Danıştay 13. Daire E.2023/3364 K.2024/11

Dava konusu istem: Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Ankara Bölge Müdürlüğü'nce 04/07/2023 tarihinde gerçekleştirilen ve başka bir istekli üzerinde bırakılan … ihale kayıt numaralı "Irmak Lokomotif Bakım Depo Şefliğinde Dizel Lokomotiflerin KB1, KB2, KB3 ve Günlük Tamir/Servis Bakımlarındaki Muhtelif Ekipmanların Bakımı Hizmet Alımı" ihalesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:. İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nda idarî başvuru yolu olarak öngörülen şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunmalarının dava açmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yolları olduğu,

bu itibarla, ihalelere ilişkin işlemlere karşı dava açmadan önce ilgililerin, öncelikle ihaleyi yapan idareye şikâyet ve idare tarafından verilen karar üzerine de Kamu İhale Kurumu’na itirazen şikâyet yoluna başvurmaları tüketilmesi zorunlu başvuru yolları olarak düzenlendiğinden, dava dilekçesi ve eklerinin merciine tevdi edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle, dava dilekçesi ve eklerinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca ihaleyi gerçekleştiren Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Ankara Bölge Müdürlüğü'ne tevdiine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihalenin 4734 sayılı Kanun’un 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendi uyarınca gerçekleştirildiği, anılan madde uyarınca şikâyet başvurusunda bulunulamayacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, temyize konu Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Ankara Bölge Müdürlüğü'nce 04/07/2023 tarihinde yapılan … ihale kayıt numaralı "Irmak Lokomotif Bakım Depo Şefliğinde Dizel Lokomotiflerin KB1, KB2, KB3 ve Günlük Tamir/Servis Bakımlarındaki Muhtelif Ekipmanların Bakımı Hizmet Alımı" ihalesine davacı şirket istekli olarak katılmış, davacının teklifi iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uymadığından bahisle değerlendirme dışı bırakılmış, bunun üzerine davacı tarafından, ihaleyi yapan idarenin … tarih ve … sayılı işlemiyle bildirilen ihale kararının iptaline karar verilmesi istemiyle doğrudan bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin 1. fıkrasının (g) bendinde, "2 nci maddenin birinci fıkrasının (b) ve (d) bentlerinde sayılan kuruluşların, ticarî ve sınaî faaliyetleri çerçevesinde; doğrudan mal ve hizmet üretimine veya ana faaliyetlerine yönelik ihtiyaçlarının temini için yapacakları, Hazine garantisi veya doğrudan bütçenin transfer tertibinden aktarma yapmak suretiyle finanse edilenler dışındaki yaklaşık maliyeti ve sözleşme bedeli ikitrilyon üçyüzmilyar Türk Lirasını aşmayan mal veya hizmet alımları, (...) ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç bu Kanun'a tâbi değildir." kuralına yer verilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3/g Maddesi Uyarınca Yapacağı Mal ve Hizmet Alımlarında Uygulanacak Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin "Amaç ve Kapsam" başlıklı 1. maddesinde "Bu Yönetmeliğin amacı; kârlılık ve verimlilik ilkelerine uygun olarak, serbest rekabet yoluyla ve en uygun fiyatla Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün yararını göz önünde bulundurmak suretiyle, Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün her türlü mal veya hizmet alımlarına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

TCDD Kira İşleri Hakkında 1801 No.lu Genel Emir, TCDD İnşaat İşleri İhale Yönetmeliği, TCDD Taşınmaz Mallar İhale Yönetmeliği, TCDD Sigorta İşleriYönetmeliği hükümleri ile 4734 sayılı Kanunun 4964 sayılı Kanunla değişik 3 üncü maddesinde belirtilen tutarı aşan mal ve hizmet alımları, bu yönetmeliğin kapsamı dışındadır" kuralına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosya incelendiğinde, dava konusu ihalenin, 21/06/2017 tarih ve 30103 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğünün 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3/g Maddesi Uyarınca Yapacağı Mal ve Hizmet Alımlarında Uygulanacak Esas ve Usuller Hakkında Yönetmelik" uyarınca gerçekleştirildiği, bu doğrultuda ihalenin 09/06/2023 tarih ve 32216 sayılı Resmî Gazete'de ilan edildiği, anılan ihaleye ilişkin ilanın 8. maddesinde, "Bu ihale ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç 4734 ve 4735 sayılı Kanunlara tabi değildir" düzenlemesine yer verildiği,

bu nedenle davacının dava açılmadan önce 4734 sayılı Kanun'da tüketilmesi zorunlu idarî başvuru yolu olarak öngörülen şikâyet ve itirazen şikâyet başvurusun bulunmasının 4734 sayılı Kanun'a tâbi olmayan ihale ile ilgili olarak şikâyet yoluyla ihaleyi yapan idarenin, itirazen şikâyet yoluyla Kamu İhale Kurumu'nun inceleme görev ve yetkisinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, davacı tarafından, iş bitirme belgesinin benzer iş tanımına uymadığından bahisle teklifinin değerlendirme dışı bırakılması suretiyle gerçekleştirilen ihalenin iptali istemiyle doğrudan açılan işbu dava hakkında Mahkemece bir karar verilmesi gerekirken, dava dilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendi uyarınca Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Ankara Bölge Müdürlüğü'ne tevdiine karar verilmesinde usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.