Danıştay 13. Daire E.2024/1222 K.2024/2423

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait güneş enerji santrali ile ilişkilendirilen tüketim tesisinde Mart ve Nisan 2021 dönemlerinde elektrik tüketimi olmadığından bahisle ilgili dönemlerde üretilip sisteme verilen enerjinin YEKDEM'e bedelsiz katkı payı olarak bildirilmesine ilişkin işlemin kaldırılması ve bu dönemlerde sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin ödenmesi için 04/08/2021 tarihli dilekçeyle davalı idareye yapılan başvurunun cevap verilmemek suretiyle (zımnen) reddine dair işlemin iptali ile söz konusu dönemlerde sisteme verilen elektrik enerjisi bedelinin amme alacaklarına uygulanan faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından başvuruda bulunulan 04/08/2021 tarihi itibarıyla, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği'nin

(Yönetmelik) 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasının, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 25/05/2021 tarih ve E:2019/2575, K:2021/1854 sayılı kararıyla iptaline karar verildiği, yeni düzenlemenin ise henüz yürürlüğe girmediği, bu aşamada mücbir sebebe ilişkin bir kıstas bulunmamasına karşın henüz yürürlüğe girmemiş olan mevzuat hükümleri esas alınarak davacıya ait üretim tesisiyle ilişkilendirilen tüketim tesisinde söz konusu dönemlerde tüketim olmamasının nedeni olarak gösterilen gerekçenin mücbir sebep kapsamında olup olmadığı yönünde değerlendirme yapılmak suretiyle davacının talebinin reddedildiği;

Bu kapsamda, davalı idarece, davacının talebi hakkında, başvurunun yapıldığı 04/08/2021 tarihi itibarıyla Yönetmeliğin yürürlükte bulunan hükümleri çerçevesinde değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı;

Öte yandan, davacı tarafından Mart ve Nisan 2021 dönemine ait toplam 286.624,00-TL'nin amme alacaklarına uygulanan faiz ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiş ise de, sisteme verilen elektrik enerjisi bedelini ödeme yükümlülüğünün Gediz Elektrik Dağıtım A.Ş.'ye (Gediz Elektrik) ait olduğu, davalı idarenin ödeme yükümlülüğünün bulunmadığı ve Uyuşmazlık Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı uyarınca Gediz Elektrik aleyhine adlî yargıda dava açılması gerektiğinden bu aşamada davacının tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline, davacının tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi'nce, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 25/05/2021 tarih ve E:2019/2575, K:2021/1854 sayılı iptal kararının gerekçesi dikkate alınmak suretiyle yeniden düzenlenen Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında yer alan kural değerlendirildiğinde, lisanssız üretim yapan üreticilerin asıl amacının kendi bünyelerinde kullanmakta oldukları tesislere ait elektrik ihtiyaçlarının karşılanması ve tüketilmeyen ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin YEKDEM kapsamında satışı olduğu ve tüketim fazlası enerjinin/ihtiyaç fazlası elektrik enerjisinin satışının hukuken kabul edilebilir belli kıstas ve ölçütlere bağlandığı;

Bu düzenlemede en öne çıkan ve belirgin olan ölçüt, mücbir sebep olarak belirlendiğinden öncelikli olarak uyuşmazlık konusu dönemlerde tüketilmeyen ihtiyaç fazlası enerjinin mücbir sebepten kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespit edilmesi gerektiği;

Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 35. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bir olayın mücbir sebep hâli sayılabilmesi için, olaydan etkilenen tarafın gerekli özen ve dikkati göstermiş ve tüm önlemleri almış olmasına karşın önleyemeyecek, kaçınılamayacak ve öngörülemeyecek bir durumla karşılaşması ve bu durumun etkilenen tarafın ilgili mevzuat kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmesini engellemesi gerektiği, ayrıca anılan maddenin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, salgın hastalığın mücbir sebep hâlleri arasında sayıldığı;

Uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından, Mart ve Nisan 2021 dönemlerine ilişkin tüketim miktarının "0 (sıfır)" olmasının nedeninin, ülkemizde de etkisini gösteren COVID 19 salgını olduğunun belirtildiği; ancak, davacı tarafından söz konusu dönemde hiç tüketim olmamasının COVID 19 salgınından kaynaklandığına ilişkin hukuken kabul edilebilir somut gerekçelerin ortaya koyulamadığı;

Bu itibarla, davacının mücbir sebep olarak ileri sürdüğü COVID 19 salgınına yönelik iddiasının soyut nitelikte olduğu ve mücbir sebep koşullarının davacı şirket yönünden gerçekleşmediği anlaşıldığından, davacı tarafından yapılan başvurunun zımnen reddine dair işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı;

Mahkeme kararının, davacının tazminat istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmına yönelik istinaf başvurusu yönünden yapılan incelemede; dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmeyerek davanın reddine karar verildiğinden davacının tazminat isteminin de yasal dayanağının bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve esastan incelenen davanın reddine; davacının istinaf başvurusunun ise yukarıda belirtilen gerekçeyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, davalı idarece Mart ve Nisan 2021 dönemlerinde üretilip sisteme verilen elektrik enerjisinin bedelinin ödenmemesinin gerekçesinin Yönetmeliğin 28. maddesinin dokuzuncu fıkrası olduğunun belirtildiği, söz konusu düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce iptal kararı verildiği, davalı idareye yapılan başvuru tarihi itibarıyla Yönetmelik'in 28. maddesinin dokuzuncu fıkrasında "mücbir sebep hâlleri hariç" ibaresinin yer almadığı,

bu kapsamda gerek davalı idarece gerekse Bölge İdare Mahkemesi'nce söz konusu dönemlerde üretilen elektriğin tüketilmemesinin nedeninin mücbir sebep kapsamında olup olmadığı yönünde inceleme yapılmak suretiyle karar verilmesinde hukukî isabet bulunmadığı, öte yandan, Bölge İdare Mahkemesi'nce mücbir sebebe ilişkin eksik inceleme ve değerlendirme yapılmak suretiyle karar verildiği, ispat külfetinin şirketlerinin üzerinde bırakılmasının hukuka aykırı olduğu, COVID 19 salgını döneminde şirketlerinin faaliyetine devam edememesi nedeniyle tüketim miktarının "0 (sıfır)" olduğu,

dava konusu işlemin hukuka aykırı olarak tesis edildiği ileri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının usûl ve hukuka uygun olduğu, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usûl ve hukuka uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKÎ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usûl ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.