Danıştay 2. Daire E.2021/10249 K.2025/3765

Dava Konusu İstem

Dava; Bursa ili, Gürsu İlçesi'nde polis memuru olarak görev yapan davacının, "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin yargı organlarını, Devletin askeri veya emniyet teşkilatını alenen aşağılamak" fiilini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/47 maddesi uyarınca "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü,... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin... günlü, E:...,K:...sayılı kararıyla; davacının eyleminin aynı zamanda 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 299. maddesi gereğince suç teşkil etmesi nedeniyle Cumhurbaşkanı'na hakaret suçu isnadıyla hakkında yapılan ceza yargılaması neticesinde ...

Asliye Ceza Mahkemesi'nin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği; öte yandan, "Anayasayı İhlal Suçu", "Yasama Organına Karşı Suç", "Hükümete Karşı Suç" ve "Örgüt Üyeliği Suçu" isnadıyla yargılanan davacının, ...

Ağır Ceza Mahkemesince ... günlü, E:..., K:...sayılı kararla her bir suçtan ayrı ayrı beraatine karar verildiği; anılan kararda, "...sanık hakkında emniyet mahrem yapılanmasına ilişkin Bursa TEM Şube Müdürlüğünce gönderilen 15/01/2018 tarihli gelen belgede sanık hakkında mahrem yapılanmaya ilişkin olarak sanığa AD kodunun verildiği, aynı belgede AD notunun emniyetteki FETÖ yapılanmasının etki alanı dışındaki kişileri tanımladığı belirtildiği..." gerekçesine yer verildiği;

bu bağlamda, davacının disiplin soruşturması kapsamında alınan savunması ile tanık ifade tutanakları ve hakkında yapılan ceza yargılama neticesinde verilen yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütünü ve eylemlerini övecek yahut meşru gösterecek şekilde herhangi bir eyleminin bulunmadığı ve anılan örgütün etki alanı dışındaki kişilerden olduğunun anlaşıldığı;

bu durumda, davacının ...Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla da sabit olan eylemine karşılık disiplin cezası ile tecziye edilmesi gerekmekte ise de disiplin cezasını gerektiren eylemine karşılık meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilmesi hukukun temel ilkelerinden olan orantılılık ilkesi ile bağdaşmadığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacının, "Cumhurbaşkanına Hakaret" suçlamasıyla yargılandığı ...

Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında, isnad edilen 10 ay hapis cezasıyla mahkumiyetine, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, bu kararın kanun yollarına başvurulmaksızın kesinleştiği; gerek fiilin işlendiği tarihte yürürlükte olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü gerekse bu Tüzüğü ilga eden 682 sayılı KHK ve akabinde kabul edilen 7068 sayılı Kanunda "Devlet Memurluğundan Çıkarma" cezasını gerektiren fiiller konusunda, devlet memurları hakkında genel düzenleme olan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği ve "Cumhurbaşkanına Hakaret" eylemi,

Danıştay tarafından 657 sayılı Kanun'un 125/1-E/g alt bendi kapsamında (memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak) fiil olarak nitelendirilmiş ise de; ceza yargılamasında verilen kesinleşmiş kararla sübuta erdiği anlaşılan bu fiilin, niteliği itibariyle mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/47 fıkrasında düzenlenen fiillere "Benzer" bir fiil olduğu kabul edilerek, davacı hakkında "Meslekten Çıkarma" cezasının uygulandığı, dava konusu bu cezanın hukuki sonuçları itibariyle "Devlet Memurluğundan Çıkarma" cezasından daha hafif olduğu, diğer yandan.

FETÖ/PDY terör örgütünce darbe girişiminde bulunduğu ve çatışma yaşanması muhtemel bir zamanda gerçekleşen fiil nedeniyle emniyet personelinin moral ve motivasyonunun olumsuz yönde etkileyebileceği düşünüldüğünde, "zaman" ve "ağırlığı" itibariyle bu fiile uygulanan disiplin cezasının herhangi bir "orantısızlığa" yol açmadığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu kararın kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı, bundan dolayı hakkında 657 sayılı Kanun ile 7068 sayılı Kanun ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerinin uygulanamayacağı, Devlet memuru olmayan biri için meslekten çıkarma cezası yaptırımı uygulanmasının idari işlemin konusu bakımından imkansız olduğu, bu nedenle işlemin yok hükmünde sayılması gerektiği, adli yargı mercilerinde üzerine atılı tüm suçlardan beraat ettiği, ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin E:... esas sayılı ceza davasında verilen HAGB kararına dayanılarak disiplin cezası uygulanmasının Anayasası'nın 38. maddesindeki masumiyet karinesini ihlal ettiği, disiplin soruşturmasının sağlıklı bir şekilde yapılmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Kara veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, Bursa İli, Gürsu İlçesi'nde polis memuru olarak görev yapmakta iken, "Cumhurbaşkanına hakaret" iddiası nedeniyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/47 maddesinde düzenlenen "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin yargı organlarını, Devletin askerî veya emniyet teşkilatını alenen aşağılamak." fiilini işlediğinden bahisle meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu işleminin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan işbu dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/47. maddesinde; "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiili, meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.

Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile.

Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü,

30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.

Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." hükmüne yer verilmiştir.

Bununla birlikte, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/47. maddesinde yer alan "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiilinin meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmasına ilişkin düzenlemeye 7068 sayılı Kanunda meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında yer verilmemiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Ceza Hukuku kökenli olan, lehe olan hükmün uygulanması ilkesi; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiil sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunuyorsa veya sonradan yürürlüğe giren düzenleme suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehinde ise, sonraki normun daha önce işlenmiş olan fillere uygulanmasını öngörmektedir.

İdari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. Bu anlamda, idari işlem niteliğindeki disiplin yaptırımının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, yukarıda anılan lehe olan hükmün uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.

Davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasına temel alınan ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/47. maddesinde yer alan "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiiline, 7068 sayılı Kanun'un meslekten çıkarma cezasını gerektiren; fiil, işlem, tutum ve davranışlarını saymak suretiyle belirlendiği 8/6. maddesinde yer verilmemiştir.

Bu durumda, davalı idarece "Türk Milletini, Türkiye Cumhuriyeti Devletini, Türkiye Büyük Millet Meclisini, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetini, Devletin Yargı Organlarını, Devletin Askeri veya Emniyet Teşkilatını alenen aşağılamak" fiil tipi esas alınarak disiplin cezası verilemeyeceğinden, davacı hakkında Tüzüğün 8/47. maddesi kapsamında tesis edilen meslekten çıkarma cezasında bu yönüyle hukuka uyarlık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.

Bununla birlikte, davalı idarece, davacının fiiline uyan başka bir disiplin cezası verilebileceği de açıktır.