Danıştay 13. Daire E.2021/5067 K.2023/5918

Dava konusu istem: Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü'nce 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile … tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Siirt İli Merkez ve Şirvan İlçelerinde 61 Adet Birimde 6831 ve 3302 Sayılı Kanun Uygulamaları" danışmanlık hizmet alımı ihalesinin, ihale ilanının, idari ve teknik şartnamenin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davaya konu ihalenin konusunu oluşturan ve ihalenin teknik şartnamesinde belirtilen yapılacak işler incelendiğinde, işin ormancılık faaliyetlerine ilişkin teknik boyutlarının bulunduğu görülmekle birlikte, önemli bir kısmının ölçüm ve haritalama kadastro uygulamalarına ilişkin olduğu,

bu itibarla işin sadece orman mühendislerine özgülenerek bu alanda çalışan ve yeterlikleri bulunanlara ihaleye katılma hakkı tanınmasının, dolayısıyla yasal mevzuat uyarınca haritalama konusunda yetki ve sorumluluk verilen harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerlerine ve bunların büro ve şirketlerine ihaleye katılma hakkı tanınmamasının ihalelerde rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırı olduğu,

her ne kadar Teknik Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 8. maddesinde ölçüm işleri kapsamında yüklenici firmanın en az bir adet harita mühendisi ile iki adet harita teknikeri bulundurma zorunluluğu getirildiği görülmekte ise de, söz konusu zorunluluğun harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerlerine veya bunların büro ve şirketlerine doğrudan ihaleye katılma hakkı tanımadığı anlaşıldığından, dava konusu ihalede, ihaleye ilişkin ihale ilanında, idari ve teknik şartnamede hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Öte yandan kararın, uyuşmazlığa konu ihaleye yalnızca harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerlerinin ve bunların büro ve şirketlerinin katılması sonucunu doğurmadığı, bu ünvanları haiz olanların şartnamede koşulları belirlenen diğer meslek kollarıyla birlikte gerekli nitelikleri sağlamak koşuluyla ihaleye katılımının sağlanması gerektiğinin ifade edildiği belirtilmiştir. Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, orman kadastro çalışmalarının bir bütün olduğu, vasıf tayini ve diğer iş ve işlemler olarak ayırmanın mümkün olmadığı, orman kadastrosu ve 2/B uygulamaları işlerinde orman mühendisliği hizmeti olmadan ölçme ve haritacılık işlerine ulaşmanın mümkün olmadığı, fiilen yapılan bütün uygulamalarda orman sınırlarının aplikasyonunu orman mühendislerinin yaptığı, orman kadastro çalışmalarının aynı zamanda mülkiyet çalışmaları olduğu, bu konudaki yetki kullanımının orman mühendislerine ait olduğu,

orman kadastro komisyonlarının ilk defa ormanlık zeminin harita yapım teknikleri ile kağıda aktarılması şeklinde bir harita yapımı ya da üretimi yapmadığı, Kadastro Müdürlüğü'nden temin edilen teknik sıhhate haiz haritalar üzerine ormancılık bilgilerinin gösterildiği veya işaretlendiği, orman mühendislerinin hak ve yetkisini ancak ormancılık büro ve şirketlerinin kullanabildiği,

harita yapımı veya üretimi ile haritalama işlerinin birbirine karıştırılmaması gerektiği, harita üretimi dahi olsa orman kadastro hizmetlerinin temeli olan aplikasyon, orman ve 2/B sınırlarının tespiti, tutanak tanzimi, tutanak-zemin-pafta uyumu sağlanmadan harita uyumu yapılamayacağı,

ormancılık büro ve şirketlerinde ortak faaliyetler için harita mühendisi çalıştırılabileceği veya harita mühendisliği danışmanlık hizmeti satın alınabileceği için orman kadastro mühendislerinin (haritacılık hizmetleri dahil) bünyesinde yetkili harita mühendisi bulunması ya da harita mühendisinden danışmanlık hizmeti satın alınması kaydıyla ormancılık büro ve şirketlerinden satın alınması gerektiği;

Davacı tarafından, ihale kapsamındaki iş kalemlerinin sadece harita ve kadastro mühendislerine ait işlerden olduğu, diğer meslek kollarıyla birlikte yapılması gereken işlemlerin ihaleye çıkılmadan önce idare tarafından zaten tamamlanmış olan ve ihale kapsamına alınmayan işler olduğu, ihale konusu işin çok disiplinli bir iş olmadığı, orman kadastro komisyonları tarafından yapılan orman ve 2/B sınırlarının tayini ve tespiti işlemleri sonrası, harita ve kadastro mühendislerinin yetki ve sorumluluğunda yapılması gereken ölçme, hesap haritaların hazırlanması ve bu haritaların tapuya tescil edilmesi işlemleri olduğu,

Teknik Şartname'nin 4. maddesinde sayılan tüm mevzuatın ihale konusu işin yapımından ve kontrolünden harita ve kadastro mühendislerinin sorumlu olduğunu açıkça ortaya koyduğu, mevzuata göre orman kadastrosu ve 2/B uygulamalarında sadece vasıf tayini yani orman ve 2/B sınırlarının tayini ve tespitinin orman mühendislerinin de içinde görev aldığı orman kadastro komisyonu tarafından yapılan bir iş olduğu,

bu işlemden sonra zeminde orman kadastro komisyonları tarafından işaretlenen sınırların ölçümü işleminin ve tescile konu haritaların hazırlanmasından tescil aşamasına kadar olan işlemlerin ise harita ve kadastro mühendislerinin yetki ve sorumluluğunda yapılması gereken işler olduğu, ihale konusu işlerin harita ve kadastro mühendisliği alanında ve sadece harita ve kadastro mühendislerinin yetki ve sorumluluğunda olduğu, işlerin, mühendislik yetkinliğine sahip olmayan harita teknikerlerince de yapılabilecek olmasının kabulünün mümkün olmadığı,

temyize konu kararın "iş bu kararın, uyuşmazlığa konu ihaleye yalnızca harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerlerinin ve bunların büro ve şirketlerinin katılması sonucunu doğurmadığı, bu unvanları haiz olanların şartnamede koşulları belirlenen diğer meslek kollarıyla birlikte gerekli nitelikleri sağlamak koşuluyla ihaleye katılımının sağlanması gerekliliğine işaret ettiği" şeklindeki kısmı yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

TARAFLARIN SAVUNMALARI

Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Mahkeme kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü'nce 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile … tarihinde gerçekleştirilen … ihale kayıt numaralı "Siirt İli Merkez ve Şirvan İlçelerinde 61 Adet Birimde 6831 ve 3302 Sayılı Kanun Uygulamaları" danışmanlık hizmet alımı ihalesine ilişkin ihale ilanı, 01/06/2021 tarihinde yayımlanmıştır.

Davacı Oda tarafından, dava konusu ihalede ihale konusu işlerin harita ve kadastro mühendislik hizmetleri kapsamında olmasına rağmen ihale dokümanında serbest harita ve kadastro mühendislerinin ihaleye katılımlarının engellenmesinin hukuka aykırı olduğu, söz konusu iş kalemlerinin ücretli harita ve kadastro mühendisi çalıştıran her firma tarafından değil, yalnızca Oda'ya tescilli serbest harita ve kadastro mühendislik müşavirlik bürosu sahibi veya ortağı serbest harita ve kadastro mühendislerince yerine getirilmesi gerektiği belirtilerek söz konusu ihalenin ihale ilanının, İdari Şartname ve Teknik Şartname'nin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından iptal davası açılabileceği belirtilmiştir. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taleple bağlılık ilkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında, "Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan kurallardan, idari işlemler dolayısıyla menfaati ihlâl edilen kimseler tarafından işlemin iptali istemiyle dava açılabileceği; hâkimin tarafların talep sonuçlarıyla bağlı olduğu, ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremeyeceği, duruma göre talep sonucundan daha azına karar verebileceği anlaşılmaktadır.

"Davacının, bir davayı açmakta hukukî yararı (menfaati) bulunmalıdır. Buna, hukukî korunma (himaye) ihtiyacı da denir. Yani, davacının mahkemeden hukukî korunma (himaye) istemesinde, korunmaya değer bir yararı olmalıdır. Davacının dava hakkına sahip olması, dava açabilmesi için yeterli değildir. Bundan başka, davacının dava açmakta hukukî bir yararının bulunması gerekir, yani, dava hakkı, hukukî yarar ile sınırlıdır. Davacı, iddiasının (davasının) dayanağı olan bütün vakıaların (olayların) sıra numarası altında açık özetlerini dava dilekçesine yazmalıdır. Bunlar dava dilekçesindeki talep sonucunun dayanağı olan ve bu talep sonucunu haklı göstermeye elverişli bulunan vakıalardır.

Hukukumuzda dava sebebi, davacının davasını dayandırmış olduğu vakıalardır. Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1363, 1364,1577, 1588, 1590, 1608 )

Davacı Oda tarafından, dava konusu ihalede, ihale konusu işlerin harita ve kadastro mühendislik hizmetleri kapsamında olmasına rağmen serbest harita ve kadastro mühendislerinin ihaleye katılımlarının engellenmesinin açıkça hukuka aykırı olduğu, söz konusu iş kalemlerinin ücretli harita ve kadastro mühendisi çalıştıran her firma tarafından değil, yalnızca Oda'ya tescilli serbest harita ve kadastro mühendislik müşavirlik bürosu sahibi veya ortağı serbest harita kadastro mühendislerince yerine getirilmesi gerektiği belirtilerek bakılan dava açılmıştır.

Temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise, ihale konusu işin önemli bir kısmının ölçüm ve haritalama kadastro uygulamalarına ilişkin olduğu, bu itibarla işin sadece orman mühendislerine özgülenerek bu alanda çalışan ve yeterlilikleri bulunanlara ihaleye katılma hakkı tanınmasının hukuka aykırı olduğu belirtilmiş, ancak mevzuat uyarınca haritalama konusunda yetki ve sorumluluk verilen harita ve kadastro mühendisleri veya teknikerlerine ve bunların büro ve şirketlerine ihaleye katılma hakkı tanınmamasının ihalelerde rekabet ve eşit muamele ilkelerine aykırı olduğu gerekçesine de yer verilmek suretiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.

Bu itibarla, Mahkemece taleple sınırlı olarak, yalnızca davacı Oda'ya tescilli serbest harita ve kadastro mühendislik müşavirlik bürosu sahibi veya ortağı serbest harita ve kadastro mühendislerine yönelik inceleme yapılması gerekli iken, dava konusu edilmediği hâlde ve davacının menfaatine de aykırı olarak, davacı Oda'ya tescilli olmayan harita ve kadastro mühendisleri ile teknikerleri ve bunların büro ve şirketlerine de ihaleye katılma hakkı tanınması gerektiği şeklinde hüküm kurulduğu anlaşıldığından, temyize konu kararın bu kısmında (gerekçesinde) hukuka uygunluk bulunmamakta ise de, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukukî isabetsizlik görülmemiştir.