Danıştay 13. Daire E.2019/2177 K.2023/1218

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "..." logosuyla yayın yapan televizyon kanalında 18-25/05/2017 tarihlerinde yayınlanan "..." adlı dizi filmde 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendinde yer alan, "Toplumsal cinsiyet eşitliğine ters düşen, kadınlara yönelik baskıları teşvik eden ve kadını istismar eden programlar içeremez." yayın ilkesinin ihlâl edildiğinden bahisle aynı Kanun'un 32. maddesinin 1. fıkrası uyarınca 583.697,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Radyo ve Televizyon Üst Kurulu'nun (Üst Kurul) … tarih ve ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda.

Kapadokya'da başlayıp İstanbul'da devam eden, babası tarafından mülk karşılığı Kapadokya'nın zenginlerinden birine satılan ve dedesi yaşında adamla zorla evlendirilen, bu süreçte kendisiyle yaşıt birine aşık olması konu edilen dizide, 18-25/05/2017 tarihlerinde yayınlanan bölümlerinde "...yanaşmasının kızının elinde oyuncak oldu mu dedirteceksin kendine..." "başka bir herifin...

Koynuna karı diye almaz, alamaz..." "Başkasının kullanıp attığı bu kadın hala hayatta..." "Başkasının koynundan çıkan bu kirli kadın bizim ailemize yakışmaz..." "Bugün ya bu kızı gebertirsin ya da ben seni öldürürüm..." şeklinde ifadelerin kullanıldığı, bunun üzerine bahse konu yayına ilişkin olarak dava konusu idari para cezasının uygulanmasına karar verildiği;

Dosyada mevcut belge, bilgi ve CD'nin birlikte değerlendirilmesinden, dizinin temasına bakıldığında, baskın olarak beslendiği töre ve kadın arasındaki ilişkinin travmatik bir biçimde sunumuna örnek teşkil ettiği, doğu bölgesi ve toplumsal doku içerisinde kadının olumsuz önyargı, genelleme ve klişelerle istismar edilecek şekilde yayın yapıldığı, diğer taraftan, söz konusu yayın her ne kadar bir dizi film ve kurgu niteliğinde ise de, görsel yayın kuruluşlarında ekrana gelen dizilerin toplumun büyük bir kesimi üzerindeki tesirinin çok yüksek olduğu, kurgudan öte gerçek gibi algılandığı,

hem kadınlara hem de erkeklere karşı olumsuz tavır ve davranışların oluşmasına sebebiyet verebileceğinin bilinen bir gerçeklik olduğu; bu durumda, söz konusu dizide işlenen temanın ve yer alan ilişkilerin cinsiyet ayrımcılığı içerdiği ve kadını istismar edecek nitelikte olduğu, dolayısıyla 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendinde belirtilen yayın ilkesine uygun olmadığı anlaşıldığından, idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Mahkeme kararının gerekçesiz olması nedeniyle adil yargılanma hakkının ihlâl edildiği, 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendinde “program” kelimesinin kullanılmasının amacının yayın ilkesinin bütününü ifade etmek olduğu, ancak programın bir kesitinin değerlendirme konusu yapılarak bütün olarak değerlendirilmediği, yayında geçen diyalogların ve senaryonun kurgusal nitelikte olduğu, davalı idare tarafından diğer yayın hizmeti sağlayıcılarının yayınladığı dizilerde yer alan ve toplumun geneli tarafından ciddi şekilde olumsuz olarak kabul edilen davranışların meşru kabul edildiği,

kamu spotlarında da psikolojik ve hatta fiziksel şiddete maruz kalmış kadınların görüntülerinin kullanıldığı, eşitlik ilkesi uyarınca ilgili kuruma da yaptırım uygulanmasının gerektiği, dolayısıyla dava konusu işlemin maksat unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, yayın ilkesinin ihlâl edilip edilmediğinin tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılarak karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, programda geçen ifadelerin 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (s) bendine aykırı olduğu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünün hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektirmediği, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.