Danıştay 13. Daire E.2021/4539 K.2024/2727

Dava konusu istem: Lisans almaksızın akaryakıt bayilik faaliyeti yaptığından bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendi ile (f) bendi uyarınca davacıya 100.521,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin 27/12/2018 tarih ve 8313-8 sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dışı ... Petrol Turizm Gıda Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi'nin... tarih ve ... numaralı bayilik lisansı ile faaliyette bulunduğu, dağıtıcısı tarafından "dağıtıcı dışı ikmalde bulunduğu" yönünde yapılan aykırılık bildirimi kapsamında adı geçen bayinin "...

Caddesi, No:..., ...., Eğirdir/ISPARTA" adresinde faaliyette bulunan istasyonunda Isparta İl Jandarma Komutanlığı tarafından 14/09/2018 tarihinde denetim yapıldığı, yapılan denetimde ilgili şirketin dağıtıcısı dışında davacı şirketten... tarih ve ... sayılı fatura ile akaryakıt ikmal ettiğinin tespit edildiği, bunun üzerine yapılan inceleme neticesinde, davacı şirketin davalı Kurum kayıtlarında lisans kaydına rastlanılmadığı, lisansı olmadığı halde akaryakıt satış faaliyeti yaptığı, dolayısıyla lisanssız piyasa faaliyetinde bulunduğu hususlarının tespit edildiği gerekçesiyle dava konusu idari para cezasının uygulandığı;

Davacı şirkete 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendinin (1) numaralı alt bendinde belirtilen "Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması" fiilini işlediğinden bahisle idari para cezası uygulandığı,

ancak davacı şirketin lisansı olmadığı halde akaryakıt satış faaliyeti yaptığı, dolayısıyla lisanssız piyasa faaliyetinde bulunduğu hususlarında tespit yapılsa da, davacı şirkete ait faaliyet adresinde lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlandığı ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapıldığı hususunda herhangi bir tespit yapılmadığı, bu nedenle dava konusu idari para cezasına dayanak alınan maddenin fiille örtüşmediği görüldüğünden, dava konusu kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesi'nce; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacı şirketin lisansı olmadığı halde akaryakıt satışı yaptığı, dolayısıyla lisanssız piyasa faaliyetinde bulunduğunun tespit edildiği, dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Dava dışı ... Petrol Turizm Gıda Nakliyat ve Ticaret Limited Şirketi (...) ... tarih ve ... numaralı bayilik lisansı ile faaliyette bulunmaktadır.

Adı geçen şirketin dağıtıcısı tarafından "dağıtıcı dışı ikmalde bulunduğu" yönünde yapılan aykırılık bildirimi kapsamında bayinin "... Caddesi, No:..., ..., Eğirdir/ISPARTA" adresinde faaliyette bulunan istasyonunda Isparta İl Jandarma Komutanlığı tarafından 14/09/2018 tarihinde denetim yapılmıştır. Yapılan denetimde ilgili şirketin dağıtıcısı dışında davacı şirketten ... tarih ve ... sayılı fatura ile akaryakıt ikmal ettiğinin tespit edildiğinden bahisle doğrudan soruşturmaya başlanmış, 23/10/2018 tarih ve 1663 sayılı Soruşturma Raporu düzenlenmiş ve davacı şirketin lisans almaksızın akaryakıt bayiliği faaliyetinde bulunduğundan bahisle dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisansların tâbi olacağı usul ve esaslar" başlığını taşıyan 3. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde; akaryakıt dağıtımı, taşıması ve bayilik faaliyetlerinin yapılması için lisans alınmasının zorunlu olduğu kurala bağlanmıştır.

5015 sayılı Kanun'un "Bayiler" başlığını taşıyan 8. maddesinde; bayi lisanslarına ilişkin düzenlemelerin Kurum tarafından yapılacağı, bayilerin, dağıtıcıları ile yapacakları tek elden satış sözleşmesine göre bayilik faaliyetlerini yürütecekleri; bayiler ve dağıtıcıların, lisanlarına göre kurdukları akaryakıt istasyonlarını Kurum'a bildirerek işletmeye başlayacakları kuralına yer verilmiş, 14. maddesinin dördüncü fıkrasında; Kurum'un piyasa faaliyetlerini kendi personeli veya kamu kurum ve kuruluşları ile özel denetim kuruluşlarından hizmet alımı yoluyla denetime tabi tutacağı belirtilmiştir.

Anılan Kanun'un işlem tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 19. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinin (1) numaralı alt bendinde, "Lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması" halinde, sorumlulara bir milyon Türk Lirası idari para cezası verileceği; (e) bendinin (1) numaralı alt bendinde ise, "Lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması" halinde, sorumlulara üç yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verileceği; (f) bendinde ise, bayiler için (e) bendinde yer alan cezanın beşte birinin uygulanacağı kurala bağlanmıştır.

Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin 5. maddesinde; "Lisans, bir gerçek veya tüzel kişinin piyasada faaliyet gösterebilmek için Kurumdan almak zorunda olduğu izin belgesidir. Her bir piyasa faaliyeti ve piyasa faaliyeti yürütülen her bir tesis için ayrı lisans alınır. Lisanslarda, lisans kapsamında yer alması halinde tesise özgü hükümlere yer verilir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, istasyonlu bayilik lisansı sahibi olan dava dışı ... Şirketi'ne ait akaryakıt istasyonunda 14/09/2018 tarihinde yapılan denetimde, davacının ... tarih ve ... seri numaralı faturayla adı geçen şirkete 36.093 litre motorin satışı yaptığı tespit edilmiş ve dava konusu işlem tesis edilmiştir.

Bu durumda, davacının, bayilik lisansı sahibi bir şirkete akaryakıt satışı yapmak suretiyle lisanssız piyasa faaliyetinde bulunduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Her ne kadar İdare Mahkemesi'nce davacının fiili sabit bulunmakla birlikte, isnat edilen fiille cezaya dayanak maddenin örtüşmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ve bu karara karşı yapılan istinaf başvurusu da reddedilmiş ise de, davalı idarece "lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapılması" halinde sorumlulara 1.000.000-TL idari para cezası verileceği yönündeki kural yerine davacının lehine olan "lisans almaksızın hak konusu yapılan tesislerin yapımına veya işletimine başlanması ile bunlar üzerinde tasarruf hakkı doğuracak işlemlerin yapılması" fiilinin karşılığı olan daha düşük miktardaki idari para cezasının uygulandığı ve isnat edilen fiille uygulanan ceza maddesi arasında uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.