Danıştay 2. Daire E.2021/10660 K.2023/2797

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

… İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; dava konusu maden sahası ile ilgili ÇED belgesinin başvuru dilekçesine ekli olmadığı, 02/10/2014 günlü ÇED belgesinin 20/10/2014 günlü dilekçe ile davalı idareye sunulduğu ve bu eksikliğin zımni ret tarihi sonrasında giderildiği, yol ve trafik güvenliğinin sağlanmasına ilişkin olup alınması zorunlu olan geçiş yolu izin belgesinin bulunmadığı, sadece 01/11/2012-02/05/2013 tarihleri arasını kapsayan geçiş yolu ön izin belgesinin bulunduğu, bu durumda, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi için gerekli geçiş yolu izin belgesi bulunmayan işyerine, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, başvuru sırasında eksik olan ÇED belgesinin daha sonra davalı idareye teslim edildiği, işletmeye yakın yerde daha önce gayrisıhhi müessese ruhsatı verilen işyerlerinin bulunduğu, Mahkemenin davalı idare tarafından zımni ret gerekçesi olarak ileri sürmediği bir nedene dayalı olarak davanın reddine karar vermesinin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

Davacı Şirket tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan başvuru üzerine, davalı idarece yapılan ön incelemede eksik olduğu tespit edilen ÇED Yönetmeliği kapsamında alınan kararın davalı idareye sunulması nedeniyle, davalı idarece işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığı yönünde bir inceleme yapılarak sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekirken, bu süreç işletilmeden başvurunun zımnen reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz isteminin kabulü ile İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesi tarafından; Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararı uyarınca Danıştay Onuncu Dairesine; Danıştay Onuncu Dairesi tarafından ise, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı Şirket tarafından, Kırşehir ili, Boztepe ilçesi, … Köyünde maden işletme ruhsatı sahibi olduğu yer için işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle 25/07/2014 tarihinde Kırşehir İl Özel İdaresine başvurulmuştur. Başvuru sırasında eksik olan ÇED Yönetmeliği kapsamında alınan karar, davacı Şirket tarafından, davalı idareye 20/10/2014 günlü dilekçe ile sunulmuş, yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde; iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak, kriterlerinin sağlanması gerektiği belirtilmiştir.

Anılan Kanun'un 5. maddesinde ise; işyeri veya işletme açmak isteyenlerin; işin özelliğine göre yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra başvuru formunu doldurarak 3 üncü maddede belirtilen mercie ibraz edecekleri, bu başvurunun yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlenerek ilgiliye verileceği hüküm altına alınmıştır.

10/08/2005 günlü, 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde; "Gayrisıhhî müessese: Faaliyeti sırasında çevresinde bulunanlara biyolojik, kimyasal, fiziksel, ruhsal ve sosyal yönden az veya çok zarar veren veya vermesi muhtemel olan ya da doğal kaynakların kirlenmesine sebep olabilecek müesseseleri," şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin "İşyerlerinde aranacak genel şartlar" başlıklı 5. maddesinde; karayolu kenarındaki işyerleri için karayolu trafik güvenliğinin sağlanmış ve geçiş yolu izin belgesinin alınmış olması, işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerlerinin taşımak zorunda oldukları şartlar arasında sayılmıştır.

"İşyeri açılması" başlıklı 6. maddesinde; işyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvuracakları, bu Yönetmeliğe göre yapılacak her türlü ruhsat başvurusunda, müracaat sahibine başvuruyu kabul eden görevlinin adı, soyadı ve unvanı ile başvurunun yapıldığı tarih ve saati gösteren Örnek 6’da yer alan alındı belgesinin verileceği, ayrıca, başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıkların,

müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterileceği, bu Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin sürelerin eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlayacağı belirtilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler" başlıklı 23. maddesinde; "İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir.

Beyana göre tanzim edilen ruhsat müktesep hak doğurmaz.

İkinci ve üçüncü sınıf işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idare tarafından bir ay içinde kontrol edilir. Bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde, ilgili, çalışma ruhsatı almış sayılır ve kontrol görevini süresinde yerine getirmeyen kamu görevlileri hakkında yetkili idareler tarafından yasal hükümler uygulanır.

Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, ikinci fıkrada belirtilen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde, işyerine bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde verilmiş olan ruhsat, yetkili idare tarafından iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ruhsat vermeye yetkili idareler tarafından ayrıca yasal işlem yapılır.

İkinci sınıf gayrisıhhî müesseselerden yakıcı, parlayıcı, patlayıcı ve tehlikeli maddelerle çalışılan işlerle oksijen LPG dolum ve depoları, bunlara ait dağıtım merkezleri, perakende satış yerleri, akaryakıt ile sıvılaştırılmış petrol gazı, sıvılaştırılmış doğal gaz ve sıkıştırılmış doğalgaz istasyonları, atık işleme sanayi tesisleri ve benzeri yerlere müsaade verilmezden evvel civarında ikamet edenlerin sıhhat ve istirahatleri üzerine gerek tesisatları ve gerekse vaziyetleri itibarıyla bir zarar vermeyeceğine kanaat oluşturulması için yetkili idarelerce inceleme yapılması zorunludur.

Bu müesseselerin etrafında yetkili idareler tarafından belirlenecek mesafede sağlık koruma bandı bırakılması mecburidir. Söz konusu yerlerin üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese olarak açılması durumunda sıhhî nezarete tabi tutulması yeterlidir." düzenlemesi yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin ekinde yer alan gayrisıhhi müesseselerin düzenlendiği Ek 2 sayılı listede dava konusu işyeri "ikinci sınıf gayrisıhhi müessese" olarak düzenlenmiştir.

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca; ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler; işin özelliğine göre Yönetmelikte belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye başvuracaklardır.

Başvuru ve beyan formu ile ekli evrakın verilmesi sırasında başvuruyu kabul eden görevli tarafından yapılacak ön incelemede tespit edilen noksanlıkların, müracaat sahibine verilen alındı belgesinde gösterilmesi gerekmekte olup, Yönetmelikte belirtilen ruhsatlandırmaya ilişkin süreler, eksik belgelerin yetkili idareye verilmesi ile başlayacaktır.

Yetkili idareler ise, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alarak, başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatını beş gün içinde düzenleyerek ilgiliye vereceklerdir.

Bu itibarla, davacı Şirket tarafından işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi istemiyle yapılan 25/07/2014 günlü başvuru üzerine, davalı idarece yapılan ön incelemede eksik olduğu tespit edilen ÇED Yönetmeliği kapsamında alınan kararın davalı idareye 20/10/2014 tarihinde sunulması nedeniyle, davalı idarece işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi için gerekli şartların sağlanıp sağlanmadığı yönünde bir inceleme yapılarak sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekirken, bu süreç işletilmeden başvurunun zımnen reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamakta olup, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.

Öte yandan, İdare Mahkemesi kararında davacı Şirketin, geçiş yolu izin belgesinin bulunmadığı belirtilmiş ise de; dava dosyasında yer alan Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Karayolları Genel Müdürlüğü 6. Bölge Müdürlüğünün "Geçiş Yolu İzni" konulu … günlü, … sayılı yazısında; davacı Şirketin GSM Ruhsatı almak için başvuru yaptığı arazide gerekli incelemelerin yapıldığı, taşlık arazinin karayoluna cephesinin bulunmadığı ve karayolundan 500 metre uzakta olduğunun tespit edildiği, söz konusu araziye GSM Ruhsatı verilmesinde bir sakınca görülmediğinin belirtilmesi nedeniyle bu hususun davalı idarece başvuru üzerine yapılacak değerlendirmede göz önünde bulundurulması gerekmektedir.