Danıştay 12. Daire E.2023/4895 K.2023/5454

Dava konusu istem: Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde sahne makinisti olarak görev yapan davacının, 31/08/2013 - 03/09/2013 tarihleri arasında KKTC'de gerçekleştirilen turne dönüşünde, Mersin Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü tarafından dekor kamyonunda yapılan aramada 538 adet içki ve 22 paket çay tespit edilmesi sebebiyle kamyona el konulması neticesinde, Kültür Bakanlığı Teftiş Kurulu tarafından düzenlenen soruşturma raporuna istinaden Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla, hizmet sözleşmesinin, İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 4. ve 46. maddeleri ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) ve (j) alt bentleri gereğince feshedilmesine dair işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince Danıştay Onikinci Dairesinin 17/03/2021 tarih ve E:2020/377, K:2021/1478 sayılı bozma kararına uyularak; disipline ait yaptırımların sadece kanunla düzenleneceği, kanun dışında tüzük, yönetmelik ve diğer alt düzenleyici işlemlerle disiplin cezasını gerektiren fiil ve hareketlerin belirlenmesinin ve buna göre disiplin cezası verilmesinin hukuken mümkün olmadığı, uyuşmazlıkta.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 12. maddesi uyarınca, davalı idarede sahne makinisti (uzman memur) olarak görev yapan davacı hakkında 5441 sayılı Devlet Tiyatrosu Personeli Hakkında Kanun hükümlerinin uygulanması gerektiği, söz konusu Kanun'un 19. maddesinin, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihteki düzenlemesinde, sanatkarların disipline ilişkin işlemlerinin bir tüzük ile belirleneceği hükmüne yer verildiği, ancak bugüne kadar bu konuda bir tüzük çıkarılmadığı,

idari hizmet sözleşmelerine disipline ilişkin hükümler konulmak suretiyle, sözleşmeli personelin disiplin işlerinin sözleşme hükümlerine tabi kılındığının görüldüğü, bu durumda, disipline ait yaptırımların sadece kanunla düzenlenmesi gerekirken, idari hizmet sözleşmesinde düzenlenen disiplin cezasının, Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine ve 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan “kanuni düzenleme” ilkesine aykırılık oluşturması nedeniyle,

idari hizmet sözleşmesine dayanılarak Disiplin Kurulunca tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Davalı idarenin temyiz başvurusu üzerine Danıştay Onikinci Dairesince, temyize konu karar hukuk ve usule uygun bulunmuş ve kararın onanmasına karar verilmiştir.

KARAR DÜZELTME TALEP EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine uygun olduğu ileri sürülerek, Danıştay Onikinci Dairesince verilen kararın düzeltilmesi istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Karar düzeltme isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Kararın düzeltilmesi dilekçesinde ileri sürülen nedenler, 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen 3622 sayılı Kanun ile değişik 54. maddesi hükmüne uygun bulunduğundan, karar düzeltme isteminin kabulü ile Danıştay Onikinci Dairesinin 22/02/2023 tarih ve E:2022/3649 K:2023/833 sayılı kararı kaldırılarak uyuşmazlık yeniden incelendi:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından, 31/08/2013-03/09/2013 tarihleri arasında KKTC'de gerçekleştirilen Hürrem Sultan isimli oyunun dönüşünde, dekor kamyonunda Mersin Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü tarafından yapılan aramada 538 adet içki ve 22 paket çay tespit edilmesi ve kamyona el konulması sebebiyle yapılan soruşturma sonucunda, Kültür Bakanlığı Teftiş Kurulu tarafından düzenlenen … tarih ve …, … sayılı soruşturma raporuna istinaden Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü Disiplin Kurulunun … tarih ve … sayılı kararıyla davalı kurumda sahne makinisti olan davacının hizmet sözleşmesinin,

İdari Hizmet Sözleşmesinin 4. ve 46. maddeleri ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) ve (j) alt bentleri uyarınca feshedilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 12. maddesinde, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünde uzman memur çalıştırılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.

5441 sayılı Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun'un, 703 sayılı KHK ile mülga olan, ancak işlem tarihinde yürürlükte olan değişik 3/B maddesinde, Devlet Tiyatrolarının disiplin işlerine bakmak üzere oluşturulan Disiplin Kurulunun yapısı ve karar alma usulüne yer verilmiş, yürürlükte olan değişik 5/C maddesinde, sahne makinistlerinin uzman memur oldukları ve bu uzman memurların sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınacakları, bu sözleşmede mali hakları, hizmete alınma ve devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülüklerine yer verileceği düzenlenmiş, 19. maddesinde ise, disiplin işlerini de kapsayan bir tüzük çıkarılacağı belirtilmiştir.

Ayrıca davacının tabi olduğu İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 4. maddesinde, "İlgili görevinde 5441/1310 sayılı Kanun ve 657 sayılı Kanun'un ilgili maddeleri ve sözleşme hükümleri ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün mevcut veya çıkarılacak Tüzük, Kararname, Yönetmelik, Yönerge, Genelge, Karar ve Duyurularına tam olarak uymak zorundadır. Aksi takdirde sözleşmenin disiplin hükümleri uygulanır. Sözleşme dönemi içinde Kanun, Tüzük, Kararname, Yönetmelik ve Yönerge değişikliği veya yeniden düzenlenmesi durumlarında bu mevzuatla sözleşme arasında çelişki doğduğu takdirde, yeni mevzuat hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.

Anılan Sözleşmenin, "Disiplin Hükümleri" başlıklı 46. maddesinde ise, "Sahne ve Sanat Uygulatıcılarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller aşağıda belirtilmiştir. Sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde belirtilen disiplin hükümleri uygulanır..." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda metnine yer verilen 5441 sayılı Kanun hükümlerine göre uzman memurlarla yapılacak sözleşme esas ve ilkelerinin tüzükle düzenlenmesi gerekmektedir. Belirtilen konuda bugüne kadar tüzük çıkarılmamış olmakla birlikte, bu durum anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmamaktadır. Kanun'da, sözleşmeli uzman memur çalıştırılması, tüzük çıkarılması koşuluna bağlanmadığından, Kanun hükümlerinin uygulanmasının tüzük çıkarılmasına kadar ertelenmesi de söz konusu değildir. Esasen Kanun'un yürürlüğe girdiği 1949 yılından bu yana tüzüğün çıkarılmamış olması karşısında, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün sözleşmeli uzman memur çalıştırmadan faaliyetini sürdürebilmesi de düşünülemez.

Tüm bu bilgiler ışığında, anılan Kanun hükmüyle sözleşmeli uzman memur statüsü düzenlenmiş ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne uzman memurlarla idari sözleşme yapma yetkisi tanınmıştır. Ayrıca Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün, Kanun gereği farklı statülerde istihdam edeceği bu personelin niteliklerini ve disiplin hükümleri de dahil olmak üzere yükümlülüklerini belirleme hususunda yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu uyuşmazlıkta, idarenin sahip olduğu bu yetkiler kapsamında davacı ile imzalanan İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 46. maddesinde, sözleşmede hüküm bulunmayan hallerde, 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinde yer alan disiplin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiş olup, İdare Mahkemesince de bu doğrultuda bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

Bu itibarla, işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekirken, disipline ait yaptırımların sadece kanunla düzenlenmesi gerekirken, idari hizmet sözleşmesinde düzenlenen disiplin cezasının, Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen “suçta ve cezada kanunilik” ilkesine ve 128. maddesinin ikinci fıkrasında hükme bağlanan “kanuni düzenleme” ilkesine aykırılık oluşturması nedeniyle, idari hizmet sözleşmesine dayanılarak Disiplin Kurulunca tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle verilen dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.