Danıştay 13. Daire E.2023/2707 K.2024/119

Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazine'ye ait Konya ili, Karatay ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel sayılı taşınmazların satışına ilişkin olarak 25/11/2022 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile gerçekleştirilen ihalelerin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; 2886 sayılı Kanun uyarınca gerçekleştirilecek ihalelerde idarenin rekabet ve açıklık ilkesine uymasının zorunlu olduğu, kanun koyucu tarafından rekabet ilkesinin gerçekleşebilmesi için ihalelerde, ihalenin anılan Kanun’un 17. maddesi uyarınca ilanın yeterli olduğu, taşınmazın işgalcisine, taşınmazı satın alma talebinde bulunan kişilere veya paydaşlarına ihale ilanının tebliğ edilmesinin ihale usulü açısından gerekli görülmediği, dava konusu ihalenin 2886 sayılı Kanun'a göre usulüne uygun şekilde ilan edildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Öte yandan, davacı tarafından, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 2008/3 sayılı Genelgesi uyarınca ihale gün ve saatinin taşınmazı satın alma iradesini ortaya koyan kişilere bildirilmesi gerektiği, kendisine tebligat yapılmadığı iddia edilmiş ise de, davacı tarafından dava konusu taşınmazların kendisine satılması istemli 02/06/2021 tarihli dilekçesinde ". Mah.,. Sok., No:… …/…" adresini irtibat adresi olarak bildirdiği, daha sonra aynı istemle 01/02/2022 tarihli dilekçesinde ".

Mah., …Sok.,. Sitesi,. D:… …/…" adresini beyan ettiği, tebligatın ise ". Mah.,. Sok.,. Blok, No:… …/…" adresine çıkartıldığı ancak iade edildiği, UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede MERNİS adresinin "…Mah.,.

Sok., No:… …/…" olduğu, 2886 sayılı Kanun düzenlemelerinden ihale ilanındaki noksanlıklar ile ihaleye ilişkin ilanda bulunması zaruri unsurların bulunmaması hâlinde ihalenin iptal edilebileceğinin belirtildiği, davaya konu ihalede bu hususlara ilişkin herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı,

2886 sayılı Kanun metninde yer almayan, ihale konusu taşınmazı satın almak isteyen kişiye tebligatın yapılmasına ilişkin 2008/3 sayılı Genelge düzenlemesinin ihalenin zorunlu unsurlarından kabul edilmesinin, 2886 sayılı Kanun düzenlemelerinin genelge yoluyla genişletilerek ihalenin iptali şartlarına bu hususunda yasa koyucunun iradesi dışında eklenilmesi anlamına geleceği için idarenin kanuniliği ilkesine de aykırı bir durum meydana getireceği anlaşıldığından, anılan iddiaya itibar edilemeyeceği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, idarelerin ihalede rekabeti sağlamak zorunda olduğu, 2008/3 sayılı Genelge uyarınca taşınmazı satın almak isteyenlere ihale gün ve saatinin bildirilmesi gerektiği, … ada, … parsel sayılı taşınmaza paylı mülkiyet ile malik olduğu, fiilen kullandığı yerden yol çıkabilmesi için Hazine taşınmazlarını satın alması gerektiği, Hazine taşınmazlarının şekli ve yüz ölçümü nedeniyle tek başlarına ekonomik bir değerlerinin olmadığı, satın alma başvurusuna rağmen ihale gün ve saatinin kendisine tebliğ edilmemesi nedeniyle rekabetin oluşmadığı, dava konusu idarî işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacının .. ada, … parsel sayılı taşınmaza tek başına malik olmadığı, fiilen taksim yapılamayacağı davacının satın alma hakkının bulunmadığı, davacının MERNİS adresine tebligat çıkarıldığı, 2008/3 sayılı Genelge’de herhangi bir tebligat zorunluluğu bulunmadığı, ilan yapılmasının zorunlu olduğu, diğer usullerin ihtiyarî olduğu, emsal mahkeme kararlarının da bu yönde olduğu, dava konusu işlem ile temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazların kendisine satılması istemiyle 20/06/2021 tarihinde ve 31/01/2022 tarihinde davalı idareye başvuruda bulunulmuştur. Davacı, 31/01/2022 tarihli başvurusunda “. Mah.,. Sok., …. Sitesi,. D:… …/…” adresine yer vermiştir.

Davalı idare tarafından, 20/10/2022 tarihinde uyuşmazlık konusu taşınmazlarında araların yer aldığı taşınmazların satışı için açık teklif usulü ile ihaleye çıkılmasına karar verilmiş ve … tarih ve … sayılı ihaleye davet yazısı aralarında davacının da bulunduğu satın alma talebi olan kişilere tebliğe çıkarılmıştır.

Bununla birlikte, ihaleye davet yazısı davacının 31/01/2022 tarihli başvurusunda bildirdiği adresi yerine davacının tebliğ tarihindeki Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi’nde (MERNİS) yer alan “…Mah.,. Sok., …Blok, No:…, İç Kapı No:… …/…” adresine tebligata çıkarılmış, anılan tebligat 09/11/2022 tarihinde davalı idareye iade edilmiştir. Uyuşmazlık konusu taşınmazların ihalesi 25/11/2022 tarihinde gerçekleştirilmiş ve davacının akrabaları tarafından satın alınmıştır.

Davacının anılan ihaleleri 27/02/2023 tarihinde öğrenmesi üzerine, işbu ihalelerin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır." kuralına yer verilmiştir.

11/02/2008 tarih ve 07019 sayılı Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 2008/3 sayılı Genelgesi'nde, "2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine göre satışa çıkarılan Hazine'ye ait taşınmazların ihale gün ve saati satın alma talebinde bulunanlara yazılı olarak bildirilmektedir. Bundan böyle, satın alma talebinde bulunanların yanı sıra taşınmazın varsa işgalcisine ve hissedarına da ihale gün ve saatinin bildirilmesi uygun görülmüştür." kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuattan, idarelerin, ihale yaparken 2886 sayılı Kanun'unda yer alan ihalede açıklık, rekabet ve kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması ilkesine riayet etmesi, ihale usul ve kurallarına göre ihaleyi gerçekleştirmeleri gerektiği anlaşılmaktadır. İhalede rekabet ilkesi, ihaleye katılım şartlarını sağlamak şartıyla, olabildiğince fazla kişinin ihaleye katılmasının sağlanması için idarenin iş ve eylemlerde bulunmasını gerektirir. Bu kapsamda, ihaleye daha fazla kişinin katılabilmesinin sağlanması amacıyla idarenin düzenleyici işlemlerle bazı usul ve esaslar ihdas etmesi, rekabet ilkesinin açısından önemlidir. Öte yandan, ihalede rekabet ilkesine riayet edilmemesi durumunda, ihalenin 2886 sayılı Kanun'da öngörülen ilke ve kurallara aykırı olacağı açıktır.

Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 2008/3 sayılı Genelgesi uyarınca Hazine'ye ait taşınmazların satışa çıkarılması hâlinde ilgili taşınmazları satın alma iradesini ortaya koyan kişilere ihale gün ve saatinin bildirilmesi gerekmekte olup, bu bildirimin yapılmaması, ihalede açıklık ve rekabet ilkesini zedeler.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından 02/06/2021 ve 31/01/2022 tarihlerinde davalı idareye uyuşmazlık konusu taşınmazları satın alma iradesini içeren başvurularda bulunulduğu, 31/01/2022 tarihli başvurusunda "… Mah., …Sok., … Sitesi, … D:… …/…” adresine yer verildiği, uyuşmazlık konusu ihale ilanının 2008/3 sayılı Genelge uyarınca … tarih ve …sayılı ihaleye davet yazısı ile davacının da aralarında bulunduğu satın alma talebinde bulunan, işgâl eden veya pay sahibi olan kişilere bildirilmek üzere dağıtıma çıkarıldığı, ancak davacıya gönderilen yazının davacının idareye bildirmiş olduğu adresten başka bir adrese tebliğe çıkarıldığı ve anılan tebligatın davalı idareye iade edildiği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, ihale gün ve saatinin, satın alma talebinde bulunan davacıya usûlüne uygun şekilde bildirilmesi gerekirken, davacı tarafından beyan edilen adrese bildirilmeye çalışılmadığı ve davacının katılımı olmaksızın ihalenin gerçekleştirildiği dikkate alındığında, 2886 sayılı Kanun'da öngörülen açıklık ve rekabet ilkelerine aykırı olarak gerçekleştirildiği anlaşılan dava konusu ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.