Danıştay 12. Daire E.2024/1718 K.2025/985

Dava konusu istem: Trakya Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünde gümrük muhafaza memuru olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Ticaret Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasında bulunan soruşturma raporu, eki ifade tutanakları, ceza dosyası ile diğer bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; davacının ... isimli şahıs ile birlikte ortak hareket ederek birçok kez rüşvet konusu malzemeleri sorunsuz olarak Kapıkule Gümrük Müdürlüğünden geçirdiği; diğer taraftan, davacının, ...

Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:...,K:... sayılı kararı ile ticari amaç ile eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokma ve rüşvete konu fiilleri nedeniyle mahkumiyetine karar verildiği, dolayısıyla davacıya isnat edilen fiililerinin sübuta erdiği, davacının mesleğiyle bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici bu fiillerinin de Devlet memuruna duyulan itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte olduğu,

bu durumda, davacının, üzerine atılı eylemine uyan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, hukuka aykırılık bulunmayan işlem nedeniyle davacının yoksun kalacağı parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. UYAP kayıtlarının ve dosyanın tetkikinden. İdare Mahkemesi kararında yer verilen ve davacının "Ticari amaç ile eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak" suçundan mahkumiyetine dair ... Ağır Ceza Dairesi ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, ... Bölge Adliye Mahkemesi ...

Ceza Mahkemesi kararıyla bozulmasından sonra, söz konusu Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davacının aynı suçtan 2 yıl 6 ay hapis ve 20.000-TL adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği; ancak, söz konusu kararın da bozulması üzerine halihazırda uyuşmazlığın anılan Mahkemenin ... sayılı kaydında derdest olduğu görülmüş ise de,

İdare Mahkemesince dosyada mübrez disiplin soruşturmasına dair tüm bilgi/belgeler ışığında detaylı irdeleme ile yapılan ve davacının kaçakçılarla eylem birliği/ilişki içinde olduğunun sabit olmasından hareketle "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak'' yasal fiilini işlediği yolundaki temel gerekçe ve ulaşılan sonuç yerinde görüldüğünden,

istinaf dilekçesinde ileri sürülen iddialar ve ceza yargılamasının derdest olması İdare Mahkemesi kararının kusurlandıracak ve kaldırılmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Yurda kaçak mal sokan ... isimli şahısla birlikte, Mahkeme kararı olmaksızın kendi telefonuna da el konulduğu, Whatsapp uygulama yazışmalarının hukuka aykırı delil olup aleyhine kullanılamayacağı, dosyada tanık veya belge gibi somut bir delil bulunmadığı, dava konusu işlemin hukuka ve Anayasa'ya aykırı olduğu belirtilerek, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyize konu kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ: ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Edirne Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğünün çalışmaları neticesinde, 19/03/2018 tarihinde...isimli şahsın kullanımda olan ve takibe alınan aracın içinde kaçak eşyaların tespit edilmesi sonrasında, şahsın telefonuna el konulmuş ve mesaj içeriklerinden davacının anılan şahısla işbirliği içinde olduğundan hareketle adli ve idari soruşturma başlatılmıştır.

... tarih ve ... sayılı idari soruşturma raporunun "Değerlendirme ve Sonuç" kısmında özetle; davacının fiilleriyle kaçakçılık işlemlerini yapan faillerle amaç ve eylem birliği içerisinde ortak hareket ettiğinin açık ve sabit olduğu, bu amaç ve eylem birliğinin sonucunda muhafaza memuru olarak idarenin ve mevzuatın kendisine yüklediği sorumluluklarını yerine getirmediği gibi kaçakçılık eylemlerine aktif bir şekilde iştirak ettiği, suçun sübuta erebilmesi için gerekli ortamın oluşturulmasına katkı sağladığı kanaatine varıldığı belirtilerek, getirilen teklif doğrultusunda davacıya 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca Devlet memurluğundan çıkarma cezası verilmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır. Aynı Kanunun 131. maddesinde; "Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olması disiplin kovuşturulmasını geciktiremez. Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen hükmü kapsamında ceza mahkemesi kararlarının, disiplin cezalarına etkisinin değerlendirilmesi gerekmektedir. Disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlar, aynı zamanda ceza kanununda da suç sayılabilir. Bu durumda, disiplin cezası yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımı da uygulanabilir. Bu iki yaptırım türünün hukuki dayanağı, amaç ve sonuçları birbirlerinden farklıdır.

Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukuku açısından uygulanan ilke ve kurallar birbirinden farklı olduğundan, idarenin, kamu görevlisi hakkında disiplin cezası vermemesi, ceza mahkemelerince ceza verilmesine hukuki engel oluşturmayacağı gibi, aynı şekilde, ceza yargılaması sonucu hükmün açıklanmasının geri bırakılması veya beraat kararı verilmiş olmasının da, kuramsal olarak, disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmeyeceği açıktır.

Ancak; ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı ya da suçun o kişi tarafından işlenmediği gerekçesiyle verilen beraat kararının, disiplin cezası bakımından da sadece aynı suç nev'i bakımından bağlayıcı olacağı; bir başka ifadeyle, ceza yargılamasının (beraat kararının) konusunu teşkil eden fiil, disiplin hukuku yönünden de aynı suç kapsamında değerlendirilerek disiplin cezası verilemeyeceği kuşkusuzdur.

Öte yandan, ceza yargılaması neticesinde suçun unsurlarının oluşmadığı gerekçesiyle beraat eden memurun eylem, tutum ve davranışlarının bir başka disiplin suçu kapsamına girmesi halinde, disiplin hukuku yönünden başka bir disiplin cezası ile cezalandırılmasına, delil yetersizliğinden dolayı beraat eden memurun eyleminin de disiplin hukuku yönünden değerlendirilerek aynı veya farklı cezayla cezalandırılmasında hukuki bir engel bulunmamaktadır.

Bir memura isnat olunan disiplin cezasına konu fiillerin, Türk Ceza Kanun'u hükümlerine göre cezalandırılmasının gerekli olması durumunda, disiplin cezası hakkında karar verilmesi için mevcut deliller yeterli görülmeyerek Ceza Mahkemesi kararına ihtiyaç duyulduğu kanaati hasıl olmuş ise, disiplin cezasına konu fiilin hukuki denetiminden önce Ceza Mahkemesi kararının kesinleşmesinin beklenmesi gerekmektedir.

Uyuşmazlık konusu olayda; disiplin cezasına konu fiillerin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında da suç olması nedeniyle, davacı hakkında, "Eşyayı gümrük işlemlerine tabi tutmaksızın ülkeye sokmak'' suçundan, ... Ağır Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacının işlediği iddia edilen fiiller sebebiyle yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.