlem tesis edilmeden önce disiplin cezalarına ilişkin olarak getirilen usul kurallarına uyulması beklenemez.

Bu durumda; davacının "ortak nitelik" şartını taşıyıp taşımadığı yönünden İdare Mahkemesince işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, davacının disiplin hukuku usul ve yöntemine uygun biçimde savunmasının alınmadığından bahisle verilen iptal-kabul kararında hukuki isabet görülmemiştir.