Danıştay 2. Daire E.2021/10146 K.2025/1517

Dava Konusu İstem

Dava; davacının Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü'nde başkomiser olarak görev yaptığı dönemde İstanbul ili ... Adliyesi önünde medya mensuplarına yaptığı açıklama ve verdiği demeç nedeniyle başlatılan soruşturma sonucunda Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca "Devlet memurluğundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesi'nin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; dava dosyasının, soruşturma raporunun, dava konusu basın açılamasına ilişkin videonun izlenerek birlikte değerlendirmesinden; davacının İstanbul ili Çağlayan Adliyesi önünde medya mensuplarına yaptığı açıklama ve verdiği demecin içeriğinin, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'nin itibarını zedeleyici ve küçük düşürücü, Türkiye Cumhuriyetinin yasama, yürütme ve yargı organlarını aşağılayıcı nitelikte olduğu anlaşıldığından, eylemine uyan devlet memurluğundan çıkarma cezası ile tecziye edilmesine ilişkin işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı,

diğer taraftan hukuka uygun olan işlem nedeniyle oluşan bir zarardan bahsedilemeyeceğinden yoksun kalındığı iddia edilen parasal hakların yasal faizi birlikte ödenmesine hükmedilmesine olanak bulunmadığı, davacı tarafından disiplin cezası konusu fiiller nedeniyle basına demeç verdiğinden bahisle daha önce kademe ilerlemesinin durdurulması cezası ile cezalandırıldığı ve bir fiilden dolayı kişinin iki kez cezalandırılamayacağı ileri sürülse de; daha önce kademe ilerlemesinin durdurulması ile tecziye edilmesine neden olan fiilin salt basına demeç vermek olduğu,

dava konusu fiilin demeç içeriğindeki aşağılayıcı nitelikteki bazı sözler olduğu anlaşıldığından, disiplin cezası konusu fiillerin birinin demeç vermek, diğerinin aşağılayıcı nitelikteki sözler olduğu görüldüğünden bu iddiasına itibar edilmediği, ayrıca davacı tarafından soruşturmaya süresinde başlanmadığından ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı ileri sürülse de bu sürelerin idarenin iç işleyişine yönelik olduğu, bu süre içinde başlamamanın işlemi hukuka aykırı hale getirmeyeceği gerekçeleriyle davanın reddine hükmedilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, işlemin hukuka aykırı olduğu, mükerrer soruşturma yürütüldüğü ve bir fiilden dolayı iki ceza verildiği, soruşturmaya başlama zamanaşımının geçtiği, söz konusu konuşmayı yaptığı sırada görevden uzaklaştırılmış olduğu, aktif olarak memur olmadığı, açıklamasında yüz kızartıcı bir ifade bulunmadığı, savunma öncesinde dosyayı incelemesine izin verilmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : Dr. ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi Erzurum 2. İdare Mahkemesinin 20/10/2016 günlü, E:2016/1835 sayılı kararıyla kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi gereğince, adli yardım istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacının Diyarbakır Emniyet Müdürlüğü'nde başkomiser olarak görev yaptığı dönemde, İstanbul ili Çağlayan Adliyesi önünde medya mensuplarına yaptığı açıklama ve verdiği demeç nedeniyle başlatılan soruşturma sonucunda Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesi uyarınca devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması üzerine, buna ilişkin ... günlü, ... sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle temyizen incelenmekte olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde; "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," fiili ''Devlet Memurluğundan Çıkarma'' cezası gerektiren davranışlar arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Disiplin cezaları, kamu görevlilerinin mevzuata, çalışma düzenine, hizmetin gereklerine aykırı fiillerine karşı düzenlenen idari yaptırımlardır. Kamu hizmetlerinden sürekli uzaklaştırılabilmek gibi ağır sonuçlara neden olabilen disiplin cezaları, ağırlığı ve önemi sebebiyle Anayasa'nın 38. maddesindeki suç ve cezalara ilişkin kurallara tabi tutulmuştur.

"Kanunsuz suç ve ceza olmaz" ilkesi uyarınca, ceza yaptırımına bağlanan her bir fiilin tanımının yapılması ve kanunun ne tür fiilleri suç sayarak yasakladığının hiçbir kuşkuya yer vermeyecek şekilde belirtilmesi gerekmektedir. Sözü edilen suç tanımlaması yapıldıktan sonra, suçun karşılığı olan cezanın ve suç sayılan fiili gerçekleştiren kamu görevlisinin hangi disiplin kuralını ihlal ettiğinin açık bir şekilde ortaya konulması da zorunludur. Söz konusu fiil, mevzuatta öngörülen tanıma uymuyorsa verilen disiplin cezası hukuka aykırı olacaktır.

Dava konusu uyuşmazlıkta; davacının eyleminin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125/E-g maddesinde düzenlenen, "Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak," şeklindeki suç tanımına uymadığı, bu fiil yönünden disiplin hukukunda yer alan "tipiklik" şartının gerçekleşmediği anlaşıldığından, anılan madde kapsamına girmeyen fiillerinden dolayı dava konusu işlemin tesis edilmesinde hukuka uygunluk görülmemiştir.

Diğer yandan, davalı idarece, emniyet hizmetlerinin niteliği dikkate alınarak söz konusu disiplin soruşturması kapsamında davacının fiiline uyan başka bir disiplin cezasının verilebileceği de açıktır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.