Danıştay 2. Daire E.2021/10603 K.2023/2722

Dava konusu istem: … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…, adresinde faaliyet gösteren, ... Hotel unvanlı işyerini, otel olarak kullanılmak üzere kiralayan davacının, … Park Otel unvanıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi isteminin reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacı şirket ile işletme sahibi arasında yapılan bir kira sözleşmesi bulunduğu ve sözleşmenin, binanın kiralanması ve kullanılmasına ilişkin olduğu, ruhsat ve buna dair hakların doğrudan kullanımı imkanı sağlayan bir sözleşme olmadığı; dolayısıyla ruhsatın ve işletme hakkının devrini kapsayan bir hüküm bulunmadıkça söz konusu sözleşmenin otel işletme ruhsatını da kapsadığını söylemeye olanak bulunmadığı; uyuşmazlık konusu olayda, ruhsatın devri hususunun kira sözleşmesinin tarafları arasında ihtilaflı olduğu.

Türk Ticaret Kanununda yer alan "ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmeler yazılı olarak yapılır, ticaret siciline tescil ve ilan edilir" düzenlemesi de dikkate alındığında ticari işletmeyi bir bütün hâlinde konu alan diğer sözleşmelerin yazılı olarak yapılması ve ticaret siciline tescil ve ilan edilmesi gerektiğinden, usulüne uygun bir kira sözleşmesi ibraz edilemediğinden, ruhsatın devri talebinin reddine ilişkin işlemde mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, kiraya veren ile imzaladıkları sözleşmenin, noter onaylı bir örneğinin zaten idareye sunulduğu ve sözleşmenin, otel olarak kullanılmak üzere, işyerinin kiralanmasına ilişkin olduğu ve işyerini otel olarak kullanabilmek için de ruhsat almak amacıyla idareye başvuru yaptıkları; taşınmaza daha önce ruhsat düzenlenip düzenlenmediğinin taraflarını bağlamadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

... ili, … ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi, No:…, adresinde, … Hotel unvanıyla ve … Pet. Ürün. İnş. Tur. Teks. Gıda Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti adına 19/03/2008 günlü, otel (1. sınıf otel, 1. sınıf içkili restorant, eğlence yeri, bar, havuz, bahçe, LPG tankı ve jenetatör) faaliyet konulu "sıhhi müessese" ruhsatlı işyerini, 01/11/2013 kira başlangıç tarihli ve 6 yıl müddetli kira sözleşmesi ile ruhsat sahibi şirketten, kira sözleşmesinin hususi şartlar bölümünün 18. maddesi uyarınca, otel olarak kullanılmak üzere kiralayan davacının, … Park Otel unvanıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi isteminin reddine ilişkin … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle temyizen bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı verme yetkisinin Belediyelerde olduğu belirtilmiş; 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'nun 3. maddesinde, belediye sınırları ile mücavir alan içinde kalan tüm iş yerleri ve işletmelere, iş yeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye belediyelerin yetkili olduğu hükmüne yer verilmiştir.

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin, 4. maddesinde, gayrisıhhî müesseseler dışında kalan her türlü işyeri, sıhhî müessese olarak ve kişilerin tek tek veya toplu olarak eğlenmesi, dinlenmesi veya konaklaması için açılan otel, motel, pansiyon, kamping ve benzeri konaklama yerleri; gazino, pavyon, meyhane, bar, birahane, içkili lokanta, taverna ve benzeri içkili yerler; sinema, kahvehane ve kıraathaneler;

kumar ve kazanç kastı olmamak şartıyla adı ne olursa olsun bilgi ve maharet artırıcı veya zeka geliştirici nitelikteki elektronik oyun alet ve makinelerinin, video ve televizyon oyunlarının içerisinde bulunduğu elektronik oyun yerleri; internet salonları, lunaparklar, sirkler ve benzeri yerler ise, umuma açık istirahat ve eğlence yeri olarak tanımlanmış.

"İşletmecinin değişmesi ve işyerinin nakli" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının, dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde; ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ve adresin değişmemesi kaydıyla işyerinin devredilmesi halinde, devralan kişinin başvurusu üzerine dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınmak suretiyle yeni işletmeci adına tekrar ruhsat düzenleneceği ve faaliyet konusu değişikliğine ilişkin 2. fıkrasında ise, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri ile gayrisıhhî müesseseler hariç olmak üzere,

sıhhî işyerleri için adresin değişmemesi kaydıyla faaliyet konusunun değiştiği durumlarda ruhsat başvurusunda bulunulması halinde, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni faaliyet konusu ile ilgili şartlar karşılanmak kaydıyla başvuru sahibi adına tekrar ruhsat düzenleneceği.

"Birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerleri" başlıklı 10. maddesinde, adresi ve işleticisi aynı olan ve birden fazla faaliyet konusu bulunan işyerlerine, ana faaliyet dalı esas alınarak tek ruhsat düzenleneceği ve talî faaliyet konularının ruhsatta ayrıca belirtileceği. 12. maddesinde "Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder.

Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir... İlgilinin beyanına göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılması" başlıklı 32. maddesinde ise, umuma açık istirahat ve eğlence yeri açmak ve işletmek isteyen gerçek ve tüzel kişilerin Örnek-1’de yer alan başvuru ve beyan formu ile yetkili idareye başvuracağı, yetkili idarenin ruhsatını vermeden önce kolluk kuvvetinin görüşünü alarak başvuruları bir ay içinde sonuçlandıracağı.

"İşyeri açma ve çalışma ruhsatlarının verilmesi sırasında istenecek belgelere ilişkin usûl ve esaslar" başlıklı Ek 1. maddesinde, yetkili idarelerin, kendi kayıtlarında bulunan ve değişmediği başvuru sahibince beyan edilen bilgi ve belgeleri başvuru sahiplerinden talep edemeyeceği, başvuru sahibinin mülk sahibi olması ve tapu kayıtlarına idare tarafından erişilmesinin mümkün olduğu durumlarda, başvuru sahiplerinden tapu sureti alınmayacağı,

yalnızca beyan ile tapu kayıtlarına ulaşılması için gerekli bilgilerin alınacağı ve mülkiyet beyanının doğruluğu yetkili idarelerce Tapu ve Kadastro Bilgi Sistemi (TAKBİS) üzerinden teyit edileceği düzenlemelerine yer verilmiş, 32. maddede işaret edilen Örnek 1 de yer alan formun 6. sırasında yeralan "Mülkiyet durumu" bölümünde ise, "kira (kira sözleşmesi), Malik (tapu sureti)" işaretlemelerine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Mevzuatın birlikte değerlendirilmesinden, işyerinin işletmecisinin değişmesi, işletmenin devri noktasında şekil unsuru getirilmediği; aranılan şartların, ruhsatta belirtilen faaliyet konusu ile adresin değişmemesi ve devralanın başvurmasından ibaret olduğu ve başvuru üzerine, dosyadaki bilgi ve belgeler esas alınarak yeni işletmeci adına ruhsat düzenleneceğinin öngörüldüğü;

yetkili idare olan Belediyenin, ruhsatlandırma işlemi sırasında yapacağı incelemelerde, başvuranın malik olmaması halinde kira sözleşmesinin bulunup bulunmadığını araştırma, sözleşme var ise örneğinin başvuru formuna eklenip eklenmediğini incelemekle görevli ve yetkili olduğu açık olmakla birlikte; meri mevzuatımız uyarınca, kira sözleşmesinin geçerliliğini inceleme ve geçersizliğine karar verme yetkisi yargıya ait bulunmaktadır.

Uyuşmazlıkta; davacının, otel olarak ruhsatlandırılmış bulunan işyerini, yine otel olarak kullanmak şartı içeren bir sözleşmeyle, ruhsat sahibi şirketten kiraladığı ve davalı idarece savunma ekinde sunulan belgelerden, kiraya verenin, sözleşmeden kaynaklanan kira alacaklarının tahsili amacıyla icra takibi başlattığı, başka bir anlatımla, idarece savunulduğu şekilde, sözleşme altında bulunan imzanın kime ait olduğunun tespit edilememesi gibi bir durumun bulunmadığı; ruhsat sahibi şirket tarafından, işyerinin devredildiğinin sabit olduğu;

dosyaya sunulan diğer belgelerden, her iki tarafı da Ticaret Kanununa tabi tacir olan şirketler arasında imzalanan sözleşme nedeniyle, Ticaret Kanundan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirip getirmediklerine, sözleşmenin geçersizliğine, işletmenin devrini kapsayıp kapsamadığına ilişkin herhangi bir yargı kararının sunulmadığı ve ruhsatın düzenlenmesini etkileyebilecek başkaca bir hususun da bulunmaması karşısında dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.