Danıştay 13. Daire E.2018/548 K.2023/5134

18/03/2012 tarih ve 28237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) Kararı'nın 8. maddesinin 5. fıkrasının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI

İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesinde akaryakıt istasyonu işlettiği, kendisinin işletmekte olduğu istasyonla aynı yön ve güzergahta faaliyet gösteren. Petrol İnşaat Gıda Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd.

Şti.'ye ait LPG istasyonuna verilen lisansın dayanağı olan 18/03/2012 tarih ve 28237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının 8. maddesinin 5. fıkrasının, aynı yöndeki LPG istasyonları arasındaki mesafenin şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı yönündeki 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 8. maddesinin 4. fıkrası ile Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 37. maddesine aykırılık teşkil ettiği, normlar hiyerarşisine aykırı olduğu,

Kanunla getirilen mesafe kuralına Kurul kararı ile istisna getirilmesinin mümkün olmadığı, nitekim mesafe kuralının getirilmesinin amacının çevrenin korunması, güvenliğin sağlanması ve haksız rekabetin engellenmesi olduğu, bu açıdan dava konusu Kurul kararının amaç unsuru yönünden de hukuka aykırı olduğu,

her ne kadar 20/12/2003 tarihinde yürürlüğe giren 5015 sayılı Kanun'da mesafe tahdidi açık olarak belirlenmiş ise de, uygulamada yaşanan sıkıntılar sebebiyle Kurul'un... tarih ve ...sayılı kararı ile 01/01/2005 tarihinden önce imar planına akaryakıt istasyonu olarak işlenmiş veya geçerli inşaat ruhsatı yahut yapı kullanım ruhsatı olan yerlerin mesafe şartından muaf tutulduğu, ancak söz konusu düzenlemeye ilişkin olarak Danıştay 13. Dairesi'nin 09/03/2009 tarih ve E:2008/10927 sayılı dosyasında yürütmenin durdurulması kararı verildiği, yine benzer bir istisna tanıyan … tarih ve … sayılı Kurul kararının da yürütmesinin durdurulduğu,

şu hâlde 01/01/2005 tarihinden sonra yapılacak lisans başvurularında asgari mesafe şartının sağlanmasının hukukî bir zorunluluk olduğu ve bunun istisnasının bulunmadığı, dava konusu Kurul kararının 8. maddesinin 5. fıkrasında, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralının, Kanuna, Yönetmeliğe ve Danıştay'ın emsal kararlarına aykırı şekilde,

asgari mesafe şartına istisna getirdiği ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

DAVALININ SAVUNMASI

Öncelikle, usule ilişkin olarak, davanın süresinde açılmadığı,

Esasa ilişkin olarak ise, 5307 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce yürürlükteki mevzuata uygun olarak faaliyette bulunanlardan, 13/03/2006 tarihine kadar durumunu anılan Kanun'a uygun hâle getirerek lisans almak üzere Kurum'a başvuranlar dışında, tüm lisans başvurularında asgari mesafe tespit tutanağı aranmasının zorunlu olduğu, dava konusu Kurul kararının 8. maddesinin 5. fıkrasında yalnızca önceden bayilik lisansı verilmiş LPG istasyonları için yapılacak lisans başvurularında asgari mesafe tespit tutanağı aranmayacağının kurala bağlandığı, Kanun'da ve Yönetmelik'te getirilmiş olan asgari mesafe şartının ortadan kaldırılmasının söz konusu olmadığı, kararın kazanılmış hak ve hukuki güvenlik ilkeleri gereği tesis edildiği, dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğu savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'Dİ DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlem hukuka uygun olduğundan, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ : Dava; 18/03/2012 tarih ve 28237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 8. maddesinin 5. fıkrasının iptali istemi ile açılmıştır.

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, lisansın, bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere (tüplü LPG bayileri hariç) piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belge olduğu;

(ö) bendinde, otogaz istasyonunun, dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, dağıtıcının tescilli markası ve amblemi altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla motorlu araçların otogaz LPG, madeni yağ, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların, tüplü LPG hariç, diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan akaryakıt istasyonu içinde veya müstakil olarak hizmet veren tesis olduğu;

(ü) bendinde, kilometre tahdidinin, şehir içi veya şehirler arası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafeyi ifade ettiği belirtilmiş.

3. maddesinin yedinci fıkrasında, lisansın, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verileceği, lisans belgesinde, faaliyetin niteliğinin yanı sıra faaliyetin gerektirdiği tesisin türü ve coğrafi konumu, teknoloji ve miktarlar ile ilgili bilgilerin de yer alacağı; aynı maddenin onuncu fıkrasında, lisanslar ile ilgili olarak; başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine ait usul ve esasların Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasında, tesisin, lisans konusu faaliyetin gerçekleştiği ana ve yardımcı üniteler ile idarî bölümler bütününden oluşan yapıyı veya denizyolu veya demiryolu araçlarını ifade ettiği.

5. maddesinin ikinci fıkrasında, piyasa faaliyetleri ve piyasa faaliyetlerinin yürütüldüğü her bir tesis için ayrı ayrı lisans alınmasının zorunlu olduğu, lisanslarda tesise özgü bilgi ve hükümlere yer verileceği.

7. maddesinin birinci fıkrasında, lisans almak isteyen kişilerin, lisans başvurusuna ilişkin Kurul kararıyla belirlenen bilgi ve belgeleri ibraz etmek suretiyle Kuruma başvuracağı, lisans başvurusuna ilişkin Kurul kararı uyarınca sunulması gereken belge ve bilgilerin, 31/07/2009 tarih ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tâbi tutulacağı, söz konusu maddeye uygun olarak belge ve bilgi talep edileceği.

37. maddesinde, şehir içi veya şehirler arası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı belirtilmiştir.

LPG otogaz bayilik lisansı kapsamında piyasa faaliyetinde bulunulabilmesi için tesis kurulmasının zorunlu olduğu, lisansın her bir tesise yönelik olarak ayrı ayrı düzenlendiği, kilometre tahdidinin akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu kurulu bulunan iki tesis arasındaki asgari mesafe tespitine ilişkin olduğu, söz konusu mesafenin ise aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda en az on, şehir içi yollarda en az bir kilometre olacağı açıktır.

Dava konusu Kurul kararının 8. maddesinin 5. fıkrasında, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralı yer almaktadır.

Söz konusu bu düzenlemenin, LPG otogaz bayilik lisansı başvurularında asgari mesafe şartı aranmayacağına yönelik bir düzenleme olmadığı, daha önce mevzuta uygun olarak lisans verilmiş olan bir tesise yönelik yeniden bir lisans başvurusunda bulunulduğunda, aynı tesis için tekrar asgari mesafe şartı aranmaması amacına yönelik olarak yapılmış bir düzenleme olduğu açıktır.

Bu nedenle, 18/03/2012 tarih ve 28237 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararının 8. maddesinin 5. fıkrasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü: Davalı idarenin usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDÎ OLAY VE HUKUKÎ SÜREÇ

Dava konusu 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Kurul Kararı'nın 8. maddesinin 5. fıkrasında, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralına yer verilmiştir.

İstanbul ili, Sultanbeyli ilçesinde LPG istasyonu işletmekte olan davacı tarafından, kendisinin işletmekte olduğu istasyonla aynı yön ve güzergahta faaliyet gösterdiğini beyan ettiği ... Petrol İnşaat Gıda Otomotiv Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'ye ait akaryakıt istasyonuna verilen lisansın dayanağı olan 08/03/2012 tarih ve 3727 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasasında Lisans Başvurusuna İlişkin Kurul Kararı'nın 8. maddesinin 5. fıkrasının Kanuna, Yönetmeliğe, Danıştay'ın emsal kararlarına, dolayısıyla hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde, lisansın, bu Kanuna göre gerçek ve tüzel kişilere (tüplü LPG bayileri hariç) piyasada faaliyet gösterebilmeleri için Kurul tarafından izin verildiğini gösterir belge olduğu;

(ö) bendinde, otogaz istasyonunun, dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, dağıtıcının tescilli markası ve amblemi altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla motorlu araçların otogaz LPG, madeni yağ, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların, tüplü LPG hariç, diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan akaryakıt istasyonu içinde veya müstakil olarak hizmet veren tesis olduğu;

(ü) bendinde, kilometre tahdidinin, şehir içi veya şehirler arası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve otogaz istasyonu arasındaki Kurul tarafından çıkarılacak yönetmelikte belirlenecek asgarî mesafeyi ifade ettiği belirtilmiş.

3. maddesinin yedinci fıkrasında, lisansın, üzerinde kayıtlı faaliyeti yapmak üzere hak sahibi kılınan gerçek veya tüzel kişi adına verileceği, lisans belgesinde, faaliyetin niteliğinin yanı sıra faaliyetin gerektirdiği tesisin türü ve coğrafi konumu, teknoloji ve miktarlar ile ilgili bilgilerin de yer alacağı; aynı maddenin onuncu fıkrasında, lisanslar ile ilgili olarak; başvuru, değerlendirme, lisans verme, lisans süresi, tadili, bedeli ile sona ermesi ve süre uzatma işlemlerine ait usul ve esasların Kurumca çıkarılacak yönetmeliklerle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 4. maddesinin birinci fıkrasında, tesisin, lisans konusu faaliyetin gerçekleştiği ana ve yardımcı üniteler ile idarî bölümler bütününden oluşan yapıyı veya denizyolu veya demiryolu araçlarını ifade ettiği.

5. maddesinin ikinci fıkrasında, piyasa faaliyetleri ve piyasa faaliyetlerinin yürütüldüğü her bir tesis için ayrı ayrı lisans alınmasının zorunlu olduğu, lisanslarda tesise özgü bilgi ve hükümlere yer verileceği.

7. maddesinin birinci fıkrasında, lisans almak isteyen kişilerin, lisans başvurusuna ilişkin Kurul kararıyla belirlenen bilgi ve belgeleri ibraz etmek suretiyle Kuruma başvuracağı, lisans başvurusuna ilişkin Kurul kararı uyarınca sunulması gereken belge ve bilgilerin, 31/07/2009 tarih ve 27305 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesi çerçevesinde değerlendirmeye tâbi tutulacağı, söz konusu maddeye uygun olarak belge ve bilgi talep edileceği.

37. maddesinde, şehir içi veya şehirler arası trafiğe açık yollarda aynı istikamette iki akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu arasındaki mesafenin, aynı yönde olmak üzere; şehirler arası yollarda on, şehir içi yollarda bir kilometreden az olamayacağı belirtilmiştir.

Dava konusu Kurul kararının 8. maddesinin 5. fıkrasında, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralı yer almaktadır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, LPG otogaz bayilik lisansı kapsamında piyasa faaliyetinde bulunulabilmesi için tesis kurulmasının zorunlu olduğu, zira lisansın her bir tesise yönelik olarak ayrı ayrı düzenlendiği, kilometre tahdidinin akaryakıt ve/veya otogaz istasyonu kurulu bulunan iki tesis arasındaki asgari mesafe tespitine ilişkin olduğu, söz konusu mesafenin ise aynı yönde olmak üzere şehirler arası yollarda en az on, şehir içi yollarda en az bir kilometre olacağı anlaşılmaktadır.

Dava konusu Kurul kararının 8. maddesinin 5. fıkrasında, "Önceden LPG otogaz bayilik lisansı verilmiş LPG otogaz istasyonları için yapılacak lisans başvurularında, daha önce ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç, Asgari Mesafe Tespit Tutanağı aranmaz." kuralı yer almaktadır.

23/02/2012 tarihli İnceleme ve Değerlendirme Raporu'nun 24. maddesinde, dava konusu düzenlemenin gerekçesi "Kurum tarafından önceden lisanslandırılmış LPG istasyonlarının devri halinde, yeni lisans başvurusunu yapan kişiden yeniden asgari mesafe tespit tutanağı istenmesine gerek bulunmadığı ve bu hususun Kurul kararıyla düzenlenmesinin uygun olacağı" şeklinde açıklanmış olup, düzenlemenin, LPG otogaz bayilik lisansı başvurularında asgari mesafe şartı aranmayacağına yönelik bir düzenleme olmadığı,

daha öncesinde mevzuata uygun olarak lisans verilmiş olan bir tesise yönelik yeniden bir lisans başvurusunda bulunulduğunda aynı tesis için tekrar asgari mesafe şartı aranmaması amacına matuf bir düzenleme olduğu anlaşıldığından, anılan Kanun'un ve Yönetmeliğin kilometre tahdidine ilişkin hükümlerine aykırılıktan söz edilemez.

Öte yandan, ...tarih ve... sayılı Kurul kararının 8. maddesinin birinci fıkrasında, LPG otogaz bayilik lisansı başvurularında asgari mesafe tespit tutanağının istenilen belgeler arasında yer alması ve ilk kez yapılacak lisans başvurularında asgari mesafeye ilişkin herhangi bir istisnaî kurala yer verilmemesi karşısında, ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç olmak üzere, aynı tesis için ikinci kez asgari mesafe şartı aranmayacağının düzenlenmiş olmasının kanuna aykırılık teşkil etmediği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, daha önce LPG otogaz bayilik lisansı verilen, üzerinde piyasa faaliyetinin yürütüldüğü tesise yönelik olarak (ilgili mevzuata aykırı olarak lisans başvurusu yaptığı anlaşılarak lisansı sona erdirilen yerler hariç) yeniden asgari mesafe şartı aranmaması mahiyetinde olan dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.