Danıştay 13. Daire E.2024/151 K.2024/1500

2- ... Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Birliği (...) Mimarlar Odası (... Şubesi) VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Emniyet Genel Müdürlüğü'nce 19/10/2022 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen 2022/1000508 ihale kayıt numaralı "Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğü Ek Hizmet Binası Tam Takım Uygulama Projeleri ve İhale Evraklarının Hazırlanması Hizmet Alım İşi" ihalesine ait ihale ilanının düzeltilerek zeyilname yayınlanması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin 21/10/2022 tarih ve 2787 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü İnşaat Emlak Daire Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... idare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacının, dava konusu işlemin, Teknik Şartname'nin 2. maddesinde düzenlenen işin tanımı uyarınca ihalenin Teknik Şartnamesi'nde yaklaşık 19 iş kalemi olarak tarifli ve 3 gün iş programı hazırlanması, işin mimari ve mühendislik uygulama projelerinin tam paket tesliminin işin yüklenici ve kontrol teşkilatındaki toplam süresinin "kırkbeş (45) takvim günü" olarak ilan edilmesine, aynı zamanda Teknik Şartname'nin 4. maddesinde de işin süresinin %70'i tanzim %30'u tasdik olarak belirlenmesi nedeniyle söz konusu 19 iş kalemine 33.75 takvim günü ayrıldığı,

bu kapsamda, Şartname'nin teknik açıdan mümkün olmayan bir planlama barındırdığı, bu sürede söz konusu iş kalemlerinin tamamlanmasının teknik ve fiziki anlamda mümkün olmadığı gerekçesiyle iptali istemine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı;

Teknik Şartname'de yer alan "Kontrol teşkilatı taşınmaz yerini tüm safhalarda değiştirebilir." ve "Taşınmazın üzerinde yıkılması planlanan yapı olması durumunda mevcut yapının yıkım maliyetinin ihale yaklaşık maliyetine eklenmesi için gerekli olan bilgi ve projeler yüklenici tarafından hazırlanacaktır." kurallarının belirsizlik taşıdığı gerekçesiyle iptali istemine ilişkin kısmı ile ihale eki Sözleşme Tasarısı'nın 32. maddesinde düzenlenen "5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun ilgili maddelerince tanımlanan müelliflik ve sahiplik haklarının T.C.

İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından kullanılmasına muvafakat vermiş olup, proje uygulamasından dolayı telif hakkı talebinde bulunamaz. Yaptırılan ihale proje yaptırılması ve her türlü hakkın satın alınmasıdır.

Bu nedenle İDARE dilediği sayıda, şekilde, yerde ve zamanda gerektiği proje bütünlüğü dâhil dilediği değişiklikleri yapmak suretiyle bu projeleri uygulama ve uygulatma hakkına sahiptir." kuralının 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında manevi hakların devredilmesi hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle iptali istemine ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede ise, dava konusu işlemin bu kısımlarında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen davanın reddine karar verilmiş, kararın iptale ilişkin kısmı davalı idareler tarafından temyiz edilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idareler tarafından, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

1. Emniyet Genel Müdürlüğü'nce 19/10/2022 tarihinde açık ihale usulüyle "Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğü Ek Hizmet Binası Tam Takım Uygulama Projeleri ve İhale Evraklarının Hazırlanması Hizmet Alım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.

2. Davacı tarafından, 12/10/2022 tarihinde anılan ihaleye ait ihale ilanının düzeltilerek zeyilname yayınlanması istemiyle Emniyet Genel Müdürlüğü İnşaat Emlak Daire Başkanlığı'na başvuruda bulunulmuş, 21/10/2022 tarihli işlem ile başvuru reddedilmiştir.

3. Bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla "şikâyet ve itirazen şikâyet başvurularının dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idarî başvuru yolları olduğu, davacının şikâyet başvurusu niteliğindeki 12/10/2022 tarihli başvurusunun Emniyet Genel Müdürlüğü'nce reddi üzerine, Kamu İhale Kurumu'na itirazen şikâyet yoluna başvurmadan doğrudan dava açmış olduğu, davada idari merci tecavüzü bulunduğu" gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dilekçesi ve eklerinin Kamu İhale Kurumu'na tevdiine karar verilmiştir. Karar davacı tarafından temyiz edilmeyip kesinleşmiştir.

4. Söz konusu Mahkeme kararı üzerine, söz konusu başvurunun 4734 sayılı Kanun'da belirlenen itirazen şikâyet başvurusu kapsamında olmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle Kamu İhale Kurumu'na karşı dava açılmıştır.

5. ... İdare Mahkemesi'nce ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

6. Anılan kararın temyizen incelenmesi üzerine, Dairemizin 22/03/2023 tarih ve E:2023/588, K:2023/1345 sayılı kararı ile, "...davacı tarafından, 12/10/2022 tarihinde uyuşmazlık konusu ihaleye ait ihale ilanının düzeltilerek zeyilname yayınlanması istemiyle Emniyet Genel Müdürlüğü İnşaat Emlak Daire Başkanlığı'na yapılan başvurunun reddine ilişkin 21/10/2022 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan davada '2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dilekçesi ve eklerinin Kamu İhale Kurumu'na tevdiine' yönünde verilen ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı üzerine, söz konusu başvurunun 4734 sayılı Kanun'da belirlenen itirazen şikâyet başvurusu kapsamında olmadığından bahisle reddine ilişkin ... tarih ve E-... sayılı Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle dava açıldığı, iptali istenilen dava konusu işlem davacının 12/10/2022 tarihli başvurusuna yönelik olarak tesis edildiği ve davacının bu işlemin bizzat tarafı olduğu anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, davacının söz konusu başvurusunun reddine ilişkin olarak tesis edilen ve bizzat muhatabı olduğu dava konusu işlem ile makul bir menfaat ilgisinin dolayısıyla dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü gerektiğinden, davanın ehliyet yönünden reddine dair İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır." gerekçesiyle karar bozulmuştur.

7. Dairemizin bozma kararı üzerine ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, “Olayda, dava konusu ihale 4734 sayılı Kanun hükümlerine tâbi olmakla birlikte, davacının anılan Kanun hükümlerinde belirtilen aday, istekli ve istekli olabilecek sıfatını taşımadığı, dolayısıyla davacının söz konusu ihale hakkında dava açabilmesi için anılan Kanun'da öngörülen idari başvuru yollarını tüketmesine gerek bulunmadığı, buna rağmen ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca dava dilekçesi ve eklerinin Kamu İhale Kurumu'na tevdiine karar verildiği görülmektedir.

Uyuşmazlıkta; 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi ile 20/A maddesi uyarınca dava dilekçesi ve eklerinin Kamu İhale Kurumuna tevdiine karar verilmesi nedeniyle davacının yanıltıldığı ve bu suretle hak arama özgürlüğünün ihlâl edildiği, dolayısıyla davacının hak arama özgürlüğünü teminen hangi işlemin iptalinin istenildiği hususunun sorulmasının gerektiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Emniyet Genel Müdürlüğü'nce 19/10/2022 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı Çankaya İlçe Emniyet Müdürlüğü Ek Hizmet Binası Tam Takım Uygulama Projeleri ve İhale Evraklarının Hazırlanması Hizmet Alım İşi ihalesinin teknik şartnamesinin 4734 sayılı Kanun'un 5. ve 12. maddelerine aykırı düzenlemeler içerdiğinden bahisle ihale ilanının düzeltilerek zeyilname yayınlanması, yeni ihale ilanında itirazları dikkate alınarak düzenleme yapılması,

5018 sayılı Kanun uyarınca kamu zararına yol açacak harcamaların durdurulması istemiyle yaptığı başvurunun elektronik posta yoluyla reddine ilişkin 21/10/2022 tarihli Emniyet Genel Müdürlüğü İnşaat Emlak Dairesi Başkanlığı işleminin mi iptalinin istenildiği, yoksa TMMOB Mimarlar Odası Başkanlığı Ankara Şubesi'nin aday, istekli ya da istekli olabilecek konumunda bulunmadığı, bu nedenle şikâyet ve itirazen şikâyet yoluna başvurmasının da mümkün olmadığı,

bu itibarla Kamu İhale Kurumu'nun inceleme ve denetim yapma görev ve yetkisinin de bulunmadığından bahisle 4734 sayılı Kanun'da belirlenen itirazen şikâyet kapsamında olmadığı anlaşılan başvuruya ait dilekçenin bir örneğinin ilgisi nedeniyle İçişleri Bakanlığı'na gönderilmesine ilişkin Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı'nın ... tarih ve E...sayılı işleminin mi iptalinin istenildiği hususunda Mahkememizde tereddüt hâsıl olduğundan, bu haliyle dava dilekçesinin yukarıda anılan Kanun'un 3. maddesine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.” gerekçesiyle dilekçenin reddine karar verilmiştir.

8. Dilekçenin reddi üzerine davacı tarafından 14/07/2023 tarihli dilekçeyle, Emniyet Genel Müdürlüğü işleminin iptalinin istenildiği belirtilerek dilekçe yenilenmiştir. 9. .... İdare Mahkemesi'nce yapılan yargılama sonucunda ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile kısmen dava konusu işlemin iptaline, kısmen davanın reddine kararı verilmiş, anılan karar iptale ilişkin kısmı yönünden davalı idarelerce temyiz edilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesinde, idarî davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, dilekçelerde tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adreslerinin, davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, davaya konu olan idarî işlemin yazılı bildirim tarihinin, tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın gösterileceği, dava dilekçelerinin ve bunlara ekli evrakın örneklerinin karşı taraf sayısından bir fazla olacağı.

14. maddesinin üçüncü fıkrasında, dava dilekçelerinin, görev ve yetki, idarî merci tecavüzü, ehliyet, idarî davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, süre aşımı, husumet, 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği.

15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde ise, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olmadıklarının tespiti hâlinde, yeniden düzenlenmek veya noksanları tamamlanmak üzere dilekçenin reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdarî yargılama hukukunun temel ilkelerinden biri taleple bağlılıktır. Bu ilke uyarınca iptali istenen idarî işlemle sınırlı olarak mahkemelerce inceleme yapılması gerekmekte olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur.

Dosyanın incelenmesinden, davacının 12/10/2022 tarihinde ihale ilanının düzeltilerek zeyilname yayınlanması istemiyle Emniyet Genel Müdürlüğü İnşaat Emlak Daire Başkanlığı'na başvuruda bulunduğu, 21/10/2022 tarihli işlem ile başvurunun reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada ...

İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, idari merci tecavüzü bulunduğu gerekçesiyle 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dilekçesi ve eklerinin Kamu İhale Kurumu'na tevdiine karar verildiği görülmüştür. Karar davacı tarafından temyiz edilmeyip kesinleşmiştir.

Anılan Mahkeme kararı üzerine, söz konusu başvurunun 4734 sayılı Kanun'da belirlenen itirazen şikâyet başvurusu kapsamında olmadığından bahisle Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı tarafından ... tarih ve E-... sayılı işlem ile başvuru reddedilmiştir.

Davacı tarafından, Dairemizin bozma kararına konu ilk açılan davada 28/12/2022 tarihinde UYAP üzerinden ... İdare Mahkemesi Başkanlığı'na hitaplı olarak gönderilen dava dilekçesi incelendiğinde, dilekçenin "Dava Konusu" ile "Netice ve Talep" başlığı altında, açıkça ... tarih ve E-... sayılı Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı işleminin iptalinin istenildiği ve davanın Kamu İhale Kurumu'na karşı açıldığı anlaşılmaktadır.

Aktarılan mevzuatta, kanun koyucu dilekçenin reddine karar verilecek hususları sınırlı olarak saymıştır. Uyuşmazlığa konu olayda ise, bu durumlardan herhangi birinin oluşmadığı açıktır. Bu durumların yargı kararlarıyla genişletilmesi mümkün değildir. Dolayısıyla, ... İdare Mahkemesi'nce ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla dilekçenin reddine karar verilmiş ise de, davanın konusunun davacı tarafından 28/12/2022 tarihli dilekçede açık ve net olarak belirtildiği ve ... tarih ve E-... sayılı Kamu İhale Kurumu Ön İnceleme Dairesi Başkanlığı işlemi olduğu anlaşıldığından, dilekçenin reddi üzerine dava konusu işlem ve netice-i talep kısmı değiştirilerek yapılan yargılama sonucunda verilen kararın bozulması gerektiği açıktır.

Öte yandan, dilekçenin reddi kararında, kararın adil yargılanma hakkı uyarınca verildiği belirtilmekteyse de, davacının merciine tevdi kararına karşı kanun yoluna başvurmayarak kendisinden beklenen dikkat ve özeni göstermediği anlaşıldığından, adil yargılanma hakkı kapsamında korunması gereken herhangi bir usuli güvencenin ihlâl edilmediği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, söz konusu işlemin yargısal denetiminin gerçekleştirilmesi için dosyanın İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekmektedir.