Danıştay 13. Daire E.2025/1372 K.2025/2431

Dava konusu istem: Samsun İl Sağlık Müdürlüğünce 04/09/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesisleri ile Ek Hizmet Binalarının Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" ihalesine ilişkin olarak ... Kurumsal Yemek Hizmetleri Sanayi Ticaret A.Ş.-... Grup Yemekçilik Sanayi Ticaret A.Ş.-... Yemek Servisleri Sanayi Ticaret A.Ş. İş Ortaklığı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine tesis edilen ... tarih ve... sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının reddedilen iddialara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen kararda; dava konusu Kurul kararının, davacı şirket tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine tesis edilen bir işlem olmadığı görüldüğünden, bu haliyle davacı şirketin bu davayı açmakta güncel ve meşru menfaatinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, Danıştay Onüçüncü Dairesinin 26/12/2017 tarih ve E:2017/2617, K:2017/4304 sayılı kararının da bu yönde olduğu ifade edilmiştir. Belirtilen gerekçelerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-b maddesi uyarınca davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihaleye teklif veren bir istekli olarak dava konusu ettiği hususların doğrudan hukuki durumunu etkilediği, dava konusu işlemle kişisel, meşru ve güncel bir menfaatinin ihlal edildiği, ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamalarının mevzuata aykırı olduğu, davalı idarece bu şirket hakkında yasaklama işlemlerinin başlatılmasına karar verilmesi ve şirket yetkilileri hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, başka bir istekli tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusuna ilişkin Kurul kararının iptali istemiyle dava açılmasında güncel ve meşru bir menfaatin bulunmadığı, istekli sıfatını haiz davacının itirazen şikayet başvurusunda bulunmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Samsun İl Sağlık Müdürlüğünce ... tarihinde açık ihale usulüyle ... ihale kayıt numaralı "Müdürlüğümüze Bağlı Sağlık Tesisleri ile Ek Hizmet Binalarının Malzemeli Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Anılan ihale üzerinde kalan isteklinin aşırı düşük teklif açıklamasına yönelik olarak istekli sıfatını haiz ... Kurumsal Yemek Hizmetleri Sanayi Ticaret A.Ş.-... Grup Yemekçilik Sanayi Ticaret A.Ş.-... ... Catering Yemek Servisleri Sanayi Ticaret A.Ş. İş Ortaklığı tarafından 24/10/2024 tarihinde yapılan şikayet başvurusunun 25/10/2024 tarihinde reddi üzerine 28/10/2024 tarihinde yapılan itirazen şikayet başvurusu üzerine ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı alınmıştır.

Bunun üzerine davacı şirket tarafından, anılan Kurul kararının itirazen şikayet başvurusunda yer alan ve yerinde görülmeyerek reddedilen iddialara ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından, tam yargı davaları ise idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde, "İstekli: Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesine teklif veren tedarikçi, hizmet sunucusu veya yapım müteahhidi" olarak tanımlanmış. "İhalelere Yönelik Başvurular" başlıklı 54. maddesinde.

"İhale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabilecekler, bu Kanun'da belirtilen şekil ve usul kurallarına uygun olmak şartıyla şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunabilirler. Şikayet ve itirazen şikayet başvuruları, dava açılmadan önce tüketilmesi zorunlu idari başvuru yollarıdır.".

"Yargısal inceleme" başlıklı 57. maddesinde ise, "Şikayetler ile ilgili Kurum tarafından verilen nihai kararlar Türkiye Cumhuriyeti Mahkemelerinde dava konusu edilebilir ve bu davalar öncelikle görülür." kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde, iptal davaları, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.

Menfaat ihlali, iptal davalarının kabulü ve dinlenilmesi için aranılan şartlardan biri olup, gerek doktrinde gerekse yargı içtihatlarında bu şart, subjektif ehliyet koşulu olarak kabul edilmekte, ancak ne tür bir menfaat ihlalinin gerçek ve tüzel kişilere iptal davası açma yeterliğini sağladığını gösterecek kesin bir ölçü ortaya konulamamakta ve bu alâka kural olarak iptal davasına konu olan kararın niteliğine göre belirlenmektedir. Genelde meşru, kişisel ve güncel bir menfaatin varlığı ve bunların ihlali menfaat alakasının kurulmasında yeterli sayılmakta ve bu husus davanın niteliğine ve özelliğine göre idari yargı mercilerince belirlenmekte, davacının idari işlemle ciddi ve makul, maddi ve manevi bir alakasının varlığı, dava açma ehliyeti için gerekli görülmektedir.

Öte yandan, yukarıda aktarılan kamu ihale mevzuatına göre, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin, ihalelere yönelik başvuru yollarını kullanma hakları bulunduğu, Kurul tarafından verilen nihai kararlara karşı Mahkemelerde dava açabileceği, ihaleye ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusu sonucunda verilen kararlardan da menfaatlerinin etkileneceği kabul edilmektedir.

Bu durumda, her ne kadar dava konusu işlem davacı şirketin yaptığı itirazen şikayet başvurusu sonucunda tesis edilmiş olmasa da, davacı şirketin teklif vermek suretiyle ihaleye katıldığı, ihalede istekli olan başka bir şirket tarafından itirazen şikayet başvurusu sonucunda verilen Kurul kararının davacı şirketin ihaleye ilişkin olarak hak ve menfaatlerini etkileyebileceği gözetildiğinde, dava konusu işlemle davacı şirketin menfaat ilgisinin bulunduğu, başka bir anlatımla dava açma ehliyetinin olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

Ayrıca, İdare Mahkemesi kararında emsal gösterilen Dairemizin 26/12/2017 tarih ve E:2017/2617, K:2017/4304 sayılı kararı, ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:...

K:... sayılı davanın ehliyet yönünden reddine dair kararının onanmasına ilişkin ise de, Dairemizin bu kararının gerekçesinde de yer verildiği üzere, söz konusu Kurul kararının "itirazen şikayet başvurusunun ehliyet yönünden reddine" yönelik bir işlem olduğu, itirazen şikayet başvurusunda bulunan istekli tarafından Kurul kararının dava konusu edilmediği, başvuru sahibi olmayan davacı tarafından anılan Kurul kararının iptalinin talep edildiği anlaşıldığından, davanın ehliyet yönünden reddine dair kararın onanmasına karar verilmiş olup.

Dairemizin anılan kararına konu Kurul işlemi ile dava konusu işlemin niteliğinin aynı olmadığı dikkate alındığında, İdare Mahkemesi kararına emsal teşkil etmeyeceği açıktır.