Danıştay 13. Daire E.2021/4024 K.2023/3330

Dava konusu istem: Adıyaman Belediyeler Birliği'nce 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle 03/03/2020 tarihinde gerçekleştirilen "Katı Atık Düzenli Depolama Alanının İşletilmesi ve Katı Atık Depolama Alanları İçerisine Depolanan Atıklardan Enerji Elde Edilmesi İşi" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce, davanın ehliyet yönünden reddine ilişkin Mahkemece verilen kararın Dairemizin 10/02/2021 tarih ve E:2020/3830, K:2021/435 sayılı kararıyla bozulması üzerine esasa yönelik verilen kararda.

Adıyaman Belediyeler Birliği tarafından Adıyaman ili, Kayaönü köyü mevkiinde 53 hektar alanda evsel katı atık, evsel nitelikli endüstriyel katı atık ve tıbbi atıkları düzenli depolama suretiyle bertaraf edilmesi amacıyla, katı atık alanı ve atık bertaraf tesisi kurulması için "Adıyaman Belediyeler Birliği Entegre Katı Atık Yönetimi" Projesinin hazırlandığı ve bu projeye Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından "ÇED Olumlu" kararının verildiği, tesisin 1. Etap yapım işi ihalesinin 21/03/2011 tarihinde yapıldığı ve 04/04/2011 tarihinde inşaat işlemlerine başlandığı,

katı atık tesisine yakın köylerde yaşayan bir kısım köylüler tarafından Adıyaman ili, Kayaönü köyü mevkiinde, Adıyaman Belediyeler Birliği tarafından gerçekleştirilmesi planlanan "Adıyaman Belediyeler Birliği Entegre Katı Atık Yönetimi" Projesinin ve bu projeye ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilen "ÇED Olumlu" kararının iptali istemiyle açılan davada, ...

İdare Mahkemesinin … tarihli, E:… ve K:… sayılı kararıyla dava konusu işlemlerin iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay 14. Dairesinin 18/02/2016 tarihli, E:2015/5743 ve K:2016/1042 sayılı kararıyla onaylandığı, Adıyaman Belediyeler Birliği Meclisinin 31/12/2019 tarihli kararıyla, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca, katı atık düzenli depolama tesisi alanlarının yapımı, imalatı ve işletilmesi ile bu alanlarda depolanan atıklardan enerji elde edilmesi işinin 29 yıllığına işletilmesine ilişkin ihalenin yapılması ve sonuçlandırılması hususunda birlik başkanı ve encümenine yetki verildiği,

ihalenin 03/03/2020 tarihinde gerçekleştirildiği, ihalenin onaylanarak yüklenici ile sözleşme imzalandıktan sonraki süreçte Adıyaman Valiliği İl Genel Meclisinin 04/07/2020 tarihli kararıyla katı atık bertaraf ve geri kazanım tesisi ve biokütle enerji tesisi amaçlı 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı yapılması amaçlı hazırlanan imar planı dosyasının onaylanmasına karar verildiği, 17/09/2020 tarihinde de "ÇED Olumlu" kararı verildiği, katı atık depolama tesisinin kurulacağı bölgede yaşayan davacı tarafından, ihaleye konu katı atık tesis projesinin çevresel etki değerlendirmesine tâbi olduğu,

projenin etki alanı içerisinde ikamet eden/taşınmaz sahibi olan yurttaşların yaşam alanları ve su kaynakları üzerinde doğrudan tehdit içeren atık tesisinin çevresel etki değerlendirmesi kararı olmadan ihale edilmesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek 03/03/2020 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;

Adıyaman Belediyeler Birliği Meclisi'nin 31/12/2019 tarihli kararıyla, 2886 sayılı Kanun uyarınca, katı atık düzenli depolama tesisi alanlarının yapımı, imalatı ve işletilmesi ile bu alanlarda depolanan atıklardan enerji elde edilmesi işinin 29 yıllığına işletilmesine ilişkin ihalenin 03/03/2020 tarihinde gerçekleştirilerek ihaleye konu yapım işinin, yüklenici müdahil şirkete ihale edildiği, bu süreçte ÇED raporunun alınmadığı, "ÇED Olumlu" kararının 17/09/2020 tarihinde yani ihale işleminden sonra alındığı,

dolayısıyla dava konusu ihale işleminin ÇED kararı alınmadan gerçekleştirildiğinin dosyada yer alan bilgi ve belgelerden anlaşıldığından, davalı idarece, 03/03/2020 tarihinde gerçekleştirilen "Katı Atık Düzenli Depolama Alanının İşletilmesi ve Katı Atık depolama Alanları İçerisine Depolanan Atıklardan Enerji Elde Edilmesi İşi" ihalesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Adıyaman şehrinin 30 yıl kadar vahşi depolama yöntemiyle çöp depolama faaliyetini sürdürdüğü, çevreye büyük zararları olan bu yöntemin yerine Uluslararası kurallarca belirlenmiş hiçbir kirlilik yaratmayan ve aksine elde edilen çöpten elektrik elde edilen bir sisteme geçildiği, Adıyaman'ın uzun yıllardır çekmiş olduğu çevresel sıkıntının son bulduğu, Adıyaman'da günlük 160 ton evsel katı atığın, Adıyaman 400 Yataklı Devlet Hastanesi ve Atatürk Barajı göletinin hemen yakınında toplandığı ve bu durumun insan ve çevre sağlığı açısından ciddi tehdit oluşturduğu,

ilde bulunan katı atık depo alanı sızıntı sularının da dere yatağı boyunca baraj gölüne ulaştığı, yüksek kirlilik değerine sahip olabilen çöp sızıntı sularının alandaki yüzeysel su kaynakları, tarım arazileri ve Atatürk Barajı Gölü'ne dökülmesinin önemli bir çevre kirliliğine neden olduğu, döküm alanındaki koku, metan gazı yanması, toprak kirlenmesi, estetik görünümün ve doğal hayatın bozulmasının da söz konusu olduğu, dosyada bahsi geçen ÇED raporunun ihale sürecinde alındığı ve Covid-19 pandemisinin araya girmesiyle gecikme yaşansa da anılan yerin ÇED raporunun bulunduğu,

ÇED'in uzun bir süreçten geçerek verildiği ve tüm kurumların tesise yönelik olumlu görüşlerini resmî olarak bildirildiği, Kayaönü Katı Atık Tesisinde yerin killi toprak olduğu, bu nedenle sızma ihtimalinin olmadığı, tahliye için en yüksek yağışta dahi taşkın olsa bile çevreye zarar veremeyeceği, kaynak sularının kirlenme durumunun söz konusu olmadığı, davacı tarafça katı atık ve bertaraf alanı için 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarına karşı hiçbir itirazda bulunulmadığı,

imar planlarına göre tesisin yapılacağı açıkken planlara başta itiraz edilmeyip, yapılan ihalelere itiraz etmenin ciddi miktarda kamu zararına yol açacağı ileri sürülmektedir.

Davalı yanında müdahil tarafından, davacı tarafın dava açma ehliyetinin bulunmadığı, ihale şartnamesinin 26.3 maddesinde belirlendiği üzere ihale edilen hususların iki aşamaya ayrıldığı, birinci aşamanın çevre etki değerlendirmesinin yapılması ve imar plan izinlerinin alınması olduğu, imar izinlerinin ve ÇED olumlu kararının alınması halinde ikinci aşamaya geçilerek yer teslimi ile tesis yapımına ve yatırım harcamasına başlanacağı, şartnamenin kademeli düzenlenmesiyle, ÇED raporunun yüksek maliyetinin de yüklenici tarafından karşılanır hale getirilerek acil ihtiyaç ihtiva eden projenin hayata geçirilmesinin kolaylaştırıldığı,

ihale şartnamesiyle öngörülen kademeli düzenleme düşünüldüğünde, Yönetmeliğin 6 ve 7. maddesinin getirilme amacına uygun olduğu anlaşılacağı, sonuç olarak ÇED Olumlu kararı alınmadan projeye başlanılmayacağı ve aksi halde de taraflar arasında projenin yapım ve işletim şartlarını düzenleyen ihale sözleşmesinin hükümsüz kalacağı, müdahil şirketin, tüm şartname ve sözleşme hükümlerine uygun hareket ettiği, ÇED Olumlu kararını takiben proje yatırımına/inşasına başladığı, halihazırda projenin yatırımın tamamlandığı, ÇED raporu alınmadan ihale edilemeyecek projelerin yönetmelikte sayıldığı,

ihaleye konu olan projenin kapasitesinin, yönetmelikte belirlenen sınırın çok altında olduğu ve yönetmelik ekinde yer alan listede ÇED Olumlu raporu alınmadan ihale edilemeyeceği sayılan projeler kapsamında olmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davalının duruşma istemi yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KAAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin reddine,

2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptali yolundaki … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,

3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,

4. Posta giderleri avansından artan tutarın davalıya ve davalı yanında müdahile iadesine,

5. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,