Danıştay 2. Daire E.2021/13655 K.2023/2837

İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti

Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesinin 16/05/2016 günlü, E:2015/3435, K:2016/3733 sayılı bozma kararına uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda verilen ... İdare Mahkemesinin … günlü, E:…, K:… sayılı temyize konu kararıyla; dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu ecrimisil ihbarnamesine konu taşınmazın işgalli olduğu ve davalı idarenin de ecrimisil isteme konusunda yetkili olduğu görülmüş olup, ayrıca davacıya yapılan dosyadaki bilgi ve belgelere göre karar verileceği yönündeki tebligata rağmen keşif ve bilirkişi incelemesi yapılabilmesi için gereğinin yerine getirilmediği hususu da dikkate alındığında dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı şirket tarafından; keşif ve bilirkişi incelemesi yapılabilmesi için gerekli hususların yerine getirilmesine ilişkin yazının kendilerine tebliğ edilmediği, kanunen belirtilen sürede itiraz etme haklarının ellerinden alındığı ileri sürülerek, İdare Mahkemesi kararının bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: …

DÜŞÜNCESİ

İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

İstanbul ili, Sarıyer ilçesi, … Mahallesi, … Caddesi mevkiinde bulunan … ada, … parsel sayılı 5.040,00 m² yüzölçümlü mülkiyeti Hazineye ait taşınmazın 1.851,00 m² lik kısmının 17/02/2006-16/02/2011 tarihleri arasında botanik bahçe üretim satış yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle davacı şirketten 112.920,47-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin … günlü, … sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinin 1. fıkrasında; "Bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hakimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sukünunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak (Değişik ibare :02/07/2012-6352 S.K./59.md.) işlemler ile elektronik işlemlerde Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle yollamada bulunulan 1080 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nu yürürlükten kaldıran ve 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 288. maddesinde, Hâkimin, uyuşmazlık konusu hakkında bizzat duyu organları yardımıyla bulunduğu yerde veya mahkemede inceleme yaparak bilgi sahibi olmak amacıyla keşif yapılmasına karar verebileceği belirtilmiş aynı Kanunun 325. maddesinde de, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği dava ve işlerde, hâkim tarafından resen başvurulan deliller için gereken giderlerin,

bir haftalık süre içinde taraflardan birisi veya belirtilecek oranda her ikisi tarafından ödenmesine karar verileceği, belirlenen süre içinde bu işlemlere ait giderleri karşılayacak miktarda avans yatırılmazsa, ileride bu gideri ödemesi gereken taraftan alınmak üzere Hazineden ödenmesine hükmedileceği kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari Yargıda re'sen araştırma ilkesi esas olup, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20. maddesinde, Danıştay, İdare ve Vergi Mahkemelerinin bakmakta oldukları davalara ait her çeşit incelemeleri kendiliklerinden yapmaları gerektiği hükme bağlanarak, hakimin bakmakta olduğu davanın çözümü için gerekli bütün delillere kendiliğinden başvurma yetkisine sahip olduğu açıklanmıştır.

Diğer taraftan, İdare Mahkemesince keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek duyulması üzerine, bu işlemlere ait giderleri karşılayacak avansın, ara kararı ile davacıdan istenilmesi; verilecek bu ara kararında, avansın davacı tarafından yatırılmaması halinde davalı idareden, davalı idarece yatırılmaması durumunda Hazineden isteneceğinin ve davanın aleyhine sonuçlanması halinde, kullanılan avans tutarının yargılama giderleri kapsamında davacıya yükletileceğinin davacıya bildirilmesi; davacının davanın parasal boyutlarını öngörebilmesi açısından önem taşımaktadır.

Bu kapsamda, davacıya, davayı kaybetme ihtimalini de düşünerek, uyuşmazlığının çözümü için keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın dosyadaki bilgi ve belgelere göre karar verilmesini isteme hakkı da aynı ara kararında tanınmalıdır.

Dosyanın incelenmesinden, ...

İdare Mahkemesinin … günlü E:…, K:… sayılı kararı ile; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen bilirkişi raporu doğrultusunda dava konusu ecrimisil ihbarnamesinin 1.457,10-TL'lik kısmının iptaline, 111.463,37-TL'lik kısmının ise reddine karar verildiği, taraflarca temyiz edilmesi üzerine Danıştay (Kapatılan) Onyedinci Dairesinin 16/05/2016 günlü, E:2015/3435, K:2016/3733 sayılı kararı ile, ''eksik inceleme'' nedeniyle esastan bozulduğu,

Mahkemece bozma kararına uyulmak suretiyle, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması amacıyla 29/11/2016 tarihinde davacıdan keşif ve bilirkişi avansı istenildiği ve bu avansın yatırılmaması durumunda dosya üzerinden karar verileceği hususunun ihtar edildiği, Mahkemece istenildiği halde davacı tarafından keşif ve bilirkişi avansının yatırılmaması nedeniyle bilirkişi incelemesi yaptırılmaksızın, dosyadaki bilgi ve belgelerden, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Ayrıca, davacı şirketin aynı taşınmazı 01/01/1997-31/12/2001 tarihleri arasında işgali nedeniyle 18.695,00 TL ecrimisil tahakkuk ettirildiği, sözkonusu işlemin iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesince, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunda hesaplanan miktar doğrultusunda, dava konusu işlemin 1.091,83 TL'lik kısmının iptaline, 17.603,17 TL'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği, davalı idarenin temyizi üzerine anılan kararın iptale ilişkin kısmının Danıştay Onuncu Dairesinin 29/03/2012 günlü, E:2008/2144, K:2012/1225 sayılı kararıyla onandığı görülmektedir.

Ecrimisilin, işgal nedeniyle alınan bir tazminat olduğu, ecrimisil tutarının hesaplanmasında; taşınmazın mevkii, kullanım şekli, elde edilen gelir, altyapı, ulaşım kolaylığı gibi tüm faktörlerin etkili olduğu göz önünde bulundurulduğunda; bilirkişilerce ecrimisil bedelinin emsal bir taşınmaza göre değerlendirilmesi, bu emsalin de taşınmaza en yakın özellikleri taşıyan nitelikte olması gerektiği açıktır.

Bu durumda; uyuşmazlıkta, ecrimisile konu edilen işgal bakımından emsal oluşturabilecek yerlerin kira bedelleri esas alınarak yapılacak inceleme sonucu düzenlenecek bilirkişi raporu dikkate alınmak suretiyle karar verilmesi gerekeceğinden, keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılması zorunlu olup; her ne kadar davacı tarafından keşif ve bilirkişi avansı yatırılmamış ise de, re'sen araştırma ilkesi gereği avansın davalı idareden istenilerek keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak ya da ek bilirkişi raporu alınmak suretiyle uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerekirken, avansın yatırılmaması nedeniyle dosyadaki bilgi ve belgelerden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından bahisle, davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.