Danıştay 13. Daire E.2021/4653 K.2021/3722

Dava, Balıkesir ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararıyla davacı şirketçe satın ve teslim alınmış olup devir aşamaları tamamlanmak üzere olan Balıkesir ili, İvrindi ilçesi ile Havran ilçesi sınırları içerisindeki ... ,

... ve ... ruhsat numaralı maden ruhsat alanlarında bu ruhsatlarla çakışık ER:... sayı ile 376,37 hektarlık Şapdağ RES Projesi Özel İzin Alanı içerisindeki önceki RES Proje Alanının revize edilerek yeni bir RES Proje Alanı belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü işleminin iptal edilmesi üzerine iptal kararının gereklerinin yerine getirilmesi kapsamında söz konusu alandaki rüzgar enerji santral projeleriyle ilgili daha önce tesis edilen işlemlerin geri alınması istemiyle yapılan 08/06/2021 tarihli başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığı işleminin

iptali istemiyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'na karşı açılmıştır.

Balıkesir ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih E...., K:... sayılı kararıyla, uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı, taşınmaz hukukuna ilişkin herhangi bir kuralla ilgili olmaksızın davalı idarece tesis edilen RES projesi lisans tadil işlemi ile buna dayalı olarak yapılan tüm işlemlerin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin olduğu anlaşıldığından,

uyuşmazlığın çözümünde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca işlemi tesis eden idarî merci olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkisinde bulunduğu gerekçesiyle dosyanın Ankara İdare Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmiştir.

Ankara ... İdare Mahkemesi'nin 21/10/2021 tarih ve E:2021/1870, K:2021/1492 sayılı kararıyla ise, davanın, Balıkesir ...

İdare Mahkemesi nezdinde 2019/124 esasına kayden açılan davanın devamı mahiyetinde olduğu, önceki uyuşmazlığın taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan işlem olarak kabul edilerek çözümlendiği, dolayısıyla anılan davada verilen iptal kararının uygulanması kapsamında yapılan başvurunun reddine dair işlemin iptali isteminden kaynaklanan işbu uyuşmazlıkta da aynı yetki kuralının uygulanması gerektiği,

taşınmaz mallarla ilgili mezvuatın uygulanmasından kaynaklanan dava konusu uyuşmazlığın çözümünün 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesi kapsamında özel yetki kuralı uyarınca taşınmazın bulunduğu Balıkesir İdare Mahkemesi'nin yetkisine girdiği sonucuna varılarak yetkili mahkemenin belirlenebilmesi için dava dosyasının Danıştay'a gönderilmesine karar verilmiştir.

Aktarılan kararlar üzerine ortaya çıkan yetki uyuşmazlığına ilişkin dosya, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 27. maddesi ve 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca incelenerek gereği görüşüldü:

2577 sayılı Kanun'un "İdari davalarda genel yetki" başlıklı 32. maddesinin birinci fıkrasında, "Göreve ilişkin hükümler saklı kalmak şartıyla, bu Kanun'da veya özel kanunlarda yetkili idare mahkemesinin gösterilmemiş olması hâlinde, yetkili idare mahkemesi, dava konusu olan idarî işlemi veya idarî sözleşmeyi yapan idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir."; 34. maddesinin birinci fıkrasında ise, "İmar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskan gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasında veya bunlara bağlı her türlü haklara veya kamu mallarına ilişkin idarî davalarda yetkili mahkeme taşınmaz malların bulunduğu yer idare mahkemesidir." kuralına yer verilmiştir.

İdari davalarda genel yetki, 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinde düzenlenmiştir. Anılan maddenin birinci fıkrasına göre, iptal davalarında yetki konusundaki genel kural, dava konusu idarî işlemi tesis eden idarî merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olmasıdır.

Anılan Kanun'un 34. maddesinde, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasından kaynaklanan iptal ve tam yargı davaları ile konusu taşınmaz mal olan idarî sözleşme uyuşmazlıklarından ve ayrıca kamu mallarına ilişkin idarî davalardan söz edilmiştir. Maddenin öngördüğü yetki kuralı özel ve kesin nitelikte olduğundan; anılan davaların mutlaka uyuşmazlık konusu taşınmaz malın bulunduğu yerdeki idare mahkemesinde görülmesi gerekmekte, 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel yetki kuralının bu alanda geçerliliği bulunmamaktadır (YENİCE Kâzım/ESİN Yüksel, Açıklamalı-İçtihatlı-Notlu İdari Yargılama Usulü, 1983, Ankara, s.656).

Aslında, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde düzenlenen idarî dava türlerinden hiç birinin konusu taşınmaz mallar değildir. Dolayısıyla, 34. maddede yer alan "taşınmaz mallara ilişkin davalar" ifadesinden anlaşılması gereken, taşınmaz malları konu edinen idarî davalar değil; "idarî uyuşmazlığın kaynağı olan taşınmaz mallarla ilgili bir isteği karşılayan" ya da "taşınmaz mallar üzerindeki bir hakkı ihlâl eden" idarî işlemleri konu edinen idarî davalardır (CANDAN Turgut, Açıklamalı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 2020, Ankara, s.1051).

Bu durumda, idarî dava türlerinden olan iptal davalarında, yetkili mahkemenin tespitinde kural olarak 32. maddede belirlenen ilkenin uygulanmasının esas olduğu; bu genel kuraldan ayrılmanın ancak istisna öngören özel bir yetki kuralının varlığı hâlinde mümkün olduğu; 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde düzenlenen özel yetki kuralının ise, taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasını veya taşınmaza bağlı hakları konu alan işlemlere karşı açılan davalara yönelik olduğu açıktır.

Bu itibarla, rüzgar enerji santral projeleriyle ilgili daha önce tesis edilen işlemlerin geri alınması istemine yönelik uyuşmazlığın, 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinin birinci fıkrası kapsamında imar, kamulaştırma, yıkım, işgal, tahsis, ruhsat ve iskân gibi taşınmaz mallarla ilgili mevzuatın uygulanmasına veya taşınmaza bağlı hak kapsamında bulunan bir işleme yönelik olmadığı anlaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası kapsamındaki genel yetki kuralı uyarınca, dava konusu işlemi tesis eden idarî merci olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun bulunduğu yerdeki Ankara İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu sonucuna varılmıştır.