Danıştay 13. Daire E.2022/591 K.2024/5208

Dava konusu istem: Dağıtıcı lisans sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonda 13/03/2018 tarihinde yapılan denetimde, otomasyon sistemine bağlı olmayan ancak vaziyet planı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatında kayıtlı bulunan tank bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle, 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu’nun 19. maddesinin ikinci fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendi uyarınca 1.220.624,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; olayda, otomasyon sistemine bağlı olmayan, üzeri ahşap malzeme ve toprak ile kapatılmış, içi boş yer altı tankının bulunmasından dolayı dava konusu işlem tesis edilmiş ise de, tutanakta da belirtildiği üzere otomasyon sistemine bağlı olmayan tankın boş olduğu, söz konusu tankın herhangi bir ticari faaliyette kullanıldığı veya tankın herhangi bir yerle bağlantısının bulunduğu hususunun davalı idarece her türlü şüpheden uzak ve net bir şekilde ortaya konulamadığı, nitekim otomasyon sistemine bağlı olmadığı tespit edilen akaryakıt tankının vaziyet planına işli olması,

içinin boş olması ve herhangi bir pompa ada bağlantısı bulunmaması nedeniyle piyasa faaliyetine konu edilemeyecek durumda olmasından dolayı bayi hakkında herhangi bir soruşturma açılmadığı, öte yandan, dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin bayisinde bulunan, hangi amaçla kullanıldığı,

ne işe yaradığı ve ticari faaliyete konu edilip edilmediği yönünde herhangi bir tespit bulunmayan içi boş tanktan dolayı sorumlu tutulmasının dağıtıcı lisans sahibi için ağır bir külfet oluşturacağı, söz konusu fiilden dolayı dağıtıcı lisans sahibinin sorumlu tutulmasının cezaların şahsiliği ilkesiyle de bağdaşmayacağı dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, vaziyet planında ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatında yer almasına rağmen takın otomasyona bağlı bulunmadığı hususunun sabit olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Dağıtıcı lisans sahibi davacı şirketin bayisine ait akaryakıt istasyonda yapılan denetimde, otomasyon sistemine bağlı olmayan ancak vaziyet planı ve işyeri açma ve çalışma ruhsatında kayıtlı bulunan tank bulunmuş, ölçüm çubuğuyla yapılan kontrolde söz konusu tankın içinin boş olduğu tespit edilmiş, davacı şirketin otomasyon sistemine ilişkin yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediğinden bahisle Kurul kararıyla idari para cezası verilmesi üzerine söz konusu kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Dağıtım" başlıklık 7. maddesinin 6. fıkrasında, "Dağıtıcı lisansı sahipleri, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlüdür. ..."; aynı maddenin son fıkrasında, "Dağıtıcılar, tescilli markası altında yapılan faaliyetlere ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapmak, bayilik iptallerini gerekçeleriyle birlikte Kuruma bildirmekle yükümlüdür.

Akaryakıt dağıtımı için kurulacak tesis ve ekipmanlara ilişkin teknik, güvenlik, çevre ve benzeri kriterler Kurum tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir." kurallarına yer verilmiş; denetim tarihinde yürürlükte bulunan hâliyle 19. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 7. maddenin ihlâli hâlinde sorumlulara sekiz yüz elli bin Türk Lirası idari para cezası verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümlerine göre, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamak dağıtıcı lisansı sahiplerinin yükümlülüklerinden olup bu yükümlülüğe aykırılıktan dağıtıcı lisans sahiplerinin sorumlu tutulabilmesi için otomasyon sistemi kurmaya yarayacak gerekli hususların dağıtıcı lisans sahipleri tarafından bilindiğinin ya da bilinmesi gerektiğinin ortaya konulması gerekmektedir.

Olayda, bayinin akaryakıt istasyonunda vaziyet planında yer alan ancak otomasyon sistemine bağlı olmayan bir tankın bulunduğunun açık olduğu ve bu durumun dağıtıcı lisansı sahibi davacı tarafından da bilinmesi gerektiği, öte yandan, akaryakıt istasyonlarındaki tankların otomasyon sistemine bağlı olmasının zorunlu olduğu,

bu tankların fiilen kullanılıyor olup olmamasının bu yükümlülüğü ortadan kaldırmayacağı kuşkusuz olup dağıtıcı lisansı sahiplerinin, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamakla yükümlü oldukları ve bu yükümlülüğün bayide sürekli denetimi de gerektirdiği, uyuşmazlığa konu tankın da içine yakıt konulmasını engelleyecek şekilde kapatılmadığı da dikkate alındığında dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davacının, sözleşmeli bayisine ait akaryakıt istasyonunda otomasyon sistemine bağlı olmayan tank bulunduğu sabit olduğundan, davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukukî isabet bulunmamaktadır.