Danıştay 13. Daire E.2024/7 K.2025/1462

Dava konusu istem: Tedarik lisansı sahibi davacı şirketin, Nisan 2020 döneminde birden fazla tedarikçi tarafından Piyasa Yönetim Sistemi (PYS) üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formu'nu süresinde ibraz edemediğinden bahisle 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 16. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ile 2020 Yılında Uygulanacak Para Cezaları Hakkında Tebliğ uyarınca 1.088.997,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; uyuşmazlık konusu olayda, tedarikçi olan davacı şirketin 1 adet serbest tüketici ile ilgili geçerli ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formu'nu 2 iş günü içerisinde ibraz edememesinden dolayı dava konusu para cezasının tesis edildiği, davacı tarafından para cezasına konu ölçüm noktası muhatabı ...

Kargo Yurtiçi ve Yurtdışı Taşımacılık A.Ş. ile arasında elektrik satışına ilişkin imzalanan sözleşme kapsamında 683 ölçüm noktasının bulunduğu, bu ölçüm noktalarından sadece birinin sisteme girilmemesinin mücbir sebep ile ortaya çıkan çalışma koşullarından kaynaklı olduğu, Nisan 2020 döneminin Covid-19 önlemlerinin alındığı sürece denk geldiği, aykırılığın sonradan giderildiğinin görüldüğü, buna karşılık, davacı şirketin 683 ölçüm noktasından biri hariç diğerlerinin sisteme girilmesi sırasında da Covid-19 pandemi sürecinde bulunulmasına rağmen sorun yaşanmadığının dosyadan anlaşıldığı,

dolayısıyla mücbir sebep halinin davacı açısından mevcut olmadığı, piyasa katılımcısı davacı şirket tarafından 2 iş günü içerisinde Enerji Piyasaları İşletme A.Ş.'ye (EPİAŞ) söz konusu belgelerin PYS üzerinden beyan edilmediğinin sabit olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 683 ölçüm noktasından sadece 1 sayacın sisteme girilmesinin mücbir sebep nedeniyle mümkün olmadığı, Kurul kararı ile Covid-19 salgınının mücbir sebep kabul edildiği, evrak yükleme sisteminin çoklu taleplerde hata verdiği ve yetersiz olduğu, eksik evrak durumunda sistem uyarı yapmadığından eksikliğin tespit edilemediği, kasıtlı veya ihmali davranışı olmadığı halde yüksek miktarda idari para cezası uygulanmasının ölçüsüz olduğu, aynı fiil nedeniyle 3 ay süreyle portföye yeni ölçüm noktası almama yaptırımı uygulandığından ticari olarak zarara uğradığı, işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Elektrik Piyasası Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısında bazı tedarik ve üretim lisansı sahiplerinin Ocak 2019 - Şubat 2021 dönemleri arasında gerçekleşen çoklu talebe konu bazı serbest tüketiciler için piyasa işletmecisi EPİAŞ'ın ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden zamanında ibraz etmeyerek mevzuatı ihlal ettikleri belirtilerek bu şirketler hakkında 6446 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca işlem tesis edilmesi talep edilmiştir.

Bunun üzerine davacı şirket hakkında hazırlanan ... tarih ve ... sayılı soruşturma raporunda, tedarik lisansı sahibi olan davacı şirketin Nisan 2020 döneminde birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen 1 adet serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formu'nu 2 iş günü içerisinde sunma yükümlülüğünü yerine getirmediğinin tespit edildiği, bu fiilin 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi ile Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendi ve 15. fıkrasına aykırı olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Davacının yazılı savunmasında ileri sürdüğü hususların haklı gerekçe oluşturmadığı ve aynı ihlal ile ilgili olarak... tarih ve ... sayılı Kurul kararıyla ihtarda bulunulmasına rağmen aykırılığın tekrarlandığı göz önüne alınarak davacıya 1.088.997,00-TL idari para cezası verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun "Lisans Esasları" başlıklı 5. maddesinde, "...(2) Bu Kanun kapsamında verilecek lisansların tabi olacağı ve lisans sahiplerinin uymakla yükümlü olduğu esaslar şunlardır: (...) e) Tüzel kişiler lisans almanın yanı sıra faaliyet alanlarına göre mevzuatın gereklerini yerine getirmekle yükümlüdür...".

"Yaptırımlar ve Yaptırımların Uygulanmasında Usul" başlıklı 16. maddesinde, "(1) Kurul, piyasada faaliyet gösteren tüzel kişilere aşağıdaki yaptırım ve cezaları uygular: (...) b) Bu Kanun, ikincil mevzuat veya lisans hükümlerine, Kurul kararlarına ve talimatlara aykırı hareket edildiğinin saptanması hâlinde, aykırılığın niteliğine göre aykırılığın 30 gün içinde giderilmesi veya tekrarlanmaması ihtar edilir ve yapılan yazılı ihtara rağmen aykırı durumlarını devam ettiren veya tekrar edenlere beş yüz bin Türk Lirası idari para cezası verilir..." kuralına yer verilmiştir.

14/04/2009 tarih ve 27200 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin işlem tarihindeki haliyle "Serbest tüketicilere ilişkin uzlaştırmaya esas veriş-çekiş birimlerine ait tedarikçi değiştirme süreçleri" başlıklı 30/A maddesinde, "(...) (6) Yayımlanan sayaç listesine ilişkin itiraz başvuruları, duyurunun yayımlanmasını takip eden iki iş günü içerisinde Piyasa İşletmecisine yapılır.

Piyasa İşletmecisi, yapılan itiraz başvurularını iki iş günü içerisinde sonuçlandırarak, kesinleşen sayaç listesini PYS aracılığıyla ilgili piyasa katılımcısına ve bağlantı durumuna göre ilgili dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiye veya TEİAŞ’a duyurur. (...) (13) Piyasa katılımcılarının bu madde kapsamında belirtilen kayıt süreçleri esnasında;

(...) b) Serbest tüketiciyle ikili anlaşma yapmadan serbest tüketici sayaç kaydı için başvurduğunun tespiti halinde tespitin yapıldığı tarihten sonraki ilk kesinleşen sayaç listesinin duyurulmasını takip eden ayın ilk gününden geçerli olmak üzere ilgili serbest tüketicinin kaydı piyasa katılımcısının portföyünden çıkarılır ve bir önceki tedarikçisinin talebi varsa onun, yoksa görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir.

İhlali tespit edilen piyasa katılımcısı Piyasa İşletmecisi tarafından Kuruma raporlanır. Söz konusu piyasa katılımcısı Kurul Kararı ile üç ay süreyle ikili anlaşmalar kapsamında yeni tüketici kaydedemez ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16 ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır.

Bu serbest tüketici ile ilgili olarak geçmişe dönük düzeltme yapılmaz. (...) (15) Bir serbest tüketicinin birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilmesi halinde, ikili anlaşmaya ilişkin yazılı kanıtlayıcı bilgiler Piyasa İşletmecisi tarafından talep edilir ve ilgili piyasa katılımcıları tarafından altıncı fıkrada belirtilen süreler içerisinde PYS üzerinden beyan edilir.

Piyasa İşletmecisi tarafından gerekli kontroller yapılır ve ikili anlaşma beyanı geçerli bulunan tedarikçinin portföyüne serbest tüketicinin geçişi sağlanır. Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır. Birden fazla tedarikçinin geçerli ikili anlaşma beyanında bulunması halinde ikili anlaşma tarihi en yakın olan kayıt dikkate alınır.

Anlaşma tarihlerinin aynı olması halinde kayıtlar onaylanmaz ve serbest tüketici mevcut tedarikçisinden enerji almaya devam eder. Ancak mevcut tedarikçisinin de söz konusu serbest tüketiciye ilişkin portföyden çıkarma talebi olması halinde tüketici görevli tedarik şirketinin portföyüne kaydedilir." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava dışı tedarik lisansı sahibi başka bir şirketin Ocak 2020 döneminde birden fazla tedarikçi tarafından PYS üzerinden talep edilen serbest tüketici ile ilgili geçerli bir ikili anlaşma veya Enerji Alım-Satım Bildirim Formu'nu süresi içerisinde ibraz edemediği tespit edilerek 6446 sayılı Kanun'un 5. maddesinin 2. fıkrasının (e) bendi ile Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendi ve 15. fıkrasına aykırı bu fiili nedeniyle 1.088.997,00-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine dair ...tarih ve ...sayılı Kurul

kararının, karara dayanak gösterilen "Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği"nin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer verilen "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresinin ve atıf yapılan 13. fıkrasının (b) bendinde yer verilen "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16'ncı maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresinin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolundaki Dairemizin 06/06/2023 tarih ve E:2022/2245, K:2023/2873 sayılı kararının temyizi üzerine,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01/02/2024 tarih ve E:2023/2836, K:2024/161 sayılı kararıyla temyiz istemi kısmen kabul edilerek, kararın, Yönetmeliğin 30/A maddesinin 13. fıkrasının (b) bendinde yer alan "ve bu piyasa katılımcısına Kanunun 16. maddesi uyarınca yaptırım uygulanır" ibaresine ilişkin kısmının onanmasına;

idari para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ...tarih ve ... sayılı Kurul kararı ve söz konusu idari para cezasına dayanak olarak gösterilen Yönetmeliğin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" ibaresine ilişkin kısmı bakımından ise davanın reddi yönündeki kararın bozulmasına karar verilmiştir.

Dairemizce bozulan kısım bakımından dosyanın yeniden incelenmesi neticesinde, ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla, dava dışı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile bu karara yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Kurul kararı ve söz konusu idari para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır" kuralının iptaline karar verilmiştir.

Bu durumda, dava konusu idari para cezasına dayanak olarak gösterilen Elektrik Piyasası Dengeleme ve Uzlaştırma Yönetmeliği'nin 30/A maddesinin 15. fıkrasında yer alan "Piyasa İşletmecisinin ikili anlaşmaya ilişkin istemiş olduğu bilgileri PYS üzerinden ibraz edemeyen tedarikçiler için onüçüncü fıkra hükümleri uygulanır." kuralının iptaline karar verildiği anlaşıldığından, anılan düzenlemeye istinaden tesis edilen işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.