Danıştay 13. Daire E.2024/2336 K.2024/4647

Dava konusu istem: Davacı şirkete ait "...” logosuyla yayın yapan televizyon kanalında ...tarihinde yayınlanan "..." isimli müzik klibinde, 6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde yer verilen, "Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz" şeklindeki yayın ilkesinin ihlâl edildiğinden bahisle 85.738,00-TL idari para cezası verilmesine ve program yayınının 5 kez durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Üst Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; müzik klibinin şarkı sözlerinde ''her gün şiddetler artar....olan yetimlere olur.....ansızın çıkar karşıma canice kıyarım ona..'' şeklinde ifadelerin bulunduğu, klibin kurgusunda ise çocuklarıyla mutlu bir evlilik sürdürdükten sonra eşler arasında tartışma ve kavgaların başladığı, adamın eşini bahçede telefonla konuşurken gördükten sonra (açıkça cinayet sahnesi gösterilmemekle birlikte) onu öldürüp hapse girdiği ve çocukların annesinin mezarı başında hüzünlü bir şekilde beklediğinin görüldüğü,

müzik klibinin gerek güftesinde gerekse de kurgusunda yer alan ifade ve görüntülerde şiddet unsurlarına yer verildiği, fiziksel şiddetin sonucu olan görüntülerin ekrana getirildiği, her ne kadar klibin sonunda ''şiddetin her türlüsüne hayır'' ifadesiyle şiddeti özendirme amacıyla gösterilmediği izlenimi verilmeye çalışılsa da bir müzik klibinde bu tarz şiddet içerikli görüntü ve ifadelerin yer almasının, gerçek dünyada şiddetin normalleştirilmesi ve içselleştirilmesinde rol oynayabileceği, şiddeti kanıksatıcı etkisinin olabileceği, bu durumda,

davacı şirkete ait medya hizmet sağlayıcı kuruluşta yayınlanan ''...' adlı müzik klibi ile 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (ş) bendinin ihlal edildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği, müzik klibi kadına karşı şiddeti konu alsa da kadına karşı şiddete karşı izleyicide bir kanıksama, şiddete karşı duyarsızlaştırma yaratmadığı, senaryoda açıkça kocanın karısını öldürmesinin "kötü" bir şey olduğunun vurgulandığı, açıkça cinayet sahnesinin gösterilmediği, yayın ilkesi ihlalinin oluşmadığı, fiil ile yaptırım arasında dengesizlik olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, dava konusu yayında fiziksel şiddetin sonucu olan görüntüler ekrana getirildiği, dolayısıyla yayının 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 1. fıkrasının (ş) bendini ihlal ettiği, idari yaptırım kararının ölçülülük ilkesine uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemesi kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

(X) KARŞI OY

6112 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'un 8. maddesinin birinci fıkrasının (ş) bendinde, “Yayın hizmetleri;... ş) Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz.” yayın hizmeti ilkesine yer verilmiş olup, aynı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Kanunun 8 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (d), (f), (g), (ğ), (h), (n), (ö), (s), (ş) ve (t) bentlerindeki yayın hizmeti ilkelerine ve aynı maddenin dördüncü fıkrasına aykırı yayın yapan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlara, ihlalin ağırlığı ve yayının ortamı ve alanı göz önünde bulundurularak,

ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verilir. İdarî para cezası miktarı, radyo kuruluşları için bin Türk Lirasından, televizyon kuruluşları ve isteğe bağlı medya hizmet sağlayıcıları için onbin Türk Lirasından az olamaz.

Ayrıca, idarî tedbir olarak, ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına, isteğe bağlı yayın hizmetlerinde ihlale konu programın katalogdan çıkarılmasına karar verilir. İhlalin mahiyeti göz önünde bulundurularak, bu fıkra hükümlerine göre idarî para cezası ile birlikte idarî tedbire karar verilebileceği gibi, sadece idarî para cezasına veya tedbire de karar verilebilir.” kuralı yer almıştır.

Görüldüğü üzere, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (Kurul), ihlalin ağırlığını ve yayının ortamı ve alanını göz önünde bulundurmak suretiyle medya hizmet sağlayıcı kuruluşun ihlalin tespit edildiği aydan bir önceki aydaki brüt ticari iletişim gelirinin yüzde ikisinden beşine kadar idarî para cezası verebilmektedir. Anılan madde ile Kurul'a, idari tedbir olarak ihlale konu programın yayınının beş keze kadar durdurulmasına karar verme yetkisi de verilmiş bulunmaktadır. Kurul, ihlalin mahiyetini göz önünde bulundurarak, idari para cezası ile birlikte idari tedbire de karar verebileceği gibi, yalnızca idari para cezasına ya da yalnızca idari tedbire de karar verebilmektedir.

6112 sayılı Kanun'un 32. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, 85.738,00-TL idari para cezası uygulanması ve idari tedbir olarak ihlale konu program yayınının 5 (beş) kez durdurulmasına ilişkin dava konusu Kurul kararının hukuka uygun olduğunun kabul edilebilmesi için, ihlalin gerçekleşmesi tek başına yeterli olmayıp, uygulanan idari yaptırımın ve yayın yasağının, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine uygun olması gerekmektedir.

Ölçülülük ilkesi, sınırlandırmada kullanılan aracın, sınırlandırmayla elde edilmek istenilen amacı gerçekleştirmeye elverişli olmasını, sınırlandırma aracının amaç için gerekli olmasını ve araçla amaç arasında ölçülü bir oran bulunmasını içeren bir ilkedir. Ölçülülük ilkesinin içeriğinde, sınırlandırma ile elde edilmek istenilen amacın gerçekleştirilebilmesi için "gerekli, elverişli ve zorunlu" bir araca başvurulması ve ulaşılmak istenilen amaçla, başvurulan sınırlandırma aracı arasında makul bir dengenin bulunması gereklidir.

Hukuk devletinin zorunlu bir sonucu olan ölçülülük ilkesi, kamu düzeninin sağlanmasında da bir denge mekanizmasıdır. Ölçülülük ilkesi, hak ve özgürlüklerin sınırlandırılmasında bir denge unsuru olması dolayısıyla, hak ve özgürlükler lehine koruma sağlayan evrensel bir ilke olarak kabul edilmektedir.

Ölçülülük ilkesi, elverişlilik, gereklilik ve orantılılık olmak üzere üç ana unsurdan oluşmaktadır Bu bağlamda, ölçülülük ilkesi değerlendirilirken, bu üç alt ilkenin de ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla elverişlilik, gereklilik ve orantılılık ilkeleri, ölçülülük ilkesinin temel yapı taşlarıdır.

Olayda, “Yayın hizmetleri;...

Şiddeti özendirici veya kanıksatıcı olamaz.” ilkesinin ihlali nedeniyle bir önceki ay brüt ticari işletim gelirinin yüzde beşi oranında idari para cezası ile birlikte idari tedbir olarak 5 (beş) kez yayın yasağı uygulanmış ise de; ihlale konu yayın ve dosyada yer alan bilgi ve belgeler incelendiğinde, müzik klibindeki ana temanın kadına olan şiddetin ailede yarattığı travmaya işaret etmek olduğu, şiddetin her türlüsüne hayır sözü ile klibin bitirildiği, kısa bir görüntü ve şarkıda geçen "canice kıyarım ona" sözünün şiddeti barındırdığı,

buna karşılık gerek idari para cezasının miktarı belirlenirken gerekse de idari para cezasına ek olarak yayın yasağı yaptırımı uygulanırken amaç ve araç arasında makul bir dengenin gözetilmediği, ayrıca getirilen sınırlama ile sağlayacağı yarar arasında hakkaniyete ve kamu yararına uygun bir dengenin sağlanmadığı, bu bakımdan belirtilen hususlar ile ihlalin ağırlığı gözetilmeksizin üst sınırdan idari para cezası uygulanması ve buna ek olarak yayın durdurma cezası verilmesine ilişkin dava konusu işlemin elverişlilik, gereklilik ve orantılılık ilkeleri bağlamında ölçülülük ilkesi gözetilmeksizin tesis edildiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda yer alan gerekçe ile bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.