Danıştay 13. Daire E.2023/160 K.2024/5233

Dava konusu istem: Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 16/12/2020 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan numunelerden motorin numunesinin "soğuk filtre tıkanma noktası" parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi tarafından düzenlenen 29/12/2020 tarihli analiz raporunda, motorinin "soğuk filtre tıkanma noktası (CFPP)" değerinin yaz mevsiminde en çok +5 santigrat derece, kış mevsiminde ise en çok -15 santigrat derece olması gerektiği, 16/02/2020 tarihinde alınan motorin numunesinin anılan değerinin ise -9 santigrat derece olduğu, denetimin kış ayında yapıldığı dikkate alındığında, numunenin TS EN 590 +A1 motorin standardına uygun olmadığı tespitlerine yer verildiği;

Mahkemelerinin 28/09/2021 tarihli ara kararına ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi tarafından, "soğuk filtre tıkanma noktası"nın düşük sıcaklık koşullarında, bir yakıtın, yakıt filtrelerinde tıkanıklığa neden olmadan, sorunsuz akış sağlayacağı en düşük sıcaklık değerini ifade ettiği, kış döneminde araçların yakıtlarının tıkanıklık olmadan çalışabilmesinin rafineriler tarafından yakıta eklenen katkılar ile sağlandığı,

TS EN 590:2013+A1- “Otomotiv yakıtları-Dizel (motorin)-Gerekler ve deney yöntemleri" standardında, CFPP değerinin yaz mevsiminde (yaz: 1 Nisan-31 Ekim (± 15 gün)) en çok +5 C, kış mevsiminde (kış: yaz dönemi dışında kalan dönem) ise en çok -15 C olması gerektiğinin belirtildiği, bahse konu numunenin, numune alım tarihinin (16/12/2020) kış dönemine girdiği, numunenin CFPP değerinin -9 C olarak ölçüldüğü, bu sonucun, numunenin standarda göre -15 C'den düşük sıcaklıklarda filtrede tıkanıklığa neden olması beklenirken -9 C'de tıkanıklığa yol açtığı anlamına geldiği,

numunenin CFPP değerinin uygun aralığa göre yüksek olmasının, numunenin kışın piyasaya sunulmuş yaz numunesi olmasından veya yaz numunesi ile karıştırılmış olmasından kaynaklanabileceği, üründe bu nedenle uygunsuzluk tespit edilmiş olabileceğinin değerlendirildiği, dava konusu motorin gibi uygun CFPP değerine sahip olmayan motorin kullanımının, düşük sıcaklık koşullarında yakıtın akışkanlığını kaybetmesi nedeniyle aracın yakıt filtrelerinde tıkanmalara, arıza ve performans düşüklüklerine neden olabileceği yönünde cevap verdiği;

Bu durumda, davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 16/12/2020 tarihinde (kış dönemi) gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunesinin "soğuk filtre tıkanma noktası"nın -9 C olarak ölçüldüğü ve bu değerin TS EN 590+A1 motorin (kış) standardına uygun olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, her ne kadar davacı şirket tarafından, yakıtın dağıtıcı firmanın dolum tesislerinden alındığı, kendilerinin yakıta herhangi bir müdahalesinin bulunmadığı, söz konusu eksikliğin dolum tesisinden kaynaklanmış olabileceği ileri sürülmüş ise de, bayi olarak faaliyette bulunan davacı şirketin yakıtın teknik düzenlemelere uygun bir şekilde satışının yapılması konusunda sorumluluğunun bulunduğu, öte yandan, anılan iddiasını tevsik edici herhangi bir delil de sunamadığı dikkate alındığında, anılan iddiasına itibar edilmediği belirtilmiştir.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, akaryakıt istasyonunda satılan tüm ürünlerin Opet Petrolcülük A.Ş.'ye ait dolum tesisinden temin edildiği, yakıtların kalite ve muhteviyatının anılan şirket tarafından belirlendiği, söz konusu ürünlere müdahale etmesinin söz konusu olmadığı, şirketlerinin kastı veya ihmalinden söz edilemeyeceği, söz konusu yakıtın maliki olması dışında bir sorumluluğunun bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Bayilik lisansı ile faaliyet gösteren davacı şirkete ait akaryakıt istasyonunda 16/12/2020 tarihinde gerçekleştirilen denetimde alınan motorin numunenin ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi'nce yapılan analiz sonucu düzenlenen 29/12/2020 tarihli AKİS Motorin Muayene Raporu (...)'nda, söz konusu numunenin ulusal marker seviyesinin geçerli, ancak "soğuk filtre tıkanma noktası" parametresi yönünden teknik düzenlemelere aykırı olduğunun tespit edildiğinden bahisle 5015 sayılı Kanun'un 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendi uyarınca 153.225,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmış, anılan kararın iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu'nun "Lisans sahiplerinin temel hak ve yükümlülükleri" başlıklı 4. maddesinin dördüncü fıkrasının (ı) bendinde, "Bu Kanuna göre faaliyette bulunanlar; ... Piyasa faaliyetlerinde, Kurulun belirleyeceği teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlamak, ... ile yükümlüdür.".

"İdari para cezaları" başlıklı 19. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinin (5) numaralı alt bendinde, "f) Aşağıdaki hallerde sorumlulara yüz yirmi beş bin Türk Lirasından az olmamak ve altı yüz yirmi beş bin Türk Lirasını geçmemek üzere fiilin işlendiği tarihten bir önceki yılda ilgili lisansa konu petrol piyasası faaliyetine ilişkin net satış hasılatının binde onu oranında idari para cezası uygulanır: ...

5) 4 üncü maddenin üçüncü fıkrası ile dördüncü fıkrasının (d) ve (l) bendi dışındaki hükümlerinin bayilik lisansı sahiplerince ihlali." kurallarına yer verilmiştir.

Petrol piyasasına ilişkin faaliyetler kapsamındaki tesislerin ve piyasaya sunulan petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere ve standartlara uygunluğu ile ilgili usul ve esasların belirlenmesi amacıyla çıkarılan ve 10/09/2004 tarih ve 25579 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik'in "Standartlar ve Teknik Düzenlemeler" başlıklı 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde, "Yurt içinde satışı yapılacak;

a) Akaryakıtın teknik düzenlemelere uygun olması zorunludur. b) Ürünlerin öncelik sırasıyla TS veya EN standartlarına veya bu standartlar da yoksa, TSE tarafından kabul gören diğer standartlara uygun olması esastır.". "Teknik Kriterlerden Doğan Yükümlülükler" başlıklı 7. maddesinin (d) bendinde, "d) Lisans sahipleri, akaryakıtı teknik düzenlemelere uygun olarak arz etmekle yükümlüdür." kuralları yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Benzer bir uyuşmazlıkta Dairemizin 10/03/2020 tarih ve E:2014/990 sayılı ara kararı ile ODTÜ Petrol Araştırma Merkezi'nden, "... soğuk filtre tıkanma noktası parametresinin üretim aşamasında ayarlanıp ayarlanmadığı, diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle sadece soğuk filtre tıkanma noktası parametresinin sonradan müdahale ile standardının altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olup olmadığı, soğuk filtre tıkanma noktası parametresinin ölçümünde dış etkenlerin ve/veya dışarıdan herhangi bir müdahalenin ne kadar etkili olduğu, böyle bir dış etken ve/veya müdahale varsayımı altında numunenin ulusal marker seviyesi ile birlikte diğer teknik düzenleme parametrelerinde de değişiklik olup olmayacağı ..." hususları sorulmuştur.

Anılan Merkez tarafından 13/07/2020 tarihinde verilen ara kararı cevabında, "... soğuk filtre tıkanma noktası parametresinin üretim aşamasında ayarlandığı, karıştırılan ürünlerin özelliklerine ve miktarlarına bağlı olarak diğer bütün parametreler sınır değerlere uygun tutulmak suretiyle soğuk filtre tıkanma noktasının sonradan müdahale ile standardın altında veya üzerinde olacak şekilde değiştirilmesinin teknik olarak mümkün olduğu, numunesi alınan ürünün davacı tarafından iddia edildiği gibi 14/11/2011 tarihinde satın alındığının varsayılması durumunda dahi, 31 Ekim + (15) gün kış aralığına girileceği için 11/11/2011 tarihinden sonra kış ürünü satılmak zorunda olduğu" hususlarına yer verilmiştir.

Bu itibarla, anılan ara kararı cevabı ile dosyada mevcut diğer bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirketin, denetimin yapıldığı tarih olan 16/12/2020 itibarıyla kış döneminde geçerli olan teknik düzenlemelere uygun akaryakıt sağlama yükümlülüğünü yerine getirdiğinden söz etmeye olanak bulunmadığından, davacı şirket hakkında idari para cezası verilmesine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.