Danıştay 2. Daire E.2021/15840 K.2025/3143

Dava Konusu İstem

Edirne ili, Keşan İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde uzman jandarma çavuş olarak görev yapan davacı, hakkında verilen disiplin cezaları nedeniyle disiplinsizliği alışkanlık haline getirdiğinden bahisle 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20/1-f ve 21/1-a maddeleri uyarınca "Silahlı Kuvvetlerden ayırma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin ... günlü, ... karar sayılı Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle dava açmıştır.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ...

İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının son 1 yıl içinde aldığı disiplin ceza puanları toplamının mevzuatla belirlenen sınırı geçtiğinden bahisle hakkında "Silahlı Kuvvetlerden ayırma" cezası verildiği, son 1 yıl içinde aldığı ceza puanları incelendiğinde toplam ceza puanının 24 olarak hesaplandığı; ancak hesaplamaya dahil olan ve 3,5 puana karşılık gelen "Bir gün hizmet yerini terk etmeme" disiplin cezasının ...İdare Mahkemesi ...

Dairesinin ... günlü, Gensek No:..., E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği, böylelikle davacının en son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içindeki disiplin cezası puanının 20,5'e düştüğü;

uyuşmazlıkta, disiplin soruşturması kapsamında ifadesine başvurulan personelden bir kısmının, davacıya disiplin amiri O.K. tarafından verilen savunma ve cezaların kasıtlı olarak verildiğini, davacı ile O.K. arasında husumet olduğunu beyan ettiği, bunlardan M.Ö. ile Y.D'nin ifadelerinde, O.K.'nin içtimada iken birkaç defa davacıya "seninle çalışmak istemiyorum, dilekçe ver başka yere git, yoksa savunma ve ceza veririm, seni meslekten attırırım" dediğini beyan ettikleri anlaşılmakta olup, geriye doğru son bir yıl içinde davacıya O.K. tarafından verilen disiplin ceza puanlarının toplam (14,5) olduğunun görüldüğü,

bu durumda dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerin bir bütün olarak değerlendirilmesinden, en son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içindeki disiplin cezası puanı AYİM iptal kararıyla 20,5'e düşen davacının, bahse konu ceza puanlarının çoğunlukla (14,5 puana denk gelen kısım) aralarında husumet olduğu ve kasıtlı işlem tesis ettiği yönünde ifadeler bulunan O.K. tarafından verildiği, bu tespitlere soruşturma raporunun kanaat bölümünde de yer verildiği,

bu açıdan "şüpheden sanık yararlanır" ilkesi gereğince, dava konusu işlem tesis edilirken her türlü şüpheden uzak, somut, kesin, yeterli ve inandırıcı delillerin ortaya konulamadığı sonucuna ulaşılmakla, davacının silahlı kuvvetlerden ayırma cezasıyla tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla. 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 6413 sayılı Kanun hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezalarının 7068 sayılı Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunacağının hükme bağlandığı,

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20. maddesinin 1.fıkrasının (f) bendinde, "Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamak" şeklinde tanımlanan "disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek" halinin "Silahlı Kuvvetlerden ayırma" cezasını gerektiren disiplinsizlikler arasında sayıldığı, "Disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası verilmesi" başlıklı 21. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde de.

"En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde onsekiz disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak." fiilinin disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme olarak kabul edildiği, diğer taraftan 7068 sayılı Kanun'un 12. maddesinde, disiplinsizliği alışkanlık haline getirme olarak kabul edilen durumların sıralandığı ve bu durumların gerçekleşmesi halinde ilgili personel hakkında meslekten çıkarma cezasının yetkili disiplin kurullarınca verileceğinin hükme bağlandığı,

anılan maddenin (a) bendinde ise, "En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak" halinin disiplinsizliği alışkanlık haline getirme olarak kabul edilen durumlar arasında sayıldığı;

dava dosyasının incelenmesinden, davacının almış olduğu disiplin ceza puanına bağlı olarak 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 21. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi gereğince "disiplinsizliği alışkanlık haline getirmek" fiilini işlediğinin kabulüyle aynı Kanun'un 20. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca "Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası" ile cezalandırılmasına karar verildiği,

anılan Kanun maddesi ile kesin bir yasal karine getirilerek belli bir süre içerisinde belli bir ceza puanına ulaşan personelin artık disiplinsizliği alışkanlık haline getirdiğini ve verilen cezalara rağmen ıslah olmadığını, dolayısıyla ilgili sevk maddesinde öngörülen "disiplinsizliği alışkanlık haline getirmek" disiplinsizliğinin oluştuğunun varsayılmış bulunduğu,

Kanun'da belirtilen disiplin ceza puanına ulaşanlar hakkında işlemin sebebini ve karine temelini oluşturan işlemlerde (disiplin cezalarında) hukuka aykırılık bulunmadığı sürece idarenin Silahlı kuvvetlerden ayırma cezasını uygulayıp uygulamama bakımından takdir yetkisine sahip olmadığının anlaşıldığı;

bu itibarla, dosyadaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, davacının en son aldığı disiplin cezasından geriye doğru 1 yıl içerisinde (3,5 ceza puanına tekabül eden ve "nöbet talimatına aykırı hareket etmek" fiilini işlediğinden bahisle 03/07/2014 tarihli işlemle verilen "bir gün hizmet yerini terk etmeme" cezasının yargı kararıyla iptal edilmesiyle birlikte) toplamda 20,5 disiplin cezası puanı alarak yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile "disiplinsizliği alışkanlık haline getirme" olarak kabul edilen durumlar için öngörülen asgari disiplin ceza puanını doldurduğu, bu puana esas alınan disiplin cezalarına itiraz etmediği,

yargı yoluna da başvurmadığı ve bu suretle verilen disiplin cezalarının kesinleştiğinin görüldüğü, bu nedenle dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından; hakkında tesis edilen disiplin cezalarının Türk Silahlı Kuvvetlerinin itibarını sarsacak boyutta ve nitelikte olmadığı, basit eylemlerinin disiplinsizlik olarak değerlendirilerek ayırma işlemine gerekçe oluşturmak amacıyla cezalandırıldığı, cezaların neredeyse tamamının bir disiplin amiri tarafından kasıtlı olarak verildiği, cezalara itiraz ettiği takdirde daha sert yaptırımlara uğrayacağı yönünde tehditlere maruz kaldığı, Yüksek Disiplin Kurulu tarafından görevlendirilen müfettişin ayırma cezası verilmesine yer olmadığına karar verilmesi yönünde mütalaada bulunduğu, takdir yetkisinin hukuka aykırı kullanıldığı, görev değişikliğinden sonra yeni görev yerinde herhangi bir disiplin cezası almadığı, işlemin hukuka ve mevzuata aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN CEVABI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin ve 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesi uyarınca davacının duruşma talebi kabul edilmeyerek gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Edirne ili, Keşan İlçe Jandarma Komutanlığı emrinde Uzm.J.V.Kad.Çvş. rütbesinde görev yapan davacı, hakkında tesis edilen en son disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde onsekiz disiplin cezası puanını aştığı gerekçesiyle 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun 20/1-f ve 21/1-a maddeleri uyarınca Jandarma Genel Komutanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ...sayılı kararıyla "Silahlı Kuvvetlerden ayırma" cezası ile cezalandırılmıştır. Davacı, anılan işlemin iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davayı açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu'nun -işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan haliyle- "Disiplin cezaları" başlıklı 11. maddesinde;

"(1) Subay, astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında verilebilecek disiplin cezaları ağırlık derecesine göre aşağıda belirtilmiştir:

a) Uyarma

b) Kınama

c) Hizmete kısmi süreli devam

ç) Aylıktan kesme

d) Hizmet yerini terk etmeme

e) Oda hapsi

f) Silahlı Kuvvetlerden ayırma

(2) Uyarma, kınama, hizmete kısmi süreli devam ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirleri tarafından; hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi cezaları disiplin kurulları ve disiplin amirleri tarafından; Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezası yüksek disiplin kurulları tarafından verilir." hükmü;

"Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler" başlıklı 20. maddesinde;

"(1) Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasını gerektiren disiplinsizlikler şunlardır:

...

f) Disiplinsizliği alışkanlık hâline getirmek: Disiplini bozucu tavır ve davranışlarda bulunmayı alışkanlık hâline getirmek veya aldığı disiplin cezalarına rağmen ıslah olmamaktır.

..." hükmü;

"Disiplin ceza puanına bağlı olarak ayırma cezası verilmesi" başlıklı 21. maddesinde;

"(1) Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık hâline getirme olarak kabul edilir ve sözleşmeli subay ve astsubaylar hariç subaylar, astsubaylar ve uzman jandarmalar hakkında ayırma cezası verilir.

a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde on sekiz disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam on iki defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde otuz beş disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmi beş defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

(2) Birinci fıkra kapsamında ceza puanlarının hesaplanması ekli (2) sayılı çizelgeye göre yapılır." hükmü;

"Yargı denetimi" başlıklı 43. maddesinde;

"(1) Yüksek disiplin kurulları tarafından verilen Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezaları ile subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ile sözleşmeli erbaş ve erler hakkında disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından barış zamanında verilmiş olan aylıktan kesme, hizmet yerini terk etmeme ve oda hapsi cezalarına karşı Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

(2) Dava açma süresi, cezanın kesinleşmesinden itibaren başlar. Ancak Türk karasuları dışındaki gemilerde verilen cezalarda, dava açma süresi karasuları dışında işlemez." hükmü bulunmaktadır.

7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Disiplin ceza puanına bağlı olarak meslekten çıkarma cezası verilmesi" başlıklı 12. maddesinde;

"(1) Aşağıda belirtilen durumlar disiplinsizliği alışkanlık haline getirme olarak kabul edilir ve personel hakkında meslekten çıkarma cezası yetkili disiplin kurullarınca verilir:

a) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son bir yıl içinde yirmi disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam oniki defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

b) En son alınan disiplin cezasının kesinleştiği tarihten geriye doğru son beş yıl içinde kırk disiplin cezası puanı veya en az iki farklı disiplin amirinden toplam yirmibeş defa veya daha fazla disiplin cezası almak.

(2) Aynı disiplin dosyası kapsamında birden fazla disiplin cezası verilmesi halinde en yüksek olanın puanı değerlendirmeye esas alınır.

..." hükmüne;

Geçici 1. maddesinde ise;

"(1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur. ..." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden davacının;

1- 17/10/2013 kesinleşme tarihli 3,5 ceza puanına karşılık gelen 1 gün süreyle hizmet yerini terk etmeme cezasıyla, (11/10/2013 tarihli ceza)

2- 28/10/2013 kesinleşme tarihli 3 ceza puanına karşılık gelen aylıktan kesme cezasıyla, (21/10/2013 tarihli ceza)

3- 15/11/2013 kesinleşme tarihli 1 ceza puanına karşılık gelen uyarma cezasıyla, (08/11/2013 tarihli ceza)

4- 17/04/2014 kesinleşme tarihli 3,5 ceza puanına karşılık gelen 1 gün süreyle hizmet yerini terk etmeme cezasıyla, (11/04/2014 tarihli ceza)

5- 24/06/2014 kesinleşme tarihli 1,5 ceza puanına karşılık gelen kınama cezasıyla, (18/06/2014 tarihli ceza)

6- 01/07/2014 kesinleşme tarihli 3,5 ceza puanına karşılık gelen 1 gün süreyle hizmet yerini terk etmeme cezasıyla, (25/06/2014 tarihli ceza)

7- 22/08 2014 kesinleşme tarihli 1,5 ceza puanına karşılık gelen kınama cezasıyla, (18/08/2014 tarihli ceza)

8- 22/08/2014 kesinleşme tarihli 3 ceza puanına karşılık gelen aylıktan kesme cezasıyla, (18/08/2014 tarihli ceza), cezalandırıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu işleme esas tüm disiplin cezaları, davacının 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yaptığı dönemde tesis edilmiştir. Davacı tarafından, anılan cezaların iptali istemiyle yargı yoluna başvurulmadığı anlaşılmakla yargı yolu açık olmasına rağmen başvurulmayan disiplin cezalarının kesinleştiğinin kabulü gerekmektedir. Ancak 6413 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca "uyarma", "kınama" ve "hizmete kısmi süreli devam" disiplin cezalarına karşı cezaların verildiği tarihte yargı yolu kapalıdır.

Davacı hakkında tesis edilen 3 sıra numaralı 15/11/2013 kesinleşme tarihli 1 ceza puanına karşılık gelen uyarma cezası, 5 sıra numaralı 24/06/2014 kesinleşme tarihli 1,5 ceza puanına karşılık gelen kınama cezası ile 7 sıra numaralı 22/08/2014 kesinleşme tarihli 1,5 ceza puanına karşılık gelen kınama cezası yargı yolunun kapalı olması nedeniyle dava edilemeksizin kesinleşmiştir.

Bu durumda; dava konusu Silahlı Kuvvetlerden ayırma cezasının sebebi olan disiplin cezalarından yargı yolu kapalı olan uyarma ve kınama disiplin cezalarının ayrı ayrı hukuki denetimi yapılarak varılacak sonuca göre değerlendirme yapılması gerekirken, anılan cezalara karşılık gelen disiplin puanlarının doğrudan hesaplamaya dahil edilerek, davanın reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.