Danıştay 13. Daire E.2018/777 K.2023/4810

Dava konusu istem: Lisans almaksızın LPG ticareti yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanunu'nda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 732.640,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; davacı şirket adına düzenlenen 13/06/2016 tarihli LPG dağıtıcı lisansının … tarih ve … sayılı Kurul kararıyla iptal edildiği, 13/02/2013 tarihinde ... plakalı LPG tankerinde Şanlıurfa İl Emniyet Müdürlüğü'nce yapılan denetim sonucunda, tankerin sürücülüğünü S.O.'nun yaptığı, tankerin herhangi bir lisansa kayıtlı bulunmadığı, tanker ile LPG taşımacılığı yapıldığı, LPG'ye ait fatura bulunmadığı, ancak Seri Sıra ... numaralı taşıma irsaliyesinin bulunduğu, bu ürünün davacı şirket tarafından ...

Petrol-... adına 11 Nisan Suruç-Şanlıurfa adresine iletilmek üzere gönderildiği ve tankerde 15.340 kg ürün olduğu tespit edilerek tutanak tutulduğu, yapılan soruşturma sonucunda, davacı şirket hakkında lisanssız faaliyette bulunduğu gerekçesiyle idari para cezası uygulanması üzerine bakılan davanın açıldığı;

... plakalı tankerde bulunan LPG'nin taşındığı ... Petrolün daha önce davacı şirketin bayisi olduğu, tankerde bulunan taşıma irsaliyelerinin ise davacı şirket adına ... Petrole iletilmek üzere düzenlendiği, davacı tarafından irsaliyenin kendilerine ait olmadığını ortaya koyan hukuken geçerli somut herhangi bir bilgi veya belge de sunulamadığı dikkate alındığında, 10/01/2013 tarihinde lisansı iptal edilen davacı şirketin bu tarihten sonra yaptığı her türlü LPG ticaretinin lisanssız olarak faaliyette bulunmak fiili kapsamında değerlendirileceği, dolayısıyla lisanssız olarak faaliyette bulunduğu tespit edilen davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, hukuka aykırı olarak LPG ticareti yapılmadığı, eski şirket yetkilisi ...'nin 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan dolayı sanık olarak yargılandığı, Kırıkkale ilinde herhangi bir gaz dolum tesislerinin de bulunmadığı, dolayısıyla tanker dolumunun nasıl, kim tarafından ve ne amaçla yapıldığının bilinmediği, LPG dağıtıcı lisansının 2013 tarihli Kurul kararı ile iptal edildiği, Mahkeme kararında belirtildiği gibi 2016 yılında verilen bir lisansı bulunmadığı, lisansın 2006 tarihli olduğu, irsaliye koçanının kaybolduğu fark edilir edilmez kayıp ilanı verildiği,

Asliye Ceza Mahkemesince irsaliye ile ilgili olarak yaptırılan inceleme sonucunda yazı ve imzaların ...'nin el ürünü olmadığının kesinlik kazandığı, Mahkemece deliler etkin ve yeterli bir şekilde toplanmadan, eksik araştırma sonucu karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının Dairemiz kararında belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

… tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararı ile, 15/02/2013 tarihinde yapılan denetimlerde davacı şirketin lisans almaksızın LPG ticareti yaptığının tespit edildiği ve bu durumun 5307 sayılı Kanun'un 3. maddesinin birinci fıkrası ile 4. maddesinin son fıkrasına ve Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 5. maddesinin dördüncü fıkrası ile 6. maddesinin son fıkrasına aykırılık teşkil ettiğinden bahisle Kanun'un 16. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendi uyarınca 732.640,00-TL idari para cezası uygulanmasına karar verilmiş ve 18/09/2015 tarih ve 47365 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Denetim Dairesi Başkanlığı işlemiyle davacıya bildirilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından, söz konusu Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5307 sayılı Sıvılaştırılmış Petrol Gazları (LPG) Piyasası Kanunu ve Elektrik Piyasası Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un "Lisansların tabi olacağı usûl ve esaslar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "LPG’nin dağıtımı, taşınması ve otogaz bayilik faaliyetlerinin yapılması (tüplü LPG bayiliği hariç), depolanması, LPG tüpünün imalâtı, dolumu, muayenesi, tamiri ve bakımı ile bu amaçla tesis kurulması ve işletilmesi için lisans alınması zorunludur."; "Lisans sahiplerinin hak ve yükümlülükleri

" başlıklı 4. maddesinin son fıkrasında, "Yurt dışından LPG temin edeceklerin rafinerici veya dağıtıcı lisansına sahip olması gereklidir. 04/12/2003 tarih ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamındaki işleme lisansı sahipleri de piyasa faaliyetine konu etmemek ve münhasıran petrokimya üretiminde kullanmak kaydıyla LPG ithâl edebilir. Dağıtıcılar LPG’yi rafinerilerden veya ithâlat yoluyla yurt dışından temin ederler. LPG ithâlatı, Kurum'un belirleyeceği teknik düzenlemelere uygunluğu ihtisas gümrüklerindeki laboratuvarlarda belirlendikten sonra ihtisas gümrüklerinden yapılır. Lisans sahibi olmayanlar LPG ticareti yapamaz.

" kuralı yer almaktadır.

Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan hâliyle "İdari para cezaları" başlıklı 16. maddesinde, "... Bu Kanun'a göre: a) Aşağıdaki hâller ağır kusur sayılarak sorumluları hakkında beş yüz milyar Türk lirası idari para cezası verilir. 1) Lisans almaksızın lisansa tâbi faaliyetlerin yapılması. 2) 4. maddenin son fıkrasının ihlâli. ... " kuralı yer almış;

28/02/2019 tarih ve 30700 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7164 sayılı Maden Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 35. maddesi ile yapılan değişiklik sonrasında 5303 sayılı Kanun'un "İdari Para Cezaları" başlıklı 16. maddesi, "...

Bu Kanun'a veya ilgili mevzuata aykırı faaliyet gösterilmesi hâlinde sorumluları hakkında Kurulca aşağıdaki idari para cezaları uygulanır: a) Aşağıdaki hallerde otogaz bayilik faaliyetinde bulunanlar hariç olmak üzere sorumlulara, beşyüzbin Türk Lirasından az olmamak ve onmilyon Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu LPG piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde ondördü oranında idari para cezası uygulanır: 1) Lisansa tabi faaliyetlerin lisans alınmaksızın yapılması.

2) 4. maddenin son fıkrasının ihlâli. ..." hâlini almıştır.

7164 sayılı Kanun'un 37. maddesi ile 5307 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 8. maddenin ikinci fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla Kurul kararına bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış olan idarî para cezaları, işlenen fiil için bu Kanunla birlikte daha düşük bir idarî para cezası uygulanmasının öngörülmesi hâlinde, ilgili vergi dairesince 16. maddenin ilgili bentlerinde belirlenmiş olan asgarî maktu hadden tahsil edilir. Kısmen veya tamamen tahsil edilen idarî para cezaları iade edilmez." kuralına yer verilmiştir.

5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 2. maddesinde, "Kabahat" deyiminin, Kanun'un karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlık anlamına geldiği. 3. maddesinde, bu Kanun'un, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması hâlinde, diğer genel hükümlerinin, idarî para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında uygulanacağı.

"Zaman Bakımından Uygulama" başlıklı 5. maddesinde, 26/09/2004 günlü, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun zaman bakımından uygulamaya ilişkin hükümlerinin kabahatler bakımından da uygulanacağı, kabahatler karşılığında öngörülen idarî yaptırımlara ilişkin kararların yerine getirilmesi bakımından ise derhâl uygulama kuralının geçerli olduğu; bu maddenin atıf yaptığı 5237 sayılı Kanun'un 7. maddesinin ikinci fıkrasında da, suçun işlendiği zaman yürürlükte bulunan kanun ile sonradan yürürlüğe giren kanunların hükümleri farklı ise, failin lehine olan kanunun uygulanacağı ve infaz olunacağı kurala bağlanmıştır.

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Kanun koyucu tarafından, Kurul tarafından karara bağlanmış, ancak tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarının, işlenen fiil için 5307 sayılı Kanun'un 7164 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 16. maddesinde daha düşük bir idarî para cezası uygulanması öngörülmüş ise asgarî maktu hadden tahsil edilmesi vergi dairesine bir görev olarak verilmiştir.

İlgili vergi dairesinin kanunen üstlendiği bu görevi yerine getirmesi açısından önemli olan husus, idarî para cezasının keşinleşmesi değil, tahsilatının tamamlanmamış olmasıdır. Dolayısıyla söz konusu düzenleme, tamamen tahsilat aşamasına özgü bir kural niteliğindedir. İdarî para cezasının iptali istemiyle dava açılsın veya açılmasın, bu kuralın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezalarına uygulanması vergi dairesi açısından bir zorunluluktur.

İlgili vergi dairesi, dava açılıp açılmadığına bakılmaksızın tahsilatı tamamlanmamış idarî para cezasının miktarında lehe bir değişiklik varsa bunu tespit etmekle ve uygulamakla yükümlü bulunduğundan, tahsilat aşamasına özgü olan anılan kuralın, idarî para cezasının iptali istemiyle açılan davalarda dikkate alınmasına gerek bulunmamaktadır.

Bu itibarla, idarî para cezasına konu olan fiilin sübuta ermiş olması ve idarî para cezasının miktarında lehe olan değişikliğin tahsilat aşamasında vergi dairesince dikkate alınacak olması sebebiyle, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabetsizlik görülmemiştir.