Danıştay 13. Daire E.2025/1845 K.2025/3333

Dava konusu istem: Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi (MKE A.Ş) Genel Müdürlüğünce istisna kapsamında gerçekleştirilen "25 mm Uzaktan Komutalı Stabilize Silah Sistemi Alımı İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirketin, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen mücbir sebepler dışında taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmediğinden bahisle, anılan Kanun'un 26. maddesi uyarınca 1 (bir) yıl süreyle tüm kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin 07/02/2024 tarih ve 32453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı şirketin, MKE A.Ş. ile imzaladığı "25 mm Uzaktan Komutalı Stabilize Silah Sistemi Alımı" işine ilişkin sözleşmenin konusu malın tesliminin belirtilen süre içerisinde teslim edilmediği ve üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediğinden bahisle 4735 sayılı Kanun hükümleri uyarınca dava konusu işlem tesis edilmiş ise de.

7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun uyarınca MKE A.Ş.'nin 4735 sayılı Kanun hükümlerine tabi olmadığının açıkça hüküm altına alındığı, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğünün 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununun 3'üncü Maddesinin (g) Bendi Kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Alımları Hakkında Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılacak ihale ve sözleşmelerde 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un ceza ve ihalelere katılmaktan yasaklamaya ilişkin hükümlerinin uygulanması yönünde düzenleme içeren Yönetmeliğin de 10/05/2023 tarihi itibarı ile yürürlükten kalktığı anlaşıldığından,

davacı şirketin sözleşmede belirtilen edimlerini süresi içerisinde yerine getirmediği gerekçesiyle 4735 sayılı Kanun uyarınca bir yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince. 03/07/2021 tarih ve 31530 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7330 sayılı Kanun'un "Muafiyet" başlıklı 8. maddesi kapsamında MKE A.Ş.

Genel Müdürlüğünce istisna kapsamında gerçekleştirilen ihalenin 13/08/2021 tarihinde Bakan Oluru ile yürürlüğe giren Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Tarafından Yapılacak Mal ve Hizmet Alımları ile Yapım İşlerine İlişkin Usul ve Esaslar çerçevesinde yapıldığı, anılan Usul ve Esasların dayanağının ise 7330 sayılı Kanun olduğu,

söz konusu Usul ve Esaslar yürürlüğe girdikten sonra 4734 sayılı Kanun ile 4735 sayılı Kanun'un ceza ve yasaklamalara ilişkin hükümlerine atıf yapan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü'nün 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3'üncü Maddesinin (g) Bendi Kapsamında Yapacağı Mal ve Hizmet Alımları Hakkında Yönetmelik'in 10/05/2023 tarihinde yürürlükten kaldırıldığı, anılan Usul ve Esasların 16. maddesinde de aynı atıfın yapıldığının anlaşıldığı,

Bu itibarla, 4734 sayılı Kanun'da belirtilen istisna kapsamındaki ihalelere özgü yürürlüğe konulan Bakanlar Kurulu kararlarında ya da ilgili kurumlar tarafından çıkarılan yönetmeliklerde, ceza ve yasaklamaya ilişkin hükümler açısından 4735 sayılı Kanun'a atıf yapılması durumunda, söz konusu ihaleler sonucunda düzenlenen sözleşme konusu işin yürütümü sırasında 4735 sayılı Kanun'da sayılan yasak fiil veya davranışların işlenmesi halinde, yine 4735 sayılı Kanun uyarınca ihalelere katılmaktan yasaklama kararı verilebileceği,

Dosya incelendiğinde, "25 mm Uzaktan Komutalı Stabilize Silah Sistemi Alımı İşi" ihalesinin davacı şirketin üzerinde bırakıldığı ve 02/07/2021 tarihinde sözleşme imzalandığı, davacıya avans mektubu karşılığında 2.437.500 USD avans ödemesi ve 6 adet kule bedeli olan 1.686.321 USD olmak üzere toplam 4.123.821 USD ödeme yapıldığı, atışlı testlerde tamamlanması gereken 16 adet atış senaryosunun 5 adedinin başarıyla tamamlandığı, kalan senaryoların kule sistemlerinden kaynaklı çeşitli sebeplerle tamamlanamadığı, deneme numunesinin 21/03/2023 tarihine kadar davalı şirkete teslim edilmesinin talep edildiği,

sözleşmeye uygun olarak teslim edilmemesi nedeniyle bu kez 28/03/2023 tarihine kadar tesliminin istenildiği, ancak sözleşme ve eklerinde yer alan istek ve özellikleri tam olarak karşılayan deneme numunesinin hazır olduğu beyan edilmediği gibi Makine ve Teknoloji Fabrikasına teslim de edilmediği, bunun üzerine gönderilen yazıyla yazı ekinde belirtilen dokümanların sunulması, şirketçe onaylanacak Test Değerlendirme Ana Planı (TDAP) ve Deneme Numunesi Kalifikasyon Test Dokümanı kapsamında test faaliyetlerinin, Sözleşme'nin 40.2.1.1 maddesi uyarınca 45 gün içerisinde tamamlaması,

aksi halde sözleşmenin feshedileceğinin 06/04/2023 tarihli yazı ile bildirildiği, davacı tarafından 19/04/2023 tarihli yazı ile, geliştirme sürelerine ihtiyaç duyulduğu, geliştirmeler sonucunda deneme atışları için planlama yapılmasının beklendiği, "Gereksinim İzlenebilirliği Tablosu" onayına istinaden TDAP, Prosedürler ve Denetim Numunesi Kalifikasyon Test Dokümanını onaya sunacaklarının belirtildiği, verilen süre içerisinde de sözleşmeye konu teslimatlara ilişkin yükümlülüğün yerine getirilmediği gerekçesiyle 17/08/2023 tarihinde sözleşme feshedilerek,

davacı şirket hakkında 4735 sayılı Kanun'un 25/1-(f) ve 26. maddeleri uyarınca 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına ilişkin işlemin tesis edilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı,

Davacı tarafından gecikmenin kabul edildiği ancak kendilerinden kaynaklanmadığının ileri sürüldüğü, buna karşın, Toplantı Tutanakları ve Atış Faaliyetleri Tutanaklarından, çeşitli tarihlerde test sahalarında yapılan çalışmalarda yazılım ve donanım arızaları yaşandığı, firmanın hazır olmaması nedeniyle başka kurumlardan tahsis edilen alanlara atış faaliyetine gidilemediği, yapılabilen atış testlerinde başarı elde edilemediği, davacının sözleşme süresi içerisinde sözleşmeye konu teslimatlara ilişkin yükümlülüğünün yerine getirilmediğinin görüldüğü,

Bu durumda, davacı şirketin MKE A.Ş. ile imzaladığı sözleşmeye konu işin teslimi hususunda sözleşmede belirtilen süre içerisinde üzerine düşen yükümlülüğü yerine getirmediği sabit olduğundan, 4735 sayılı Kanun uyarınca bir yıl süreyle kamu ihalelerinden yasaklanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, davalının istinaf başvurunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmiştir

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava devam ederken dava konusu işleme sebebiyet veren hususlar hakkında MKE A.Ş. ile sulh anlaşması imzalandığı, anılan sözleşme neticesinde davalı idare tarafından yasaklama kararının kaldırılmasına ilişkin kararın alındığı ve anılan kararın Resmi Gazete'de yayımlandığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, davacı hakkında alınan yasaklama kararının yapılan sulh anlaşmasına istinaden Bakan Oluru ile kaldırıldığı ve Resmi Gazete'de yayımlandığı, konusuz kalan temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

MKE A.Ş. Genel Müdürlüğünce istisna kapsamında gerçekleştirilen "25 mm Uzaktan Komutalı Stabilize Silah Sistemi Alımı İşi" ihalesi davacı şirketin uhdesinde kalmış ve 02/07/2021 tarihinde davacıyla sözleşme imzalanmıştır.

Davacının sözleşmeye uygun olarak verilen süre içerisinde yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle 17/08/2023 tarihinde sözleşmenin feshedilerek 1 (bir) yıl süreyle bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklanmasına karar verilmiş, bu karar 07/02/2024 tarih ve 32453 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş. ile davacı arasında "25 mm Uzaktan Komutalı Stabilize Silah Sistemi" alımı için imzalanan ve feshedilen sözleşmeye ilişkin MKE A.Ş. Yönetim Kurulu'nun... tarih ve ...nolu kararı doğrultusunda sulh anlaşmasının imzalandığı, böylece yasaklama kararına dayanak oluşturan fesih işlemlerinin, anılan karar kapsamında yüklenici ile imzalanan sulh anlaşması uyarınca ortadan kalktığı, davalı Bakanlığın 28/06/2025 tarih ve 4947399 sayılı Makam Oluru ile, davacı hakkında tesis edilen yasaklama kararının kaldırılmasına karar verildiği, anılan kararın 03/07/2025 tarih ve 32945 sayılı Resmi Gazete'de yayımlandığı görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu işlemin idare tarafından geri alındığı ve davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, oluşan bu yeni hukuki durum dikkate alınarak Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.