Danıştay 13. Daire E.2025/2007 K.2025/2696

Dava konusu istem: Çanakkale Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünce 08/11/2024 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ve 4 kısımdan oluşan... ihale kayıt numaralı “İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımıza 12 Ay Süreli Malzemeli Yemek Pişirme Servis ve Sonrası Taşıma Hizmet İşi” ihalesinin 3. kısmına ilişkin olarak davacı tarafından yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 15/01/2025 tarih ve 2025/UH.I-257 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihalenin davaya konu 3. kısmında sınır değerin 10.264.040,67-TL olarak belirlendiği, İdari Şartname gereği yapılan hesaplama sonucu teklifi sınır değerin altında olan isteklilerden Kamu İhale Kanunu’nun 38. maddesine göre açıklama istenildiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi isteklinin teklifinin sınır değerin üzerinde olduğu, ... Zirai İlaçlama Ür. Yemek Hiz. Tem. İnş. Teks. San. Tic.

Ltd. Şti. (... Ltd.

Şti.) tarafından ihalenin 3. kısmına 10.777.707,02-TL teklif verildiği, anılan istekliye ait birim fiyat teklif cetvelinde aşçı, aşçı yardımcısı ve servis ve bulaşık personeli kalemleri için 167.000,00-TL olmak üzere iş süresi boyunca çalıştırılacak 5 personel için toplam 10.020.000,00-TL teklif verildiği, 13 yaş üzeri sabah kahvaltısı, ara kahvaltısı, öğle ve akşam yemeği, özel gün menüsü ve 5 personel için ulusal bayram ve genel tatil günleri gider kalemleri için toplam 757.707,02-TL teklif verildiği;

Bu durumda, teklifi sınır değerin altında kalan isteklilerden Kanun'un 38. maddesine göre açıklama istenileceği, bu kapsamda ihale komisyonunun sınır değerin altında kalan teklifleri aşırı düşük teklif olarak tespit edeceği ve bu teklif sahiplerinden ayrıntılı olarak aşırı düşük teklif açıklamalarının istenileceği, buna ek olarak hayatın olağan akışına veya ticari gereklere aykırılık gibi nedenlerle tekliflerin reddedilemeyeceği dikkate alındığında, davacının iddiasının, ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ağırlıklı kısmının işçiliğe ilişkin olduğu ve bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiğine yönelik olduğu,

ancak tekliflerin değerlendirilmesinde teklif içeriğinin ayrıştırılmasına gidilemeyeceği, bu tür ayrıştırmanın ancak aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasına konu edilebileceği, ... Ltd. Şti. tarafından sunulan teklifin de aşırı düşük teklif olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan şirketin teklifinin %90'ının işçilik maliyetinden oluştuğu, yemeklere ilişkin satırlarda düşük, işçiliğe ilişkin satırlarda yüksek teklif verildiği, bu durumun 4734 sayılı Kanun'un 62. maddesine aykırılık teşkil ettiği, bu maliyet dağılımının kamu zararına yol açacağı, söz konusu şirketin toplam 10.777.707,02-TL'lik teklifinin 10.020.000,00-TL'sini doğrudan işçilik maliyeti olarak gösterdiği, geri kalan 757.707,02-TL'nin ise yemek maliyetleri ve diğer giderleri kapsadığı,

personel çalıştırılmasına dayalı olmayan bir yemek pişirme ve servis hizmeti ihalesi için bu durumun kabul edilemez derecede orantısız olduğu, yemek hizmetinde asıl maliyetin gıda malzemesi olması beklenirken, işçilik kaleminin fahiş derecede şişirilmesinin rekabet ilkesini ihlal ettiği, işçilik maliyetlerinin şişirilmesi, şirketlerin fiyat farkı hesaplamalarında daha fazla ödeme almayı hedeflediği anlamına geldiği,

gelecekte asgari ücret veya benzeri işçilik maliyetleri arttığında, idarece şişirilmiş kalem üzerinden katlanarak artan ödemeler yapmak zorunda kalacağı, ayrıca teklif edilen bedelin %70'inden fazlasının işçilik giderleri için ayrılmasının işin niteliğini değiştirdiği, işin fiilen personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımına dönüştüğü, bu durumun ise sınır değerin hesaplanmasında belirsizlik meydana getireceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Çanakkale Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünce 08/11/2024 tarihinde 4 kısımdan oluşan “İl Müdürlüğümüze Bağlı Kuruluşlarımıza 12 Ay Süreli Malzemeli Yemek Pişirme Servis ve Sonrası Taşıma Hizmet İşi” ihalesi gerçekleştirilmiş, 21/11/2024 tarihli ihale komisyonu kararıyla, ihalenin 3. kısmı dava dışı şirket üzerinde bırakılmış, davacının teklifi ise en avantajlı 2. teklif olarak belirlenmiştir.

Davacı tarafından ihaleyi gerçekleştiren idareye yapılan şikayet başvurusunun reddedilmesi üzerine Kamu İhale Kurumuna itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, bu başvuru ise 15/01/2025 tarih ve 2025/UH.I-257 sayılı Kurul kararıyla reddedilmiştir.

Bunun üzerine anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Kuruma itirazen şikayet başvurusu" başlıklı 56. maddesinde, "İdareye şikayet başvurusunda bulunan veya idarece alınan kararı uygun bulmayan aday, istekli veya istekli olabilecekler tarafından 55'inci maddenin dördüncü fıkrasında belirtilen hallerde ve sürede, sözleşme imzalanmadan önce itirazen şikayet başvurusunda bulunulabilir. (...)

Kurum itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ile idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ve itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği açılarından inceler. (...)" kurallarına yer verilmiştir.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Yönetmeliğin "Kurum tarafından inceleme" başlıklı 18. maddesinde, "(1) İtirazen şikayet başvuruları;

(...)

b) İhale veya ön yeterlik dokümanının verilmesi, başvuruların veya tekliflerin sunulması, değerlendirilmesi ve ihalenin sonuçlandırılmasıyla ilgili olarak ise, başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirtilen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden incelenir." kuralı yer almıştır.

İhalelere Yönelik Başvurular Hakkında Tebliğin "Kurum tarafından inceleme" "başlıklı 14. maddesinde, "Kurum, itirazen şikayet başvurularını başvuru sahibinin iddiaları ve idarenin şikayet üzerine aldığı kararda belirlenen hususlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönlerinden inceler." kuralı bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İhalelere yönelik yapılan itirazen şikayet başvurularında davalı idarece başvuru sahibinin iddiaları, idarenin şikayet üzerine aldığı kararlar ile itiraz edilen işlemler bakımından eşit muamele ilkesinin ihlal edilip edilmediği yönünden inceleme yapılacak olup, bu konuda herhangi bir takdir yetkisi bulunmamaktadır.

Dolayısıyla, başvuru sahibinin iddialarının incelemesini yapmak konusunda bağlı yetki içerisinde bulunan davalı idarece, ihalede verilen tekliflerin içeriğine ilişkin ileri sürülen iddialar için teklifin sınır değerin üstünde veya altında olması, başka bir anlatımla, teklifin aşırı düşük teklif sorgusuna tabi tutulması veya tutulmamasına göre ayrım yapılarak inceleme yapılabileceği yönünde mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından, itirazen şikayet başvurusunda bulunan istekli tarafından ileri sürülen somut iddialar bakımından inceleme yapılması gerektiği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından itirazen şikayet başvurusunda özetle, ihalenin 3. kısmında ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi istekli olarak belirlenen dava dışı ... Ltd.

Şti. tarafından sunulan birim fiyat teklif cetvelinin yemeklere ilişkin satırlarında düşük teklif verilip işçiliğe ilişkin satırlarında yüksek teklif verildiği, anılan isteklinin teklifinin %90’ının işçilik maliyetinden oluştuğu, bu durumun 4734 sayılı Kanun’un 62. maddesine aykırılık teşkil ettiği, ayrıca Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 9. maddesinde belirlenen %7 kar oranını aştığı, İdari Şartname’de yalnızca işçilik için fiyat farkı verileceğine yönelik düzenleme yer aldığından anılan istekli tarafından işçiliğe ilişkin satırların yüksek belirlenmesinin kamu zararına yol açacağı iddialarında bulunulduğu,

davalı idarece "ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin ağırlıklı kısmının işçiliğe ilişkin olduğu ve bu durumun mevzuata aykırılık teşkil ettiğine yönelik olduğu, ancak tekliflerin değerlendirilmesinde teklif içeriğinin ayrıştırılmasına gidilemeyeceği, bu tür ayrıştırmanın ancak aşırı düşük teklif sorgulaması aşamasına konu edilebileceği, ... Ltd.

Şti. tarafından sunulan teklifin aşırı düşük teklif olmadığı, dolayısıyla başvuru sahibinin iddiasının yerinde olmadığı" gerekçesiyle başvurunun reddine karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, teklifin içeriğine ilişkin iddialarla yapılacak itirazen şikayet başvuruları hakkında teklifin aşırı düşük teklif sorgusuna tabi olup olmamasına göre ayrım yapılarak inceleme yapılabileceği yönünde mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığı dikkate alındığında, eşit muamele ilkesi çerçevesinde yapılacak inceleme dışında davacının iddiaları kapsamında da inceleme yapmakla yükümlü olan davalı idarece söz konusu iddialar bakımından değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken,

ihale üzerinde bırakılan dava dışı şirketin teklifinin aşırı düşük teklif kapsamında olmadığından bahisle teklifin değerlendirilmesinde teklif içeriğinin ayrıştırılmasına gidilemeyeceği gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.