Danıştay 13. Daire E.2019/2000 K.2024/1661

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, ... ili, ... ilçesi, ... Organize Sanayi Bölgesi (OSB) sınırları içerisinde kurulması planlanan "... Santrali" projesi için verilen ... tarih ve... numaralı üretim lisansına yönelik tadil talebinin reddine ilişkin Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun (Kurul) ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu uyuşmazlıkta, ... tarih ve... sayılı Kurul kararı ile davacı şirkete verilen... tarih ve ... numaralı üretim lisansının sona erdirildiği, bu tarihten sonra davacı tarafından 01/09/2016 tarihinde lisans tadili talebiyle idareye başvurulduğu, başvuru tarihi itibarıyla geçerli bir lisansın olmadığı ve lisansın sonlandırılmasına ilişkin işleme karşı açılan davanın Mahkemelerinin ......tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği dikkate alındığında, geçerli olmayan bir lisansın tadilinin hukuken mümkün olmayacağı kanaatine varıldığından,

dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 01/09/2016 tarihinde lisans tadili için başvuru yapıldığında lisans iptalinden haberdar olunmadığı, eksik ve hatalı değerlendirme yapıldığı, işlemin hukuka aykırı olduğu, doğal gaz tedariki haricinde tüm yatırımların gerçekleştirildiği, 01/08/2016 tarihli dilekçede teminat iadesi yanında tadil talebinin de bulunduğu,

lisans iptaline ilişkin... tarih ve ... sayılı Kurul kararının açıkça hukuka aykırı olduğu ve geri alınması gerektiği, 4 yıllık uğraşa rağmen doğal gaz tedariki sağlanamamasının lisans tadili bakımından haklı neden kabul edilmesi gerektiği, doğal gaz araştırmalarının olumlu sonuçlanması ihtimaline binaen lisans tadili ile kapasite azaltılarak piyasada kalınmaya çalışıldığı, değişen enerji politikaları nedeniyle projenin lisans başvurusuna uygun gerçekleştirilemediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirkete ... ili, ... ilçesi, ... sınırları içerisinde kurmayı planladığı "... ... Kojenersayon Santrali" projesi için ...... tarih ve ... numaralı üretim lisansı verilmiş, bu kapsamında ... tarihinden itibaren 52 ay süre verilerek üretim tesisinin 04/08/2016 tarihine tamamlanması hususu lisansa derç edilmiştir.

Davacı şirket tarafından 01/08/2016 tarihli dilekçeyle, ... OSB Yönetim Kurulu Başkanlığı'nın ...tarih ve ... sayılı yazısıyla söz konusu santral için ihtiyaç duyulan 9.203,25 Nm3/h'lik kapasite tahsisinin Bölgenin mevcut tahsisat miktarı ile sağlanamayacağı bildirildiğinden, elinde olmayan nedenlerle fiilen gerçekleştirilmesi olanağı kalmayan dava konusu üretim tesisine ilişkin ... tarih ve ... sayılı üretim lisansının yatırım ikmal süresinin koşullarda değişiklik yaşanabileceği düşünülecek ise en az 24 ay uzatılması, aksi halde lisansın sonlandırılıp teminatın iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

İdarece yapılan inceleme neticesinde, davacının ileri sürdüğü projenin tamamlanmama gerekçelerinin mücbir sebep kapsamında değerlendirilemeyeceği tespitlerinden hareketle ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, "1) ...

Kojenerasyon Santrali projesinin inşaat dönemi için 24 (yirmidört) ay ek tesis tamamlanma süresi verilmesi kapsamındaki lisans tadil talebinin reddedilmesine, 2)...Kojenerasyon Santrali projesinin yatırımının yapılmasından vazgeçilerek, ... tarih ve ... numaralı lisansın sona erdirilmesine dair gerekçenin 'lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebep' kapsamında değerlendirilmemesine ve ... numaralı lisansın, şirketin talebi doğrultusunda karar tarihi itibariyle sona erdirilmesine,

3) ... tarihli ve ... numaralı lisans kapsamında Kuruma sunulmuş olan 1.800.000 (birmilyonsekizyüzbin)-TL tutarındaki teminat mektubunun Yönetmeliğin 45. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince irat kaydedilmesine” karar verilmiştir.

Daha sonra davacı şirket tarafından 01/09/2016 tarihli dilekçe ile, 01/08/2016 tarihli dilekçede sehven yer verilmemiş olmakla birlikte, anılan dilekçede yer alan süre uzatım talebi uygun bulunduğu takdirde, termik santral gücünün 40,00 (kırk) MW''den 1,00 (bir) MW olarak revize edilmesi şeklinde devam edilmek üzere 24 ay ek süre verilmesi şeklinde değiştirilmesi, süre uzatım talebinin bu şekli ile kabul edilerek lisansa derç olunması talep edilmiş, dava konusu Kurul kararı ile 04/04/2012 tarih ve ... numaralı lisansın, 01/08/2016 tarihli başvuru doğrultusunda... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile sona erdirilmiş olduğundan bahisle davacının talebinin reddine karar verilmiş, bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans esasları" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Lisans, bu Kanun hükümleri uyarınca üzerinde kayıtlı piyasa faaliyetlerinin yapılabilmesi için tüzel kişilere verilen izin belgesidir. 11 inci maddenin onuncu fıkrasında belirtilen piyasalara ilişkin hükümler saklı kalmak üzere, lisanslara ilişkin olarak aşağıdaki hususlar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir:

a) Başvuru ve değerlendirme usul ve esasları ile lisansların verilmesi, tadili, sona erdirilmesi, iptali, süreleri, süre uzatımı, yenilenmesi ve lisans kapsamındaki hak ve yükümlülüklerin belirli bir süre askıya alınmasına ilişkin usul ve esaslar (...)

(6) Lisans, süresinin bitiminde kendiliğinden, lisans sahibi tüzel kişinin iflasının kesinleşmesi, lisans sahibinin talebi veya lisans verilmesine esas şartların kaybedilmesi hâllerinde ise Kurul kararıyla sona erer.

(7) Üretim lisansı başvurusunda bulunan tüzel kişiden, önlisans yükümlülüklerinin yerine getirilmesini müteakiben üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması hâlinde irat kaydedilmek üzere, kurulmak istenen üretim tesisinin niteliğine ve büyüklüğüne göre yatırım tutarının yüzde onunu geçmemek üzere teminat mektubu alınır. Mücbir sebep hâlleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebepler dışında üretim tesisinin lisansında belirlenen inşaat süresi içerisinde kurulmaması veya kalan süre içerisinde kurulamayacağının tespit edilmesi hâllerinde lisans iptal edilir ve teminat mektubu irat kaydedilir. Teminatın alınması, niteliği ve süre uzatımı verilmesine ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." kurallarına yer verilmiştir

02/11/2013 tarih ve 28809 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin "Lisans tadil başvurularının incelenmesi, değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 24. maddesinin üçüncü fıkrasının dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan hâlinde, "(3) Üretim tesisinin kurulması sürecinde; a)Mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebeplerin ortaya çıkması, b) Söz konusu durumların üretim tesisinin kurulmasını doğrudan etkilemesi veya etkileyebilecek nitelikte olması,

c) Lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte Kuruma başvurulması, halinde, tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisans tadil edilebilir.".

Lisansların sona ermesi" başlıklı 26. maddesinde, "1) Lisans; a) Süresinin bitiminde kendiliğinden, b) Lisans sahibi tüzel kişinin iflasının kesinleşmesi, lisans sahibinin talebi veya lisans verilmesine esas şartların kaybedilmesi hâllerinde ise Kurul kararıyla sona erer." kuralları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, üretim lisansının süresinin bitiminde kendiliğinden, lisans sahibinin iflasının kesinleşmesi, talebi veya lisans verilmesine esas şartların kaybedilmesi hâllerinde ise Kurul kararıyla sona ereceği, süreç içerisinde üretim tesisinin kurulmasını etkileyen veya etkileyebilecek olan mücbir sebep halleri ile lisans sahibinden kaynaklanmayan haklı sebeplerin ortaya çıkması ve lisansta belirlenen tesis tamamlanma süresi içerisinde gerekçeleri ve belgeleriyle birlikte başvurulması durumunda tesis tamamlama süresinin uzatılması suretiyle lisansın tadil edilebileceği anlaşılmaktadır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ...

OSB Müdürlüğü'nün 22/06/2016 tarihli yazısında üretim tesisinin ihtiyacı olan doğal gaz talebinin karşılanmasının mümkün olmadığının belirtilmesi üzerine, 01/08/2016 tarihinde koşullara değişme ihtimali düşünülürse lisansın tadili aksi halde lisansın sonlandırılması talebinde bulunulduğu, davalı idarece 18/08/2016 tarihli Kurul kararı ile karar tarihi itibarıyla anılan lisansın sonlandırıldığı, 01/09/2016 tarihinde daha önceki sonlandırma ve tadil talebinde sehven yer verilmediği belirtilerek, süre uzatım talebinin uygun görülmesi durumunda tesisin santral gücünün revize edilmesinin talep edildiği,

ancak 18/08/2016 tarihli Kurul kararında süre uzatımına ilişkin tadil talebi kabul edilmeyerek davacının lisansı karar tarihi itibarıyla sonlandırıldığı için lisans süresi içerisinde yapılmayan bu tadil talebinin kabul edilmeyerek reddedildiği anlaşılmaktadır.

Öte yandan, Mahkeme kararında ...tarih ve... numaralı üretim lisansının sonlandırılmasına ilişkin işleme karşı açılan davanın Mahkemelerinin 27/06/2018 tarih ve E:2017/1308, K:2018/1636 sayılı kararı ile reddedildiği belirtilmiş ise de, söz konusu davanın "... ... Kojenersayon Santrali" projesi için verilen üretim lisansı kapsamında sunulmuş olan 1.800.000,00-TL tutarındaki teminat mektubunun irat kaydedilmesi kısmına ve teminatın iadesi talebinin reddi işlemlerine ilişkin olduğu, davacı tarafından ... tarih ve... sayılı Kurul kararında yer alan projenin inşaat dönemi için 24 ay tesis tamamlama süresi verilmesi kapsamındaki tadil talebinin reddi ve anılan üretim lisansının karar tarihi itibarıyla sonlandırılması işleminin uyuşmazlık konusu edilmediği görülmektedir.

Bu durumda, davacının süre uzatım talebi uygun görülmeyerek lisansının 18/08/2016 tarihi itibarıyla sona erdiği ve bu işlemin uyuşmazlık konusu edilmediği dikkate alındığında, lisans süresi içerisinde yapılmayan dava konusu tadil talebinin 18/08/2016 tarihli Kurul kararıyla lisansı sona erdirildiğinden bahisle kabul edilmeyerek reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.