Danıştay 13. Daire E.2020/1220 K.2023/6325

Dava konusu istem: Davacı kooperatifin bulunduğu … Sitesi'nin sokak lambalarının elektriğinin kesilmesine ilişkin davalının işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: …İdare Mahkemesi'nce Dairemizin 28/11/2018 tarih ve E:2015/440, K:2018/3362 sayılı usule ilişkin bozma kararına uyularak esastan verilen kararda.

Aydın ili, Kuşadası ilçesi, …Mahallesinde bulunan davacı kooperatife ait yapıların bulunduğu sokakların girişinde kapı olması ve bekçi kulübesi ile giriş çıkışının gözlenmesi ve denetim altında tutulması dikkate alındığında kamunun genel kullanımına açık olmadığı gerekçesiyle tesis edilen sokak lambalarının kesilmesine ilişkin işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

meydan, bulvar, cadde ve sokak gibi yerlerin fiili olarak kamunun genel kullanımına açık olması şartıyla bu alanlara ilişkin ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden dağıtım şirketinin sorumlu olacağı ve aydınlatma giderlerinin Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanacağı, belirli bir kişinin ya da kişilerin özel kullanımına yönelik alanların sorumluluğunun ise o kişi ya da kişilere ait olacağı, olayda;

davalı idare tarafından, davacı Kooperatif içerisinde bulunan aydınlatma tesislerinin Yönetmelikte tarif edilen alanlara hizmet vermediğine yönelik 14/09/2011 tarihli tutanakların tutulduğu ve bu kapsamda dava konusu işlemin tesis edildiği görülmekte ise de ara kararına cevaben dosyaya sunulan Kuşadası Belediye Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı yazısında, davacı kooperatifin içerisinde yer alan, …ve …nolu sokakların, belediyeye terki yapılmış kamuya ait yollar olduğunun belirtildiği, yine söz konusu yazı ekinde dosyaya ibraz edilen uygulama imar planı paftasında sitede bulunan yolların düzenlendiğinin görüldüğü,

bu durumda uyuşmazlık konusu aydınlatma tesislerinin üzerinde bulundukları taşınmazların bulunduğu alanın, kamunun genel kullanımına açık sokak ve yol olması dikkate alındığında; yol alanında kalan taşınmazların aydınlatma giderlerinden davacı site yönetiminin sorumlu tutulması yolunda tesis edilen dava konusu işlemin mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu edilen işlemin gerekçesinin dava dışı diğer kurumların davacının site aydınlatmasının Aydınlatma Yönetmeliği kapsamında olmadığına ilişkin tutanakları olduğu, davanın öncelikle husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiği, yerinde yapılan inceleme sonucunda site içerisinde bulunan aydınlatma tesisinin Yönetmeliğe aykırılığının tespit edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Aydın ili, Kuşadası ilçesi, …Mahallesinde bulunan davacı kooperatife ait yapıların bulunduğu sokakların girişinde kapı bulunması ve güvenlik kulübesinin yer alması dikkate alınarak kamunun genel kullanımına açık olmadığı gerekçesiyle sokak lambalarının elektriğinin kesilmesine yönelik işlem tesis edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4628 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Geçici 17. maddesinde, "Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesinde ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde otoyollar hariç, kamunun genel kullanımına yönelik cadde ve sokak aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur.

Bu tür aydınlatmaya ve trafik sinyalizasyonlarına ait tüketim giderleri, 1/1/2009 ila 31/12/2015 tarihleri arasındaki dönem için Hazine Müsteşarlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Kamuya ait park, bahçe, tarihî ve ören yerleri gibi halka açık yerler ile reklam ve benzeri amaçlı panoların genel aydınlatmalarına ilişkin tüketim giderleri, ilgisine göre ilgili belediye veya il özel idaresince karşılanır.

Belediyeler tarafından ödenmeyen bu kapsamdaki genel aydınlatma tüketim giderleri, ilgili belediyenin Elektrik ve Hava Gazı Tüketim Vergisi ile genel bütçe vergi gelirlerinden belediyelere aktarılan paylardan kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilir." kuralı yer almıştır.

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan, 10/07/2009 tarih ve 27284 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanan Mülga Aydınlatma Yönetmeliği'nin "Aydınlatma Yükümlülüğü" başlıklı 4. maddesinde, "Dağıtım şirketi, dağıtım bölgesindeki yerleşim yerlerinde bulunan otoyollar hariç, kamunun genel kullanımına yönelik meydan, bulvar, cadde ve sokak aydınlatmasından ve bunlara ait gerekli aydınlatma sistemleri ve ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden sorumludur. Bu sorumluluk, imar planlarında cadde veya sokak olarak belirlenen meskûn yerlerin tamamını kapsar." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun, işlemin tesis edildiği tarihteki maddî vakıalar (fiili durum) ve bu tarihte yürürlükte bulunan mevzuat (hukukî durum) göz önünde bulundurularak denetlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda aktarılan mevzuatın irdelenmesinden; meydan, bulvar, cadde ve sokak gibi yerlerin fiili olarak kamunun genel kullanımına açık olması şartıyla bu alanlara ilişkin ölçüm sistemlerinin tesis edilmesi ve işletilmesinden dağıtım şirketinin sorumlu olacağı ve aydınlatma giderlerinin Hazine Müsteşarlığı bütçesinden karşılanacağı, belirli bir kişinin ya da kişilerin özel kullanımına yönelik alanların sorumluluğunun ise o kişi ya da kişilere ait olacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Ayrıca, imar planlarında bulvar, cadde ve sokak gibi kamunun genel kullanımına tahsis edilmiş alanlarda fiili bir işgal durumu söz konusu olup alanlar kamunun ortak kullanımına kapatıldığında, bu durumun ilgili idare tarafından mevzuat çerçevesinde ortadan kaldırılacağı ancak; işgal durumu ortadan kaldırılana kadar geçen süreçte, elektrik giderlerine fiili işgali yapanın katlanması gerektiği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, İdare Mahkemesi'nin 09/05/2019 tarihli ara kararı ile davalıdan uyuşmazlığa konu işlemin dayanağı sebebin sorulmasına karar verildiği, davalı tarafından 30/05/2019 tarihinde kayıtlara alınan dilekçe ile dava konusu işlemin davacı kooperatife ait yapıların yer aldığı sokakların girişinde kapı ve kapıda güvenlik kulübesinin bulunması sebebiyle tesis edildiğinin belirtildiği anlaşılmaktadır.

Mahkemece, Kuşadası Belediye Başkanlığı'nın …tarih ve …sayılı yazısı ile davacı kooperatifin içerisinde yer aldığı …ve …nolu sokakların, belediyeye terki yapılmış kamuya ait yollar olduğunun belirtildiğinden bahisle hüküm kurulmuş ise de sitede bulunan yolların fiili olarak kamunun genel kullanımına açık olup olmadığı tespit edilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu karar verildiği görülmektedir.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

(X) KARŞI OY

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 1. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, temyiz istemi yerinde görülmeyerek anılan Mahkeme kararının onanması gerektiği oyuyla, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.