Danıştay 13. Daire E.2022/1783 K.2024/4024

Dava konusu istem: Davacının ... Girişim Sermayesi Yatırım Ortaklığı Anonim Şirketi (...) pay piyasasında 24/05/2018-02/10/2018 döneminde gerçekleştirdiği işlemler sonucunda elde ettiği 194.292,06-TL tutarındaki net realize menfaat tutarının iki katı olan 388.584,12-TL idari para cezasının davacıya uygulanmasına dair ... tarih ve... sayılı Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmektedir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; davacı ve dava dışı ...’in İnceleme Dönemi’nde 10 farklı tarihte, 12 farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde sisteme emir iletmelerinin tesadüf olamayacağının değerlendirildiği, bu kapsamda, ... ile davacının birlikte hareket ettikleri kanaatine ulaşılmak suretiyle bu kişilerin işlemleri “Grup” adı altında birlikte incelendiği;

Grubun, İnceleme Dönemi’nde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin adet bazında yaklaşık dörtte birini, gerçekleştirilen fiyat yükseltici işlemlerin adet bazında dörtte birinden fazlasını ve sözleşme bazında üçte birinden fazlasını gerçekleştirdiği, sisteme iletilen emirlerin adet bazında neredeyse dörtte birinin ve sözleşme bazında ise yaklaşık olarak altıda birinin gruba ait olduğu, aktif alış/satış kademelerine iletilen aynı fiyatlı emirlerin 576 kere bir dakikadan daha kısa sürede yön değiştirdiği,

diğer bir ifade ile grubun bir dakikadan kısa sürelerde en az bir kere olmak üzere ... payına ilişkin beklentisinin 576 kere (günde ortalama 6,55 kere) değiştiği ve grubun İnceleme Döneminde ... pay piyasası için sisteme iletilen farklı alış fiyat kademelerinin %85,75’ine alış ve farklı satış fiyat kademelerinin 69,21’ine emir ilettiğinin tespit edildiği, bu kapsamda, grubun, İnceleme Döneminde gerçekleştirdiği alış ve satış işlemleri ile ... pay piyasasında diğer yatırımcılardan ayrıştığı ve piyasada gerçekleşen fiyat yükseltici işlemlerin önemli bir bölümünü gerçekleştirerek,

hem sisteme yoğun miktarda/sayıda emir ileterek hem de 1 dakika ve 1 dakikadan kısa süreler içerisinde sıklıkla aynı fiyatlı yön değiştiren emirler ileterek, farklı fiyat kademelerin büyük bir bölümüne emir ileterek diğer piyasa izleyicileri için ... pay piyasasında derinlik ve genişlik olduğu ve ... payına yoğun talebin olduğu izlenimini oluşturduğu;

Bu itibarla, davacı tarafından incelemeye konu pay piyasasında, yoğun alım ve satım işlemleri ve sisteme iletilen yoğun miktar ve sayıdaki emirler, farklı fiyat kademelerine iletilen yüksek sayıdaki emirler, kısa süre içerisinde yön değiştiren emirler, fiyat seviyesini yükselten işlemler gibi ilgili mevzuat kapsamında piyasa bozucu işlem olarak tanımlanan işlemlerin gerçekleştirildiği anlaşıldığından, davacı hakkında elde edilen net realize menfaat tutarının iki katı oranında idari para cezası uygulanmasına ilişkin Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, davacı tarafından dava konusu idari yaptırım kararı uygulanmadan önce tarafına ulaşan ve savunma talebi içeren herhangi bir tebligatın bulunmadığı ileri sürülmüş ise de, davacı hakkında yapılan inceleme neticesinde tespit edilen hususlara ilişkin olarak davacının savunmasının talep edildiği Sermaye Piyasası Kurulu Piyasa Gözetim ve Denetim Dairesi Başkanlığının ...tarih ve ...sayılı yazısının, 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının adres kayıt sistemindeki adresine 26/11/2019 tarihinde tebliğ edildiği anlaşıldığından, davacının işbu iddiasının yerinde görülmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idari para cezasına yönelik itirazlarının değerlendirilmediği, gerekçeli karar hakkının ihlal edildiği, Denetleme Raporu’nun kendisine tebliğ edilmediği, savunma hakkının kısıtlandığı, herhangi bir piyasa bozucu işleminin bulunmadığı, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu, işlemin savunma alınmaksızın tesis edildiği, Kurul kararının yoklukla sakat olduğu, kamu yararı amacına uygun işlem tesis edilmediği, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacı tarafından piyasa bozucu eylemler gerçekleştirildiği, savunma istem yazısının usulüne uygun şekilde tebliğ edildiği, Denetleme Raporu’nun tebliğ edilmesine yönelik herhangi bir zorunluluk bulunmadığı, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ile dava konusu idari işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi ile VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları,

emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi,

bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılmasının piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu açıktır.

İdare tarafından idari para cezası verilebilmesi için; mevzuatta bir norm bulunmalı ve bu normun hakkında idari para cezası uygulan kişi tarafından ihlal edildiğinin idare tarafından her türlü şüpheden uzak ve somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, söz konusu dönemde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin %10,96'lık kısmının davacı tarafından, %11,33'lük kısmının ise dava dışı ... tarafından gerçekleştirildiği, idare tarafından, anılan kişilerin on farklı tarihte, on iki farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde benzer işlem kalıplarıyla işlemler gerçekleştirmesinin tesadüf olamayacağı ve bu kişilerin birlikte hareket ettiğini gösterdiği iddiasıyla dava konusu işlemi tesis etmişse de, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun ... tarih ve ... sayılı yazısından da anlaşılacağı üzere,

GSM ile gerçekleştirilen internet bağlantısında aynı IP adresinin birden fazla kişiye verilebildiği, IP adresinin kime ait olduğunun belirlenebilmesi için birden fazla veriye sahip olunması gerektiği ve fiil tarihinde bir zorunluluk bulunmaması nedeniyle bu verilerin davacının aracı kurumu tarafından tutulmadığı, bu nedenle IP adresinin kime ait olduğunun belirlenemediği; öte yandan davacı ve dava ...'in bir grup olarak kendi kendine ve karşılıklı işlem oranlarının toplam işlemlere oranının %1,72; kendi alışlarına ve satışlarına oranının %7,71 olarak gerçekleştiği;

bu durumun birlikte hareket eden kişilerin davranış kalıplarına uymadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı ile dava dışı ...'in birlikte hareket ettiğinin her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya koyulamadığı sonucuna varıldığından, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptaline karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 104. maddesi ile VI-104.1 sayılı Piyasa Bozucu Eylemler Tebliği'nin 5. maddesi uyarınca tek başına ya da birlikte hareket eden kişiler tarafından borsa ve teşkilatlanmış diğer piyasalarda gerçekleştirilen, sermaye piyasası araçlarının fiyatları, fiyat değişimleri, işlem hacimleri, işlem miktarları, işlem oranları, emir miktarları, emir oranları, emir iptal miktarları,

emir iptal oranları veya emir gerçekleşme oranları gibi sermaye piyasalarının işleyişi veya sermaye piyasası araçlarının fiyatlarının belirlenmesiyle ilgili veriler dikkate alındığında önemli veya etkili kabul edilebilecek nitelikte alım veya satım yapılması, hesap hareketi gerçekleştirilmesi, emir verilmesi, emir iptali veya emir değiştirilmesi, farklı fiyat kademelerine emir iletilmesi,

bir dakikadan daha az zaman dilimlerinde piyasadaki en iyi alım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi alım fiyatından daha düşük fiyatlı satım emri ya da piyasadaki en iyi satım fiyatına eşit veya piyasadaki en iyi satım fiyatından daha yüksek fiyatlı alım emri iletmek şeklinde yön değiştiren emirler verilmesi, kendinden kendine veya karşılıklı işlemler gerçekleştirilmesi, fiyat yükseltici, fiyat düşürücü veya fiyatı sabit tutmaya yönelik işlemler yapılmasının piyasa bozucu eylem niteliğinde olduğu açıktır.

İdare tarafından idari para cezası verilebilmesi için; mevzuatta bir norm bulunmalı ve bu normun hakkında idari para cezası uygulan kişi tarafından ihlal edildiğinin idare tarafından her türlü şüpheden uzak ve somut bilgi ve belgelerle ortaya koyulması gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, söz konusu dönemde ... pay piyasasında gerçekleştirilen işlemlerin %10,96'lık kısmının davacı tarafından, %11,33'lük kısmının ise dava dışı ... tarafından gerçekleştirildiği, idare tarafından, anılan kişilerin on farklı tarihte, on iki farklı IP adresinin atanmış olduğu internet bağlantıları üzerinden aynı zaman dilimlerinde benzer işlem kalıplarıyla işlemler gerçekleştirmesinin tesadüf olamayacağı ve bu kişilerin birlikte hareket ettiğini gösterdiği iddiasıyla dava konusu işlemi tesis etmişse de, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun ... tarih ve ... sayılı yazısından da anlaşılacağı üzere,

GSM ile gerçekleştirilen internet bağlantısında aynı IP adresinin birden fazla kişiye verilebildiği, IP adresinin kime ait olduğunun belirlenebilmesi için birden fazla veriye sahip olunması gerektiği ve fiil tarihinde bir zorunluluk bulunmaması nedeniyle bu verilerin davacının aracı kurumu tarafından tutulmadığı, bu nedenle IP adresinin kime ait olduğunun belirlenemediği; öte yandan davacı ve dava ...'in bir grup olarak kendi kendine ve karşılıklı işlem oranlarının toplam işlemlere oranının %1,72; kendi alışlarına ve satışlarına oranının %7,71 olarak gerçekleştiği;

bu durumun birlikte hareket eden kişilerin davranış kalıplarına uymadığı anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacı ile dava dışı ...'in birlikte hareket ettiğinin her türlü şüpheden uzak bir şekilde ortaya koyulamadığı sonucuna varıldığından, dava konusu ... tarih ve ...sayılı Kurul kararının iptaline karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.