Danıştay 2. Daire E.2021/11216 K.2023/3903

Dava Konusu İstem

Dava; Ankara ili Yenimahalle ilçesi, … Mah. … Bulvarı, … AVM, No:… adresinde bulunan davacı şirkete ait işyerinin mevcut işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetkisiz belediye tarafından verildiğinden bahisle, işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunulması nedeniyle işyerinin ruhsat alıncaya kadar faaliyetten men edilmesine ilişkin … günlü, … sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Encümen kararının iptali istemiyle açılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararıyla; davacı şirketin bünyesinde bulunduğu alışveriş merkezinin … günlü, … sayılı yapı kullanma izin belgesinin bulunduğu ve davacı şirketin 12/06/2015 tarihinde Yenimahalle Belediye Başkanlığından işyeri açma ve çalışma ruhsatı aldığının görüldüğü;

buna göre ilgili mevzuat uyarınca, yapı ruhsatı almış olmakla birlikte işyeri açma ve çalışma ruhsatı almamış olan alışveriş merkezinde bulunan davacı şirkete Yenimahalle Belediye Encümeni tarafından yetkisi olmadığı halde işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiğinden söz edilemeyeceği sonucuna varılmakla, davacıya ait işyerinin ruhsat alıncaya kadar faaliyetten men edilmesine ilişkin işlemde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından.

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 5. maddesinin 7. fıkrasında, "Büyükşehirlerde, alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir.” hükmü gereği alışveriş merkezleri içerisinde bulunan perakende işletmelerin sorumluluğunun büyükşehir belediyesine geçtiği; yakın bir tarihte yapılan ruhsat başvurusunun muhatabının ilçe belediyesi olmadığı, büyükşehir belediyesi olduğu ve ruhsatlandırma işleminin belediyelerinin yetki ve sorumluluk alanına girdiği;

kaldı ki Kanun’un Geçici 1. maddesinin 4. fıkrasında kastedilenin kanunun yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı almış alışveriş merkezlerinin ruhsatlandırılması işlemi olduğu ve perakende işyeri ruhsatını ifade etmediği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçe değiştirerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava dosyasının incelenmesinden; Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, … Mah. … Bulvarı, … AVM, No:213/C-9 adresinde bulunan davacı şirkete ait işyerine Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından … günlü, … sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, Ankara Büyükşehir Belediyesi görevlilerince 19/06/2015 tarihinde yapılan denetimde işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetkisiz belediye tarafından verildiğinin dolayısıyla işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan faaliyette bulunduğunun tespit edildiğinden bahisle Ankara Büyükşehir Belediye Encümeninin … günlü, … sayılı kararı ile davacı şirkete ait işyerinin işyeri açma ve çalışma ruhsatı alıncaya kadar faaliyetten men’ine karar verilmesi üzerine temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun “Büyükşehir ve ilçe belediyelerinin görev ve sorumlulukları” başlıklı 7 nci maddesinde “Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları şunlardır:

…

d) Büyükşehir belediyesi tarafından yapılan veya işletilen alanlardaki işyerlerine büyükşehir belediyesinin sorumluluğunda bulunan alanlarda işletilecek yerlere ruhsat vermek ve denetlemek.

…

j) Gıda ile ilgili olanlar dâhil birinci sınıf gayrisıhhî müesseseleri ruhsatlandırmak ve denetlemek, yiyecek ve içecek maddelerinin tahlillerini yapmak üzere laboratuvarlar kurmak ve işletmek.

…

İlçe belediyelerinin görev ve yetkileri şunlardır:

…

c) Sıhhî işyerlerini, 2. ve 3. sınıf gayrisıhhî müesseseleri, umuma açık istirahat ve eğlence yerlerini ruhsatlandırmak ve denetlemek.

…” hükmü,

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde “(1) Bu Kanunun uygulanmasında;

a) Alışveriş merkezi: Bir yapı veya alan bütünlüğü olan, içinde büyük mağaza ve/veya beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı diğer işyerleri bulunan, merkezî bir yönetime ve ortak kullanım alanları ile yönetmelikle belirlenen diğer niteliklere sahip işletmeyi,

…

ı) Perakende işletme: Alışveriş merkezi, büyük mağaza, zincir mağaza, bayi işletme, özel yetkili işletme, perakende ticaretle uğraşan diğer ticari işletmeler ile esnaf ve sanatkâr işletmelerini,

…” hükmü,

“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi” başlıklı 5. maddesinin yedinci fıkrasında “Büyükşehirlerde, alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkilidir. Alışveriş merkezi projesi için yapı ruhsatı verilirken, üst meslek kuruluşlarının görüşü alınır. Bu kuruluşlar görüşlerini on beş iş günü içinde bildirir.” hükmü,

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 3. 5. 10., 11., 12., 16. ve 17. maddelerine dayanılarak hazırlanan Alışveriş Merkezleri Hakkında Yönetmeliğin “Amaç ve kapsam” başlıklı birinci maddesinin ikinci fıkrasında “Bu Yönetmelik, alışveriş merkezlerine ilişkin ilke ve kurallar ile alışveriş merkezi maliki ile yönetiminin, yetkili idarelerin ve diğer ilgili kurum ve kuruluşların alışveriş merkezlerine ilişkin görev ve sorumluluklarını kapsar.” hükmü,

“Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde “(1) Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;

a) Alışveriş merkezi: 4. maddede belirtilen niteliklere sahip perakende işletmeyi,

…

ı) Yetkili idare: İşyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye yetkili belediye veya il özel idareleri ile diğer idareleri, ifade eder.” hükmü,

“Alışveriş merkezinin nitelikleri” başlıklı 4. maddesinde “(1) Alışveriş merkezinin;

a) Bir yapıya veya alan bütünlüğü içinde yapılar topluluğuna,

b) En az beş bin metrekare satış alanına,

c) İçinde en az biri büyük mağaza niteliğini taşımak şartıyla beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı en az on işyerine ya da büyük mağaza niteliği taşıyan işyeri bulunmasa dahi beslenme, giyinme, eğlenme, dinlenme, kültürel ve benzeri ihtiyaçların bir kısmının veya tamamının karşılandığı en az otuz işyerine,

ç) Bu Yönetmelikte belirtilen ortak kullanım alanlarına,

d) Merkezi bir yönetime, sahip olması gerekir.” hükmü,

“Alışveriş merkezinin projelendirilmesi ve ruhsatlandırılması” başlıklı 5. maddesinde “(1) Yapı ruhsatı başvurusunda, 4. maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentlerindeki nitelikleri taşıyan projeler alışveriş merkezi projesi kabul edilir.…

(3)Alışveriş merkezine yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatını verme, değiştirme ve yenileme yetkisi büyükşehir olan yerlerde büyükşehir belediyesine; diğer yerlerde belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde ilgili belediyelere, belediye sınırları ve mücavir alanlar dışında ise il özel idarelerine aittir.

…” hükmü,

Öte yandan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 4. maddesinde “Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;

a) Yetkili idare: Belediye sınırları ve mücavir alanlar dışı ile kanunlarda münhasıran il özel idaresine yetki verilen hususlarda il özel idaresini, büyükşehir belediyesi sınırları içinde büyükşehir belediyesinin yetkili olduğu konularda büyükşehir belediyesini, bunların dışında kalan hususlarda büyükşehir ilçe belediyesini, belediye sınırları ve mücavir alanlar içinde belediyeyi, organize sanayi bölgesi sınırları içinde organize sanayi bölgesi tüzel kişiliğini, endüstri bölgesi sınırları içinde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını ve teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketi ile bölgede yer alan AR-GE ve tasarım faaliyetinde bulunan firmalar için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı il müdürlüklerini,

…

t) İş yeri: Ticari, sınai, zirai veya mesleki bir faaliyetin ya da girişimin icrasına tahsis edilen veya bu faaliyetlerde kullanılan, kara ya da su üzerindeki açık veya kapalı alanda bulunan sabit ya da mobil yerleri, ifade eder” hükmü,

“İşyeri açılması” başlıklı 6. maddesinde “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz. İşyerlerine bu Yönetmelikte belirtilen yetkili idareler dışında diğer kamu kurum ve kuruluşları ile ilgili meslek kuruluşları tarafından özel mevzuatına göre verilen izinler ile tescil ve benzeri işlemler bu Yönetmelik hükümlerine göre ruhsat alma mükellefiyetini ortadan kaldırmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan açılan işyerleri yetkili idareler tarafından kapatılır.

İşyeri ruhsatları yetkili idarelerin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından bu Yönetmelikte öngörülen sürede imzalanır; ruhsat için ayrıca, meclis veya encümen tarafından bir karar alınmaz. Ruhsat, Örnek 5’te yer alan bilgileri içerecek şekilde düzenlenir.

İşyeri açmak isteyen gerçek veya tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1 ve 2’de yer alan durumlarına uygun formu doldurarak yetkili idareye başvurur.

…” hükümleri yer almaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un “İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi” başlıklı 5 inci maddesinin, 7. fıkrası uyarınca; büyükşehirlerde, alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı vermeye büyükşehir belediyeleri yetkili kılınmıştır. Bu madde ile büyükşehir belediyesine verilen yetki yalnızca alışveriş merkezinin kendisine verilecek ruhsat ve izinlere yönelik olup alışveriş merkezi içindeki işletmeleri kapsamamaktadır.

Dolayısıyla, 6585 sayılı Kanun, alışveriş merkezi içindeki işyerlerinin ruhsatlandırılması hususunda herhangi bir değişiklik getirmediğinden, bu işyerleri için Kanunun yürürlük tarihinden önce olduğu gibi yetkili idareler tarafından ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi gerekmektedir.”

Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri çerçevesinde; büyükşehir olan yerlerde bulunan alışveriş merkezlerine yapı ruhsatı, yapı kullanma izin belgesi ve işyeri açma ve çalışma ruhsatı verme, değiştirme ve yenileme yetkisinin büyükşehir belediyelerinde olduğu; öte yandan alışveriş merkezlerinde yer alan perakende işletmelerine işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenleme, değiştirme, yenileme ve iptal etme yetkisinin ilçe belediyelerinde olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda; davacı şirkete ait işyerinin mevcut işyeri açma ve çalışma ruhsatının yetkisiz belediye tarafından verildiğinden bahisle, işyeri ruhsatı olmadan faaliyette bulunulması nedeniyle işyerinin ruhsat alıncaya kadar faaliyetten men edilmesi yönünde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.